ارزش انسان به افکار و باورهای اوست
خوش آمدید - امروز : پنج شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۷
خانه » آرشیو نویسنده: محمدعلی ناظری (صفحه ی 5)

آرشیوهای نویسنده : محمدعلی ناظری

راز نهفته در خلقِ نقوشِ گبه و گلیم

در ربع آخر قرن نوزدهم میلادی، وشاید دقیق تر، در محدوده سال های ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۰، زمانی که اولین نمایشگاه های رسمی بین المللی در مورد صنایع شرقی در قلب شهرهای بزرگ اروپا نظیر وین، لندن و … آغاز شد، کشورهایی نظیر ایران که هنوز هیچ حرفی برای مطرح شدن در صنعت نداشتند نیز با انواع صنایع دستی و آثار هنری خود در این نمایشگاه ها شرکت کردند.
البته به عقیده من هدف اصلی برگزارکنندگان این نمایشگاه ها، کشف و پی بردن به داشته ها و گنجینه های تاریخی هنر و صنعتِ شرق و آغاز حرکتی بود که تا این دقیقه با جدیت از سوی آنان پی گیری می شود و البته از موضوع صحبت من خارج است.
با برگزاری این نمایشگاه ها و نمایش انواع هنرهای ایرانی بویژه بافته ها که قالی و گلیم در راس آن ها قرار داشت، به ناگاه بافته های ایرانی همچو کشفی جدید چنان مورد توجه قرار گرفت که بسیاری از هنرمندان و هنرشناسانِ غرب عمده ی وقت و نیروی خود را صرف بررسی و تحلیل آن نمودند. در واقع از همین ایام بود که برای اولین بار دانش فرش شناسی به مثابه یک علم پا به عرصه ی دنیای علم و هنر گذاشت. اولین کتاب های علمی نیز از همان اواخر قرن نوزدهم میلادی نوشته شد و امروز می دانیم که یولیوس لِسینگ آلمانی پدرِ فرش شناسی جهان است و البته بی هیچ تردید باید آلمان ها را پرچمدارِ دانش فرش شناسی جهان دانست.

از همین ایام و بتدریج فرش شرقی و بویژه بافته های ایرانی مورد توجه دو گروه از اهالی غرب قرار گرفت و راه خود را از دو جهت طی نمود. یک راه به گروهی منتهی شد که بافته های شرقی بویژه فرش گره دار یا همان قالی، و همچنین بافته های گلیمی آن را فقط از منظر فرش شناسی و تاریخ آن دنبال نمودند که صد البته دستاورد آن برای دانشِ نو رسیده ی فرش شناسی بسیار مهم بود و نتیجه آن تالیف صدها کتاب علمی در حوزه ی شناخت فرش های شرقی بود.
اما راه دیگر به گروهی منتهی شد که به کشفیاتی جدید از فرش و بافته های شرقی نایل شدند. اینان انواع فرش های شرقی را نه به عنوان یک دستباف محض، بلکه به عنوان بافته هایی که در کنار اشکال و نمادهای راز آمیز خود، مملو از قواعد و اصولِ نوآورانه در یک اثر هنری است، کشف می کردند.
این کشفیان چنان توجه آنان را جلب نمود که شروع به نوشتن مقالات و کتاب های مهم و شگفت اگیزی در مورد برخی از این بافته ها نمودند. نشر و توسعه این یافته ها به شدت مورد توجه هنرمندان، بویژه نظریه پردازان مختلف قرار گرفت و حتی موثرترین اتفاقات هنری در غرب نتوانست از آن بی نصیب بماند.
از این موارد می تون به تاسیس مدرسه ی باهاوس اشاره کرد که در سال ۱۹۱۹ میلادی در ویمار (Weimar) آلمان تاسیس شد و اگرچه عمری چهارده ساله داشت اما تاثیری جدی در تحول هنر و صنایع دستی جهانِ معاصر، حتی تا به این لحظه داشت. بنیان گذاران و مدرسان این مدرسه نظیر کاندینسکی، واندر روهه،و در راس آن ها والتر گروپیوس معتقد بودند بین صنعت و صنعتگر با هنر و هنرمند تفاوت وجود دارد، اما باید هنر و صنعت را به هم نزدیک نمود.
والتر گروپیوس همان روش قدیمی استاد و شاگردی را در مدرسه باهاوس ترویج نمود. اما نکته جالب اینجاست که او استادکاران بافنده را نیز به این مدرسه دعوت کرد و سعی نمود تا از همکاری بین نقاشان و بافندگان آثار جدیدی پا به عرصه هنر جهان گذارد.
البته او و نقاشان غرب از این همکاری بیشترین بهره را بردند و عهمده ی بافته های هنرمندان غرب تا به آن تاریخ که چیزی بیشتر از صحنه های کاملا واقع گرایانه ای نظیر طبیعت و میهمانی های شاهانه و صحنه های معاشرت شاهزادگان نبود، به یک باره تبدیل به نقوش هندسی و تجریدی و اشکال و فرم هایی شد که مصداق کامل هنر بافندگی عشایری و روستایی شرق بویژه ایران بود.
در همین ایام بود که جرالد آرنت، که از پرورش یافتگان همین مدرسه ی باهاوس بود، طرح فرشی را برای دفتر کار والتر گروپیوس ارایه کرد که به تمامی برگرفته از اصلی ترین قواعد یا قانون طراحی در گبه بود. او طرحی خشتی که از کنار هم قرار گرفتن چهار گوش های ساده هندسی و رنگی بوجود آمده بود ارایه نمود که در همان مدرسه بافته و در اتاق گروپیوس پهن شد و تصویر آن در کتاب های مختلف چاپ شده است.
اما جالب است که تا آن تاریخ اساسا هنرمندان و دنیای غرب با گبه و بافته های عشایری ایران آشنا نشده بودند. بلکه این اتفاقات به دنبال راهی برای کشف فرم های جدید و رهایی از تکرار طرح های پیچیده ای بود که نقاشان غرب صدها سال در آن غرق بودند.
این تلاش برای پناه بردن به ساده گرایی که قانون اصلی بافته هایی نظیر گبه و گلیم است و هر سال از میان هزاره های تاریخ اسناد و کشفیان جدیدی از آن ارایه می شود هنوز هم ادامه دارد و علت اصلی آن آرامش و خلوصی است که دنیای رو به انفجار غرب در این دوران بشدت به آن احتیاج داشته و دارد.
با گذشت زمان و بتدریج از حدود سال های ۱۹۵۰ میلادی دنیای غرب بیشتر با هنر عشایر شرق آشنا شد و گلیم و گبه ی ایران بتدریج به میان آثار مجموعه داران بزرگی که به جمع آوری آثار شرق می پرداختند راه یافت.
متاسفانه گلیم و گبه بسیار دیرتر از آنچه که انتظار می رفت به روی دیوار موزه ها و گالری های هنری جهان راه یافت و دلیل اصلی آن فقط یک چیز بود. اینکه آنان تعاریف جداگانه ای از یک اثر هنری و یک محصول مصرفی دستی ارایه می کردند که به آنها اجازه نمی داد یک گبه یا گلیم که اولین دلیل خلق آن مصرفی بودن و خلق توسط یک بافنده عامی است، در کنار یک اثر از هنرمند غربی که خالق آن فقط به دلیل احساسات و بروز تمایلات هنرمندانه اش آن را خلق کرده به نمایش گذارند.
اما این موانع و تعابیر امروز شکسته شده و می بینیم که چگونه آثارِ گبه بافان و گلیم بافان توانسته اذهان هنرمندانِ نوگرای غرب را به خود مشغول داشته و بر روی دیوار بزرگترین و مشهورترین موسسات هنری دنیا به نمایش و نقد گذاشته شود.
اسرار مستتر و پنهان در قواعد خلقِ نقوشِ گبه و گلیم های بسایر ساده ( و به ظن برخی کاملا پیشرو و مدرن)، در ایام و روزگارانی تثبیت شد که احتمالا زندگی کوچ نشینی و غار نشینی هنوز جریان داشت و از کنار هم قرار گرفتن پوست های رنگین حیوانات زیراندازهایی خلق می شد که امروز در مدرن ترین بافته های دستی و ماشینی شاهد آن هستیم.
راز نهفته و بزرگ در قانون خلقِ نقوشِ گبه و گلیم که تفاوت بزرگ آن با آثار نقاشانِ بزرگ حهان را آشکار می کند، عدم استفاده از خط و نقطه در ایجاد اشکال و فرم هاست. در واقع این سطوح رنگی هستند که از کنار هم قرار گرفتن، اشکال را می آفرینند. قانون رنگ در گبه و گلیم قانونی است که به اعتقاد من هنوز هم دنیای مدرن و جدید غرب به درستی به راز آن پی نبرده است.
بسیاری از نقاشانِ نام آورِ غرب نظیر موندریان، در اویل قرن بیستم، تازه به فکر برهم زدن اشکال منحنی افتادند و پس از تجربیات گوناگون به فرم های هندسی روی اوردند. اگرچه در قوانین رنگ نیز به اصول جدیدی روی آوردند اما هیچ گاه حتی بعدها تا این زمان نتوانسته اند دلیل جذابیتِ هنرمندانه ای که در نقوش گبه و گلیم نهفته است را بدرستی پیدا کنند و بسیار علاقمندم با همکاری و مساعدت بخش فرهنگی سازمان اکو، کارگاه های آموزشی دیگری با زمان مناسب برای پرداختن و تشریح این قواعد و اصول برای علاقمندان برپا شود.
در پایان ناگزیر به بیان نکته ای هستم که البته چندان علاقه ای به بیان آن نداشتم، اما گریزی از آن نیست و کمی قبل هم به آن اشاره ای داشتم. اینکه:
بین یک اثر هنری محض با یک محصول که شباهت هایی با یک اثر هنری دارد تفاوت بسیاری وجود دارد. شاید برخی از بافته هایی که در این نمایشگاه می بینیم جلوه هایی از نهایت زیبایی را به نمایش گذارند. اما زیبایی، همواره دلیل بر هنری بودن نیست. امروز بسیاری از بافته های عشایری ایران از جمله همین گبه و گلیم از مفاهیم هنر عشایری فرسنگ ها فاصله یافته اند و عمده ی آن ها چیزی جز یک محصول زیبا که ارتباطی با یک اثر هنری ندارد نیستند. همچون پوستر این نمایشگاه که زیباست، اما به یقین یک اثر هنری محض نیست.
برای شناخت و درک صحیح از یک اثر هنری محض، بویژه در میان بافته های عشایریف خواندن کتاب و مشاهده ی تصاویر یا اصل آثار در گالری ها کافی نیست، بلکه باید رخت سفر بست و با عشایر و روستا نشینان همراه شد.
بدون درک جامعه شناسانه از زندگی عشایری و روستایی، هرگونه قضاوت و نتیجه گیری در مورد آثار آنان شتاب زده و پر اشکال خواهد بود.
پیشنهاد می کنم بخش فرهنگی سازمان اکو در ادامه ی فعالیت های خود، طرح تورهای آموزشی/ گردشگری عشایر و روستا نشینان ایران را ارایه نماید و من آماده ام تا به عنوان راهنمای این سفرها علاقمندان را با دنیای شگفت انگیز و پر رمز و رازِ هنر در میان این مردمان آشنا کنم.

بررسی صد سال سهم فرش در اقتصاد ایران

مقدمه

در جهان کمتر هنری استمرار یافته در تاریخ اقوام و بر انگیخته از ذهن انسان می توان یافت که همچون فرشبافی ضمن داشتن جنبه هنری صد در صد، صنعتی و مصرفی و قوام بخش پایه های اقتصاد خانواده ها ، ایلات و عشایر و اقوام و کشورها و نیز متاعی تجاری و سود بخش باشد، بدون آنکه بتوان بین خواص متفاوت مذکور مرز و جدائی قائل گردید و مشاهده نمود یا جنبه ای را بر سایر جنبه های آن برتری داد. این ویژگی است که فرش را در میان دیگر دستاورد های هنری جهانیان پر آوازه و مقبول عام ساخته است.از لحاظ هنری این دستباف چکیده ای از مجموعه هنرهای دستی انسان در طول تاریخ آشنایی او با هنر از جمله خط ،نگارگری صورتگری و نقاشی و تهذیب و تشعیر،منبت،معرق،خاتم،کاشی کاری ،منیاتور،سیاه قلم ، رنگ و رنگرزی و نیز مبین و سلیقه، استعدادو خلاقیت و تفکرو تجسم اوست .

 

 

اقتصاد فرش ایران

صنعتی دستی است زیرا با وجود توسعه دامنه بهره گیری از اهرم و چرخ و ماشین در عصر حاضر ، امور مربوط به آن از مرحله پرورش گوسفند تا چیدن پشم و رستن و تابیدن نخ و رنگرزی و طراحی و بافتن و سرانجام بریدن این دستباف از دار بدون هر گونه وابستگی انجام نشدنی است و بدین گونه صورت می پذیرد و بدین لحاظ است که عصاره هنر انسان و بهترین بیانگر طبییعت و تمنیات اوست .

مصرفی است نه تفننی ،تزینی محض است . کدام کالای دستی را می توان یافت که به این حد در متن زندگی و کاشانه اکثریت غریب به اتفاق جامعه حاضر باشد و پیوسته راحتی و آسایش هدیه کند .

قوام بخش پایه های اقتصاد افراد و خانواده ها و اقوام و در مجموعه کشور می باشد زیرا برای افراد سرمایه ای است مطمئن که روز به روز به ارزش آن افزوده می گردد و جهت کشور تامین کننده از ذخایر ارزی در سطح جهان است و تجربه نشان داده است که فرش در بین صادرات غیر نفتی مهمترین پشتوانه و تامین کننده اعتبار می باشد.

سرانجام متاعی تجاری و سود بخش است بدان گونه که هزاران سرمایه گذر ایرانی و غیر ایرانی را به خود مشغول داشته و جملگی ایشان از دست یافتن بدان خشنود و راضی اند.

تعریف فرش دستباففرش کلمه ای است عربی به معنی گستردن و گستردنی ،و آن هر چیز که گسترده شود،از قالی و پلاس و بستر و نظایر آن را شامل می شود.قالی از کلمه ترکی قالین می باشدو به معنی فرش بزرگ پرداز که با نخ و پشم به رنگها و نقوش مختلف می بافته ، و قال کوچک را قالیچه می گویند مقصود از فرش یا قالی دستباف ، فرشی است که بوسیله دست از تار و پود ساخته می شود و در این نوشته ها هر جا صحبت از فرش یا قالی می شود همان نوع دست باف مد نظر است .کما اینکه امروزه فرشهای ماشینی گسترش زیادی یافته اند که موضوع بحث ما نیستند

هویت فرش دستباف

فرش دستباف یکی از کهن ترین هنرهای پر افتخار ملت سربلند ایران می باشد که قدمتی چند هزار ساله داشته و با تمدن و هنر ایرانی به هم گره خورده است .فرش هویت دارد زیبایی دارد و از مهمترپیچدگی به اندازه تاریخ پر فراز نشیب ایران که باید به آن توجهی خاص مبذول گردد.

فرش دستباف یک جریان اقتصادی اجتماعی و فرهنگی را دنبال می کند که جریانات مثل سایر پدیدهای اجتماعی حرکت می کنندو نقش آفرین هستند :نکته مهم در این ارتباط این است که بسیاری از دست اندر کاران فرش سالها در انتظار معجزه های بودند که قرار بود دیگران انجام دهند.این انتظار نه تنها نه اهل فن را در غفلت نگه داشت بلکه فرصت را برای رقبای فرش ایران بیشتر فراهم کرد .به این دلیل است که اتکا ء به خود آغاز حرکت و همراه شدن با افزایش ایران است.فرش دستباف چشم انتظار اهل فن است که دستش را بگیرند تا حرکت آغاز شود.

بازار فروش

تهران بدون تردید از قدیم الایام بازار فروش ایران در هر دو حالت سنتی یا مدرن یکی از موثرترین بازارها در اقتصاد کشور بوده است.این بازار با وسعتی کم نظیر در تمامی شهرهای بزرگ ایران از عمده ترین مرکز مبادلات و گسترش اقتصادی می باشد با توجه به وسعت جهانی و پر بار بودن اقتصاد فرش و ارتباط تنگاتنگ این بازار ها، سیاست گذاری در این بخش مهم ،اهمیت ویژه ای را می طلبد . اصرار بخشی از بازار سنتی بر عدم تطبیق با علم روز و اقتصاد نوین و مشکلات عمدهای برای یک برنامه ریزی منسجم ایجاد کرده است.

تاریخ فرش دستباف

بدون شک قدمت استفاده از زیر انداز بدانگاه می رسد که انسان به فکر ساختن سر پناهی جهت تامین آسایش خود افتاد.

بافتن انواع زیر انداز نیز همان زمان با پرورش دام و استفاده از پشم بدین منظور بوده است و انسان پس از بهره وری از پوست حیوانات به اهمیت الیاف پی برده و بمرور به صورت های گوناگون از طریق بافتن گلیم و قالی از آن بهره گرفته است .

دراین زمان بی تردید مصادف با تغییر زندگی بشر زندگی بشر از مرحله توحش و زیست انفرادی در غارها به چادرنشینی و معاش خانوادگی و قبیله ای و اعتلای فکری او بود و انسان پس از احساس نیاز با این تغییر وضع جهت تامین آسایش بیشتر خویش بدان گردن نهاده است.بافتن فرش مانند سایر دستاوردهای بشر همواره رو به تکامل رفته و این پیشروی تا به آن حد با تکامل تمدن انسان عجین بوده است که گفته اند: هیچ هنری در جامعه خود به اندازه فرش توسعه و تکامل نداشته است . “اینکه اولین فرش بافته شده به صورت تار و پود به مردم کدام سرزمین تعلق دارد و آیا ایرانیان ویا چنییان خالق این هنرند یا سایر اقوام به درستی معلوم نیست اما فرش “پازیرک” که قدیمی ترین فرش دستباف بشری است که تا کنون کشف گردید و موجودات تا اندازه ای به این سئوال پاسخ می دهد و نشانی از محل بافت قالیهای اولیه را روشن می سازد.

با کشف قالیچه مذکور در مقبره سکایی ها در آلتایی مغولستان بوسیله پرفسور رودنکو که حدود ۵۰ سال پیش انجام شد قدمت تکامل فش به ۲۵۰۰سال قبل رسید.

در مغولستان نیز فرشهای کشف شده است که قدمت آن به قرن اول قبل از میلاد می رسد و وضع بافت و انتخاب مواد اولیه و نوع گره آن تک بر تار است نشان از داشتن تجربه دو هزار ساله در بافندگان این فرش ها می رسد.

اخیراً در ناحیه سن یانگ چین از مقبرهای قدیمی فرش چند صد ساله ای کشف شده ک نقش آن شباهتهایی به فرش ایران داشته دارد.

با کشفیات مذکور و سایر آثار آن می توان مرکز عمده فرش قدیم جهان ایران را ،آسیای صغیر ترکستان ،چین ،هندوستان ،مناطقی از شرق اروپا و شمال آفریقا دانست.

فرش ایران دارای تاریخی بس طولانی است . در ایران از دیر باز بافتن انواع فرش متداول بوده و انگیزه ای اجدادی داشته است.نوشته های مورخان ،جهانگردان،جنگجویان و آثار مکشوفه از گذشتگان گویای آن است که فرش بافی بصورت هنری دستی و مردمی و روستایی و عشایری در ایران سابقه ای بس دراز دارد.

پرفسور رودنکو کاشف فرش پاژیریک معتقد است: قالی مذکور که کار مردم ماد یا پارس و پارت (خراسان بزرگ )است.با توجه به نقشهای مشابه و همزمان این فرش در ستونهای تخت جمشید نیز این نظریه را تایید می کند.

فرش به عنوان نمودی از فکر و اندیشه بشری و متاثر از حس نوجویی او در طول تاریخ خود با فراز ونشیب ربرو بوده است گاه با فراغت فکری هنرمندان و محیط مناسبی که برای رشد و شکوفایی هنر ایشان ایجاد گردیده بعد اعلای خود رسیده و گاه صدماتی که براثر مصائب طبیعی و غیر طبیعی بر پیکر جامعه وارد شده است .

قالی بافی از صنایع دستی بسیار قدیمی ایران است . غلامرضا پوینده در مقاله خود با استفاده از تاریخ طبری چنین می نویسد :حسب روایات تاریخی ،زندگی هوشنگ پادشاه ایران به بیش از دو هزار سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد ودر ان به استفاده از پوست حیوانات به عنوان فرش اشاره شده است که هم می توان به استفاده از پوست حیوانات را باور داشت و هم می توان پشم و موی آنها را به عنوان پوششی برای کف محل زندگی انسانها در نظر گرفت .

اسکندر کبیر وقتی برای اولین بار مقبره کوروش بزرگ را بازدید می نمود ،مشاهده کرد که آن با قالی خیلی خوب پوشیده شده ونیز می گوید که در قصر تیسفون یا طاق کسری در زمان ساسا نیان یک قطعه قالی داشته که با جواهر و فلزات قیمتی پوشیده شده بود.

یکی از عجایب و نفایس دربار خسروپرویز ،پادشاه ساسانی ،چهار قالی از دیبای زر بافته به مروارید و یاقوت بوده که هر یک با یکی از فصول سال هما هنگی داشته است . در زمان صفویان مرکز قالی بافی در تبریز ،قزوین ،اصفهان و سایر شهرهای ایران به وجود آمده و کارگروهای مخصوص قالی بافی با تجهیزات لازم وبا تمرکز تولید در این زمان شکل گرفت .

کارگروهای منتسب به دربار نه تنها فرشهای مخصوص در بار را می بافتند بلکه به جهت تجارت و صادرات نیز همواره مشغول به فرشبافی بودند و مامورین سلطنتی نیز موظف به بازرسی فرشها دراین کارگاهها بودن تا اصالت آنها حفظ شود.

کم کم تجارت قالی به صورت امر عادی و رایج درآمد و صدور قالی از اصفهان و تبریز به کشورهای همجوار نظیر ترکیه در اروپا به فرش ترکی موسوم شدند.صدور فرش بوسیله پرتغالیها از طریق خلیج فارس و یا از هند به اروپا نیز رایج بود.

در قرن شانزدهم میلادی قالی ایران در اروپا کالایی پر شکوه و اعجاب انگیز به نظر می رسد از همین دوران دربارهای اروپایی و به دنبال آنها خانواده های اشرافی اروپا شروع به سفارش قالی ایرانی کردند . شاهزادگان هندی نیز از سفارش دهندگان فرش ایرانی بودند.

فرش دستباف ایرانی

از قرن هفدهم فرش های کاشان به دلیل مرغوبیت ظرافتش مشهور شد. در این قرن با انباشته شدن ثروت در کشورهای اروپایی تقاضا برای فرشهای بافته شده با نخهای طلا و نقره افزایش یافت . از آنجمله می توان سفارشات دربار لهستان به کارگاههای کاشان و بعضاً اصفهان را برای اینگونه فرشها نام برد. بعد ها اینگونه فرشهای زرین ابریشمی از آنجایکه به عنوان فرشهای ایرانی در اروپا شناخته شده نبوده به عنوان فرش لهستانی معروف شد.

در حمله افغان و بعد در دوران نادر، قالی بافی دوباره مورد آسیب قرار گرفت و تا دوران قاجار بهبودی در وضع آن پدید نیامد.

از قرن هجدهم فرشهای ایلات و عشایر ایران نیز در خارج مورد توجه قرار گرفت . در قرن نوزدهم مهم ترین مراکز تولید تبریز،جوشقان فکرمان و مشهد بودند.فرشهای صحنه ،ساروق و فرهان نیز به خاطر طرح های زیبا معروف شدند. در این قرن تجارت و صادرات بالا گرفت.

مهمترین کارگاهها در این دوره درتبریز،مشهد،کرمان،سلطان آباد و کاشان بوجود آمده ودر تاسیس اثر کارگاهها تجار آذربایجانی دست داشتند،زیرا عمده صادرات فرش نیز از طریق ترکیه توسط آنها انجام می گرفت. در این زمان استامبول پایتخت آنروز ترکیه به صورت مرکزی جهانی برای فرش ایران درآمده بود و اکثر تجار آمریکایی و اروپایی قالیهای ایرانی راز آنجا می خریدند.

تجار خارجی کمکم شروع به سرمایه گذاری در تجارت و تولید این کالا کردند وبا عرضه نقشه به تولید کنندگان نوعی تحمیل سلیقه غربی کردند که باعث تخریب برخی از طرحهای محلی شد.تکیه بر تولید بیشتر نیز باعث کاهش جنبه های هنری و افزایش جنبه های تجارتی فرش ایران گردید.

دولت موقت ایران در ابتدای قرن اخیر برای حفظ اصالت فرشهای ایرانی و جلوگیری از صرفاً تجاری شدن آن اقدماتی انجام داد که از آن جمله می توان ایجاد شرکت های سهامی فرش ایران ،به عنوان حافظ وناظر براصالت فرشهای ایرانی ،در سال ۱۳۱۴ نام برد.ازآنجا که در عمل ضابطه دقیقی بر نظارت وجود نداشت و اقدامی برای بهبود شرایط کار قالیبافی صورت نپذیرفت با حاکم بودن قوانین زور، تغییر و تحولی اساسی در بهبود این صنعت پدید نیامد وحتی با باز بودن دست عده ای که در تجارت فرش به دنبال سود زیاد و آنی بودند،تقلب در بافت و رنگ این هنر ایرانی رواج یافت که در بعضی موارد لطمات جبران نا پذیری به شهرت و اعتبار فرش ایرانی در بازارهای خارجی وارد آورد.همینطور با عدم وجود ضوابطی برای حفظ حقوق قالیبافان و حاکم بودن ضوابط ارباب رعیتی وضع اسف باری به قالیبافان محروم وبه خصوص کودکانی که در کارهای زراعی شرکت نداشتند تحمیل شد.

نکته ایی که در بررسی تاریخچه فرش در ایران باید اضافه کرد این است که اگرچه اکثر فرشهای مرغوب برای دربار تولید می شد ولی فرش حداقل در ایران و در کشورهای خاور نزدیک بر خلاف بسیاری از کشور های تولید کننده دیگر از زمانهای دور مصرفی عمومی پیدا کرده بود. این عمومیت مصرف درد میان مردم به احتمال زیاد عامل اصلی اعتلای صنعت فرش در ایران است وفرشهایی که برای مصارف عمومی بافته می شد، معمولاً محکمتر بود نظیر (فرشهای مساجد با تار چند لا) و نقش هایی مایه گرفته از فرهنگ عامه داشت. بسیاری از این نقوش تجسم عوامل طبیعی چون خورشید و ستارگان ویا علائمی برای حفظ جان از گزند حوادث بود.

فرش دستبافت یا فرش ماشینی؟

فرش همواره یکی از اصلی‌ترین ملزومات زندگی ایرانیان بوده و علاوه‌بر این قالیبافی یکی از اصیل‌ترین و شناخته‌شده‌ترین هنرهای ایرانیان است که در سراسر جهان زبانزد هنرشناسان و هنردوستان است.
در زندگی ما ایرانیان فرش هیچ گاه از خانه‌هایمان قابل حذف نبوده است و چه بسا در دوره‌ای برای مردم طبقه متوسط که از مبلمان استفاده نمی‌کردند فرش مهمترین اسباب آن خانه بوده و اهالی خانه به جای نشستن بر مبلمان و صندلی از فرش و پشتی استفاده می‌کردند، با گذشت زمان این حجم استفاده از فرش شاید کمتر شده باشد و در اکثر خانه‌های ایرانی امروزه مبلمان وجود دارد، اما استفاده از فرش هیچ‌گاه به‌طور کامل حذف نشده است و شاید حتی بتوان گفت بهای بیشتری به فرش داده می‌شود.

 

از گذشته تاکنون بسیاری از غربی‌ها که به ایران سفر می‌کردند اولین سوغاتی که سراغش را می‌گرفتند فرش دستباف ایرانی بوده است، البته در استفاده‌های معمول در خانه‌ها فرش‌های ماشینی بیشتر مورد توجه‌اند چون قیمت پایین‌تری دارند ولی ناگفته نماند که فرش‌های ماشینی هم طرح‌ها و رنگ‌های متفاوتی دارند.

فرش دستباف ایرانی

فرش‌های دستباف ایرانی در سه قالب اصلی ترنج، خشتی و افشان بافته می‌شوند که لچک ترنج بیش از همه طرفدار دارد و اکثر فرش‌هایی که در خانه‌های ایرانیان می‌بینید طرح ترنج است که حاشیه‌هایی پهن در اطراف و طرح‌های بیضی و دایره‌ای در میانه دارد و این طرح از معماری دوره اشکانیان الهام‌گیری شده است.
فرش دستباف علاوه‌بر ارزش هنری والاتری که نسبت به فرش ماشینی دارد ویژگی‌های برتر دیگری هم دارا است که می‌تواند تردید شما در مورد اینکه ماشینی یا دستباف بخرید برطرف کند.
فرش‌ دستباف از دور و نزدیک جلوه خوبی دارند و درخشنده‌اند، اما فرش‌های ماشینی فقط از دور جذاب‌اند و اگر در طرح و رنگ و بافت شان دقت کنید در مرغوبترین‌شان هم ایراداتی پیدا می‌کنید. فرش‌های دستباف با گذشت زمان درخشنده‌تر می‌شوند، اما فرش ماشینی پس از چند سال استفاده از جلوه و جلایش کم می‌شود.
یکی از ویژگی‌های مهم فرش دستباف این است که در تابستان سرد است و در زمستان گرم، اما فرش ماشینی به خاطر مواد پلاستیکی‌اش این ویژگی را ندارد. فرش دستباف هیچ مشکلی برای سلامتی افراد به وجود نمی‌آورد، اما فرش ماشینی به مرور زمان پرزهایش در هوا معلق می‌شود و می‌تواند مشکلات تنفسی ایجاد کند.فرش دستباف هر چه بیشتر پا بخورد و هرچه بیشتر بماند ارزش مالی و هنری‌اش بیشتر می‌شود، درحالی‌که فرش ماشینی را باید چند سال یک بار عوض کنید و فرش ماشینی قدیمی تان نه تنها ارزش هنری پیدا نمی‌کند حتی به قیمت خیلی کمی خریداری خواهد شد.
نکته مهمی که در خرید فرش دستباف باید توجه کنید این است که گاهی در ابعاد بعضی فرش‌های دستباف اختلاف کمی وجود دارد برای اینکه این عیب را متوجه شوید فرش را از وسط تازده و روی هم بیاورید تا مطمئن شوید گوشه‌ها روی هم قرار می‌گیرد و مساله دیگر در مورد رنگ فرش است، برای اینکه خیالتان راحت شود که فرش مرغوبی خواهید خرید قبل از پرداخت وجه به فروشنده با یک دستمال نمدار روی قسمتی از فرش بکشید، اگر رنگ آن مصنوعی باشد فرش به دستمال رنگ می‌دهد.
رنگ فرش باید به اندازه کافی غنی باشد باید تمام قسمت‌های پرز و نخ فرش یکدست رنگ شده باشد و یکی از راه‌های شناختن رنگ طبیعی از مصنوعی این است که رنگ مصنوعی پررنگ و جیغ است و به‌راحتی می‌توانید آن را تشخیص دهید.

فرش ماشینی

یکی از مزایای اصلی فرش ماشینی قیمت پایین آن است، اما در مقابل ویژگی‌هایی دارد که این را تحت تاثیر قرار می‌دهد. مواد به‌کار رفته در بافت فرش متفاوت اند، نایلون، اولفین، پشم و اکریلیک و پلی استر از جمله این مواد هستند که هرکدام ویژگی خاصی به فرش می‌دهند، فرش‌های نایلونی بسیار بادوام‌اند، چرا که به راحتی تغییر شکل نمی‌دهند و نسبت به بقیه قیمت کمتری دارند اما گرد و غبار را بسیار به اطراف منتقل می‌کنند. فرش‌هایی که در آنها اولفین به‌کار رفته در برابر رطوبت بادوام‌اند و برای مناطق آب و هوایی مرطوب مناسب اند و به سادگی هم می‌توانید آنها را تمیز کنید اما در گذر زمان تغییر شکل می‌دهند. فرش‌های پشمی هم با وجود اینکه در برابر عوامل محیطی مقاوم اند اما خیلی سخت تمیز و شسته می‌شوند و وقتی هم که مرطوب شوند بوی بدی می‌دهند، اما فرش‌های اکریلیک و پلی استر در اثر استفاده زیاد پرزهایشان کنده شده و کم می‌شود و به مرور زیبایی‌شان از بین می‌رود.

فرش‌های تزئینی

فرش‌های تزئینی که این روزها خیلی زیاد هم مورد توجه خانم‌ها قرار گرفته و به اصطلاح مد شده است، هزاران طرح و رنگ و بافت متفاوت دارد که می‌تواند هرکسی را جذب کند، اما اگر شما از آن دسته افرادی باشید که کیفیت را به زیبایی ترجیح می‌دهید بهتر است این فرش‌ها را نخرید، برخی از این فرش‌ها جز زیبایی و تزئینی بودن هیچ مزیتی ندارند و فقط دردسر تمیز کردن مداوم آنها است و اینکه شما هزینه‌ای صرف کرده‌اید از بین می‌رود.این فرش‌های تزئینی پس از مدت کوتاهی پا خوردن پرزهایشان به مرور جدا شده و تمام خانه را پر می‌کنند چون معمولا بافت‌های محکمی ندارند. علاوه‌بر این به خاطر بافت‌های بلند و برجسته شان بیش از فرش‌های معمولی گرد و غبار آشغال‌های ریز در خود جمع می‌کنند و شما به‌طور مداوم باید آن را تمیز کنید. مساله دیگر نشستن روی این فرش‌ها است که اصلا احساس خوشایندی به شما نمی‌دهد و به خاطر بافت سفت و سخت آنها اصلا مناسب نیستند.در آخر اینکه در خرید هر نوع فرش دستباف، ماشینی و تزئینی مساله مهم‌تراکم گره‌های فرش می‌باشد هرچه پرزها و شانه‌های ماشینی پرتراکم‌تر باشد فرش شما مرغوب‌تر و باکیفیت‌تر است و دوام بیشتری هم خواهد داشت.

اطلاعات فنی فرش ماشینی

تراکم فرش: هر تخته فرش دارای دو نوع تراکم طولی و عرضی می‌باشد.
تراکم عرضی فرش: تعداد ریشه (گره رنگ) که با شانه مشخص می‌شود در یک متر عرض فرش را گویند . مثال: قالی ۳۵۰ شانه یعنی در هر متر عرض فرش معادل ۳۵۰ ریشه (گره رنگ) بافته شده است. شانه‌های رایج بازار عبارتند از ۵۰۰٫۴۴۰٫۴۰۰٫۳۸۰٫۳۵۰٫۲۸۰٫۲۵۰٫۲۲۰ شانه.
تراکم طولی فرش: تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر طولی قالی را گویند. مثال: قالی با تراکم ۵۰۰ یعنی در یک متر طولی فرش معادل ۵۰۰ ریشه (گره رنگ) بافته شده است، تراکم‌های طولی رایج در بازار عبارتند از: ۳۰۰٫۴۰۰٫۵۰۰٫۶۰۰٫۷۰۰٫۸۰۰٫۹۰۰٫۱۰۰۰ رج می‌باشد. (تراکم طولی در روش‌های مختلف بافت فرش ماشینی نسبت به یکدیگر متفاوت هستند.

تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر مربع فرش: اگر تعداد گره رنگ در عرض معادل ۵۰۰ گره و در طول معادل ۱۰۰۰ گره رنگ است. پس تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر مربع ۵۰۰۰۰۰۰= ۱۰۰۰*۵۰۰
مود اولیه مصرفی در فرش:
جهت بافت هر فرش باید سه نوع نخ مصرف نمود:
نخ تاروپود و نخ پرز
نخ پرز یا رنگ: جهت بافت گره‌های رنگ استفاده می‌شود که به دور نخ پود به صورت گره و یا به شکل ‏U‏ قرار می گیرد و چندین نوع می باشد:
* نخ اکریلیک ۱۰/۵ دولا صددرصد اکریلیک خالص‏
* مخلوط نخ اکریلیک و پلی‌پروپیلن: که به صورت مخلوطی از الیاف اکریلیک و پلی‌پروپیلن ریسیده می‌شود.
‏* صددرصد پلی‌پروپیلن (‏p.p‏ یا بی.سی.اف (‏B.C.F‏))‏
نخ تار فرش: این‏ نخ به صورت مخلوط پنبه پلی استر ریسیده می‌شود، کیفیت الیاف مصرفی و نوع ریس آن عامل مهمی در دوام و زیبایی فرش است. این نوع نخ‌ها بیشتر در قالی‌های اکریلیک مصرف می‌شود و جهت نخ تار قالی‌های پلی‌پروپیلن و بی.سی.اف از همان جنس نخ پرز (یعنی نخ بی.سی.اف) بعلت ارزانی استفاده می‌شود.‏
فرش‌های ماشینی که از کارخانه صادر می‌شوند باید دارای برچسبی حاوی اطلاعات زیر باشند:‏
ابعاد: فرش ماشینی به هر شکل و اندازه که فروخته شود باید دارای آحادی باشند که این آحاد در سیستم متریک بیان شده و دارای حدود تلرانس ۵/۱± سانتی‌متر باید باشد.‏.‏
تعیین الیاف موجود: الیاف موجود در نخ پرز یا زمینه باید به درصد ذکر شودند. در صورتی که الیاف مورد مصرف از نوع الیاف مصنوعی باشد، باید نام ریشه‌ای و نام تجاری آنها اشاره گردد. اگر بیش از یک نوع الیاف در نخ پرز موجود باشد باید نام و درصد مصرفی هرکدام ذکر شود. لازم به ذکر است اعداد قید شده به عنوان درصد باید دارای حدود تلرانس ۳/۰ درصد نسبت به وزن کل الیاف باشند و در محاسبات مربوط به نخ پرز یا زمینه مقدار مواد ناخالص نسبت به وزن کل نباید از ۳ درصد تجاوز نماید.‏

هیت ست چیست؟

اصطلاح هیت ست شده در فرش ماشینی به چه معناست؟
اصطلاح هیت ست شده مربوط به نخ های به کار رفته در بافت فرشهای ماشینی می باشد و به فرآیندی گفته می شود که طی آن نخ بعد از ریسیده شدن با بخارو دما تثبیت می شود.
این عمل موجب تغییرات زیادی در کیفیت نخ و موازی آن کیفیت فرش می شود.
فرشهایی که با نخ هیت ست بافته میشوند به علت بهبود کیفیت الیاف. پرزدهی فرش به شدت کاسته می شود و این امر باعث کاهش بروز حساسیت در مصرف کننده می شود.
فرشهای هیت ست شده نرم و لطیف می باشد و پاخور بسیار خوبی دارد.
فرشهای هیت ست شده دارای پوشش و بافت حجیم و توپر می باشند.
کیفیت نخ های هیت ست شده بسیار بالاست و از استحکام و دوام بالایی برخوردار می باشد این امر سبب می شود که نخ در فرایند بافت دچار پارگی و آسیب نشود.

نخ های هیت ست شده از مقاومت بالایی در جذ ب گرد و غبار برخودار هستند این امر در سلامت و بهداشت مصرف کننده نقش بسزایی ایفا می کند.
در فرشهایی که با نخ هیت ست شده بافته می شوند فرش از زیر دست یکنواخت و یکدست برخوردار می شود این امر باعث جلوه نمایی نقشه فرش می گردد.
قابلیت جذب رنگ در نخهای هیت ست افزایش می یابد این فرایند باعث تثبیت رنگ نخ میشود و بعد از شست و شو فرش دچار رنگ رفتگی نمی شود.

شانه فرش ماشینی به چه معناست؟

تراکم عرضی گره های بافته شده در یک فرش ماشینی را شانه میگویند . شانه فرش بر حسب متر محاسبه می شود.

روش بدست آوردن شانه فرش :
وقتی گفته می شود فرش  ۱۰۰۰ شانه است منظور اینست که در یک متر از عرض آن ۱۰۰۰ گره وجود دارد.اگر به پشت فرش ۱۰۰۰ شانه اصیل نگاه کنید در ۱ سانتی متر باید ۱۰ گره وجود داشته باشد.

تراکم در فرش ماشینی به چه معناست ؟

منظور از تراکم در فرش ماشینی همان تراکم طولی فرش می باشد. تراکم مربوط به طول فرش (تار) می باشد که ان را با نام تراکم طولی می شناسیم.
شناخت تراکم فرش کار ساده ایست ولی یک تفاوت اساسی با شناخت شانه دارد . اینکه باید در نصف فرش و با ضریب ۲ محاسبه شود تا تراکم اصلی فرش بدست آید.

به عنوان مثال فرش ۳۰۰۰ تراکم باید در ۱ متر طول آن ۱۵۰۰ گره وجود داشته باشد تا با محاسبه ضریب ۲عدد ۳۰۰۰ را بدست بیاوریم.
اگر در مقیاس کمتر محاسبه کنیم برای فرش ۳۰۰۰ تراکم می بایست در ۱۰ سانتی متر طول آن ۱۵۰ گره و یا در ۵ سانتی متر طول آن ۷۵ گره وجود داشته باشد.
این راه حل ساده برای شناخت تراکم واقعی فرش بسیار کاربردی می باشد.

خصوصیات نخ اکریلیک

اکریلیکها الیاف مصنوعی هستند که از پلیمری به نام پلی اکریلو نیتریل با میانگین مولکولی در حدود ۱۹۰۰ مونومر واحد ساخته شده است . الیاف اکریلیک سبک،گرم و حالتی شبیه به پشم دارند . همچنین زمانی که اکریلیک بر روی پایه اصلی و کوتاه دستگاه ریسیده شود می تواند خاصیتی شبیه پنبه داشته باشد .

برخی از اکریلیک ها به صورت رنگی یا رنگدانه تولید می شود و برخی به صورت اکرو (زرد اهویی یا کتان شسته نشده) در غیر اینصورت به ” صورت طبیعی” یا ” سفید خام “ یا “رنگ نشده” تولید می شوند . اکریلیک به خوبی رنگ پذیر است ، قابلیت شست و شو دارد و به طور کلی خاصیت ضد حساسیت دارد . کاربرد نهایی ان در صنعت نساجی جوراب ، دستکش ، روسری ، ژاکت ، پارچه تزئینی منزل و سایبان (چادر) می باشد . اکریلیک نسبت به بید ، روغن ، چربی ، مواد شیمیایی و نور خوشید مقاوم است.

از خصوصیات نخ اکرلیک می توان به چند نکته اشاره کرد:

۱- نخ اکریلیک دارای عمر طولانی‌ و با دوام‌ است.‏
۲- نخ اکریلیک به لحاظ ثبات نوری ، شستشو و سایش بسیار مقاوم است
۳- نخ اکریلیک از مقاومت بالایی در برابر حرارت برخوردار است

مراحل تولید فرش ماشینی

مرحله اول:مهیا کردن نخ

ابتدا نخ ها به شکل الیاف خام و یا دسته رشته های بلند به کارخانه آورده می شوند.
الیاف خام که تقریباً ۱۶سانتی متر هستند معمولاً پیچیده نشده و رشته رشته هستند که باید تغییر داده شوند. این رشته ها درون یک ظرف قیف مانند ریخته می شوند. سپس روغن زده و ماشین حلاجی آن ها را به صورت طناب های بلند و سستی می ریسد که فیتیله نامیده می شوند. پس از آن فیتیله ها فشرده، کشیده و به نخ های واحدی تبدیل می شوند و به دور قرقره ها پیچیده می شوند.الیاف خام تک لایه ای و رشته های دسته ای بلند بعداً به یکدیگر پیچیده می شوند تا به صورت تارهای ضخیم مناسب برای بافت درآیند.نخ ها سپس به وسیله بخار حجیم می شوند و بعد، آن ها را تا ۱۴۰_۱۳۵درجه سانتیگراد حرارت می دهند. این حرارت باعث می شود که نخ شکل پیچیده اش را حفظ کند. پس از سرد کردن، این نخ ها را به دور لوله هایی می پیچند و به دستگاه بافندگی انتقال می دهند.

مرحله دوم: رنگ کردن نخ ها

نخ ها به منظور بافت فرش ابتدا با روش های خاصی رنگ می شوند. در این روش ها ۲۲۷-۴۵۵ کیلوگرم الیاف را در خمره های تحت فشار هوا می گذارند که رنگ مورد نظر در آن ها پخش می شود و یا در روش دیگری الیاف یا کلاف های نخ را پی در پی از حوضچه ها یا خمره های رنگ عبور می دهند تا کاملا به رنگ مورد نظر درآید.یک روش دیگر رنگ آمیزی نخ ها این است که نخ ها را شکل می دهند و سپس رنگ داغ تحت فشار وارد اشکال نخ شود تا نخ ها رنگ آمیزی شوند.همچنین در روش دیگری، نخ را از طریق غلطک های چاپ رنگ پرس می کنند، در حالیکه روش دیگری نیز نخ ها را به شکلی می بافد و سپس قبل از بازشدن نخ ها با رنگ ها آمیخته می شوند. نخ ها با هر روشی که رنگرزی شوند در مرحله بعد تحت بخار قرار می گیرند و سپس شسته و خشک می شوند.

مرحله سوم: بافت فرش ماشینی

در پشت ماشین بافندگی فرش ماشینی قرقره ای قرار دارد که نخ ها درون آن قرار می گیرد و توسط یک لوله نایلونی که به سوزن بافندگی وصل می شود تغذیه می شود. سوزن در داخل زمینه فرو می رود و به این ترتیب نخ را وارد یک حلقه می کند. عمق فرورفتن سوزن در داخل زمینه توسط حسگرهای نوری که توسط برق عمل می کنند کنترل می شود. و به همین صورت ارتفاع حلقه نیز می تواند کنترل شود.یک قلاب یا گیره، گره را متناوباً گرفته و رها می کند و سوزن به جهت مخالف حرکت می کند. زمینه پشتی به جلو می آید و سوزن دوباره آن را تکرار می کند. همچنین برای برش زدن نخ ها، یک گیره در طرف دیگر قرار دارد که به یک تیغه مجهز است و مانند یک قیجی عمل می کند و گره ها را می برد. این عملیات بافندگی توسط چندین هزار سوزن انجام می گیرد و در هر دقیقه چندین هزار ردیف بافته می شود. بنابراین یک ماشین بافندگی می تواند روزانه چندین صد متر مربع فرش ماشینی تولید کند.

مرحله چهارم: رنگ آمیزی فرش آماده

این روش رنگ آمیزی در صورتی انجام می شود که در مراحل قبل نخ ها رنگرزی نشده باشند که به آن رنگ آمیزی یکپارچه فرش می گویند. در این مرحله چندین تخته استاندارد فرش به هم متصل می شوند سپس تخته طویل فرشماشینی داخل حوضچه قرار داده شود. سپس حوضچه را پر از آب می کنند و آن را گرم کرده و مواد شیمیایی را درون آب آن حل می کنند. سپس این ترکیب را با افزایش دادن حرارت جوشانده و به مدت ۴ ساعت می جوشانند.در یکی دیگر از روش های رنگ آمیزی یکپارچه فرش چندین ردیف فرش ماشینی به یکدیگر متصل می شوند تا یک تخته فرش بلند را تشکیل دهند. سپس این تخته فرش ماشینی بلند در زیر لوله هایی قرار می گیرد که رنگ ها را روی آن پخش می کنند. پس از رنگ آمیزی فرش ماشینی، فرش تحت بخار آب قرار می گیرد تا رنگ آن ثابت شود، در قسمت بعد رنگ اضافی شسته می شود. سپس فرش خشک شده و به صورت لوله درمی آید.
روش تولید فرش ماشینی چاپی: به منظور ایجاد فرش ماشینی چاپی با طرح های متنوع، فرش سفید را از زیر صفحاتی عبور می دهند که در آن صفحات سوراخ ها و شکاف هایی به شکل طرح ها و نقوش مورد نظر وجود دارد. رنگ های مورد نظر از طریق شکاف های صفحه پاشیده می -شوند. سپس فرش ۹۱ سانتی متر به جلو رانده می شود و در زیر صفحه دیگری قرار می گیرد که رنگ های دیگر و الگوهای متفاوتی دارد. در این روش فرش ماشینی خام تا هشت بار رنگ آمیزی می شود.
برای رنگ آمیزی فرش ماشینی چاپی روش دیگری نیز وجود دارد. به صورتی که آن را از زیر غلطک های برجسته ای عبور می دهند. بخش هایی از این غلطک ها با طراحی، برجسته شده اند که رنگ مورد را به روی فرش پرس می کند. هر غلطک دارای الگوهای برجسته متفاوت است که رنگ های متفاوتی را پرس می کند. بعد از رنگ آمیزی فرش ماشینی چاپی تحت بخار آب قرار داده می شود، مانند روش قبلی رنگ های اضافی شسته می شود و سپس فرش خشک شده و لوله میشود تا به بخش نهایی تولید برود.

مرحله پنجم: پایان بافت فرش

پایین فرش های رنگ آمیزی شده ابتدا به هم دوخته می شوند تا به شکل یک نوار بلند درآید. این نوار سپس در زیر یک دستگاه قرار می گیرد که یک مایه لاستیکی پوشاننده را در کف فرش پخش می کند. این دستگاه همزمان فرش را لوله می کند. همزمان، یک سطح ثانویه محکم نیز با لاستیک پوشانده می شود. هر دوی اینها به صورت یک جفت رول، لوله می شوند، تا به صورت یک ساندویچ درآیند و یکدیگر را بپوشانند. سپس فرش ماشینی را داخل یک کوره قرار می دهند تا لاستیک سفت شود.
سپس فرشِ ماشینی آماده، تحت بخار قرار می گیرد. سپس آن را برس کشیده و هوا می دهند. در نهایت یک ماشین آن را بحرکت درمی آورد که پرزهای اضافی که بالای سطح آن است حذف شود. سپس فرش با طول ۳۷متر لوله می شود، پس از آن توسط پلاستیک محکمی بسته بندی شده و به انبار کارخانه فرش ماشینی انتقال می یابد

قالی بافی در دوران صفویان

پادشاهان سلسله ی صفویه علاقه وافری به هنر قالی بافی داشتند و بر همین اساس، برای اولین بار در تاریخ ایران، بافت قالی از خانه های کوچک به کارگاه های بزرگ راه یافت و رفته رفته، صادرات آن به کشورهای اروپایی به ویژه انگلیس، پرتغال و هلند آغاز شد.

دوران صفویان را می توان دوران اعتلا و شکوهمندی هنر ایران زمین دانست. به گونه ای که با قاطعیت می توان دوران صفویه را عصر زرین قالی بافی ایران برشمرد. اوج ترویج هنر قالی بافی در زمان پادشاهان صفوی به ویژه شاه اسماعیل در تبریز، شاه طهماسب در قزوین و شاه عباس در اصفهان بوده است. شاه اسماعیل تعداد زیادی از طراحان و نگارگران را از هرات به تبریز دعوت کرد و زیر نظر کمال الدین بهزاد (نگارگر مشهور ایرانی) قرار داد. هنرمندان در تبریز گرد آمدند و شاه اسماعیل کارگاه های قالی بافی بزرگی دایر کرد. شاه طهماسب فرزند شاه اسماعیل راه پدر را ادامه داد. او بسیار به هنر علاقمند بود. نقل است از زمان وی قالی ایرانی به عنوان تحفه بسیار نفیس، در روابط ایران با سایر کشورها نقش و جایگاه یافت. تعداد زیادی از مشهورترین و نفیس ترین قالی های تاریخ ایران از جمله قالی مشهور و تاریخی اردبیلی در زمان شاه تهماسب بافته شده اند. مکتب تبریز در هنر قالی بافی ایران، محصول دوران سلطنت این پادشاه هنردوست است. شاه عباس، دیگر پادشاه عصر صفوی، پایتخت خود را در سال ۱۰۰۶ ه.ق. اصفهان انتخاب نمود و با حمایت های خود از هنر قالی بافی، پایه گذار مکتب اصفهان شد. هنر قالی بافی در این مکتب به اوج خود رسید.

بافت فرش های بزرگ پارچه (فرش قواره بزرگ) ، به کارگیری مصالح جدید در بافت فرش همچون ابریشم و مفتول های زرین و سیمین و همچنین تحول بنیادی در نقش و نگار فرش ها، از جمله مهم ترین تحولات و تغییرات بزرگ در ژرفی بود که در دوران سلطنت شاه عباس صفوی در هنر قالی بافی ایران رخ داد. جهانگردان مشهور بسیاری مانند دلاواله (جهانگرد معروف ایتالیایی) و ژان شاردن (جهانگرد مشهور فرانسوی) از کارگاه های قالی بافی ایران در زمان شاه عباس صفوی بازدید کرده اند و بسیار مجذوب هنر و ظرافت فرش ایرانی شده اند. آنان از وجود کارگاه های قالی بافی متعدد در اصفهان،مشهد، تبریز، کرمان، کاشان، گیلان و … نوشته اند که با نظم بسیار بالا تحت نظارت به تولید فرش دستباف می پرداختند. برخی کارشناسان معتقدند، شاهان صفوی اولین بار در تاریخ، هنر فرش بافی را از ایل ها و طایفه های متحرک و روستاها و آبادی های کوچک به شهرهای بزرگ آوردند و تولید کارخانه ی فرش را بنا نهادند. هرچند از عوارض این تولید، سلطه نظام سرمایه سالاری شهری بر کارگاه های قالی بافی و در خدمت کارفرمایان درآمدن دست های هنرمند طراحان چیره دست و رنگرزان خوش ذوق و همچنین انگشتان ورزیده بافندگان متبحر بود. طرح ها و نقوش بسیار معروف سنتی فرش های ایرانی همچون فرش های گلدانی، درختی، باغی، شکارگاه، بندی و قابی، محرابی (سجاده فرش)، حیوان دار، اسلیمی، ترنجی و افشان محصول دوران صفویان است.
به جرات می توان گفت دوران صفویان اوج هنر قالی بافی ایران بوده است. از قالی های این دوره حدود ۱۵۰۰ قالی و قالیچه به جای مانده است که در حال حاضر بیشتر آنها در موزه ها و کلکسیون های دنیا نگهداری می شوند. در این دوره، به هنر قالی بافی به عنوان یک حرفه با اهمیت نگریسته شده و صادرات آن به کشورهای اروپایی آغاز می شود.

هنر قالی بافی در دوران صفویان

درسالهای پایانی سلسله صفویه تا ظهور فتنه افغان که به انقراض این سلسله منجر گردید توجه چندانی به هنر قالیبافی نمی‌شد. سلطان حسین صفوی آخرین پادشاه دوره صفویان در سال ۱۱۳۵ به دست افغان ها سرنگون شد، اما حکومت افغان ها بر ایران چندسالی دوام نیاورد. نادرشاه افشار با قتل عام افغان ها و در راس آنها اشرف افغان، در سال ۱۱۴۸ حکومت افشاریان را بنانهاد که تا سال ۱۱۶۱ دوام داشت. گرچه در دوران افشاریان به علت جنگ های متعدد، هنر فرش بافی همچون دوران صفویان رونق نداشت، با این حال، بافت فرش های نفیس همچنان در جای جای ایران ادامه داشت. از جمله اقداماتی که به نظر می رسد در دوران افشاریان انجام شده، اقدام نادرشاه افشار به احیای صنعت قالی بافی در خراسان بود که شهر مشهد را پایتخت خود قرار داده بود.

000-017   000-080   000-089   000-104   000-105   000-106   070-461   100-101   100-105  , 100-105  , 101   101-400   102-400   1V0-601   1Y0-201   1Z0-051   1Z0-060   1Z0-061   1Z0-144   1z0-434   1Z0-803   1Z0-804   1z0-808   200-101   200-120   200-125  , 200-125  , 200-310   200-355   210-060   210-065   210-260   220-801   220-802   220-901   220-902   2V0-620   2V0-621   2V0-621D   300-070   300-075   300-101   300-115   300-135   3002   300-206   300-208   300-209   300-320   350-001   350-018   350-029   350-030   350-050   350-060   350-080   352-001   400-051   400-101   400-201   500-260   640-692   640-911   640-916   642-732   642-999   700-501   70-177   70-178   70-243   70-246   70-270   70-346   70-347   70-410   70-411   70-412   70-413   70-417   70-461   70-462   70-463   70-480   70-483   70-486   70-487   70-488   70-532   70-533   70-534   70-980   74-678   810-403   9A0-385   9L0-012   9L0-066   ADM-201   AWS-SYSOPS   C_TFIN52_66   c2010-652   c2010-657   CAP   CAS-002   CCA-500   CISM   CISSP   CRISC   EX200   EX300   HP0-S42   ICBB   ICGB   ITILFND   JK0-022   JN0-102   JN0-360   LX0-103   LX0-104   M70-101   MB2-704   MB2-707   MB5-705   MB6-703   N10-006   NS0-157   NSE4   OG0-091   OG0-093   PEGACPBA71V1   PMP   PR000041   SSCP   SY0-401   VCP550  

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است