خطرات و مضررات الیاف فرش ماشینی

فرش هایی که امروزه تولید میشوند به دلیل استفاده از مواد مصنوعی در تولید آن برای سلامتی انسان و مخصوصا کودکان مضر هستند. تا جایی که امکان دارد حداقل در اتاق کودک برای حفظ سلامتی آنها از فرش ماشینی استفاده نکنید.

پارچه ها و بافته هایی که در آنها از مواد طبیعی و ارگانیک ، مثل پنبه و پشم استفاده میشود بهترین راه حفظ سلامتی انسان ها است.
تقریبا همه فرش های ماشینی که در بافت آنها از الیاف مصنوعی استفاده میشود باعث آزاد شدن مواد شیمیایی در داخل محیط منزل شما می شود.
برای مثال در برخی موارد مواد زیر ممکن است در داخل فرش ماشینی وجود داشته باشد:
مواد سرطان زا شناخته شده مانند P-Dichlorobenzene در فرش ماشینی . این مواد شیمیایی نیز ممکن است توهم، آسیب های عصبی و بیماری تنفسی در انسان شود.
مواد شیمیایی ۴-PC که به فرش متمایز “بوی فرش جدید”  می دهد و با ناراحتی های چشم، بینی و مشکلات تنفسی مجاری فوقانی همراه است
ترکیبات ضد آتش با PBDEs، که ممکن است باعث صدمه به تیروئید، سیستم ایمنی بدن و اختلال در کارکرد مغز در انسان شود.
نکته سلامتی در قدیم دلیل بازار پسندی فرش دستبافت بوده است زیرا در ان از مواد طبیعی برای رنگرزی پشم استفاده میکردند.

فرش آکریلیک

اولین بار نخ آکریلیک ، در دهه ی ۱۹۶۰ در تولید فرش های ماشینی به کار گرفته شد . امروزه الیاف آکریلیک ، در صنعت فرش ماشینی کاربرد بسیار بالایی دارد . نخ آکریلیک نسبت به بقیه نخ ها در برابر شستشو فرش مقاوم تر است . فرش اکریلیک نرم و لطیف است و بوی مواد نفتی و پلاستیکی نمی دهد . در برابر حرارت های غیر مستقیم از جمله کتری ، اتو و غیره مقاومت بالاتری دارد .

نخ آکریلیک مثل پشم سبک و گرم است و از نظر ظاهری فرش آکریلیک شباهت بسیاری با فرش پشمی دارد و ماندگاری رنگ آن بسیار بالاست و رنگ های فرش آریلیک بسیار شفاف و روشن است . و هنگامی که دست روی فرش آکریلیک بکشیم احساس چسبندگی ایجاد نمی شود . فرش آکریلیک جز فرش های ضد حساسیت هستند و در برابر رطوبت مقاوم هستند .

فرش آکریلیک در مقایسه با دیگر قالی ها ، از عمر بیشتری برخوردار است . در جاهای پررفت و آمد توصیه میشود از فرش ماشینی آکریلیک استفاده شود چون این فرش ها گرد و غبار را کمتر به خود جذب می کند و در برابر پاخوردگی طول عمر بیشتری دارد و در برابر شستشو آبرفتگی ندارد .

تعریف فرش گل برجسته

این روزها با پیشرفت صنعت نساجی انواع فرش ماشینی در طرحها و نقش های مختلف قابل طراحی و بافت می باشند . جدیدترین محصول تولید شده در صنعت فرش فرشهای گل برجسته یا هایبالک می باشند ، فرش گل برجسته یا فرش هایبالک به فرشی گفته می شود که پرزهای نقوش آن بین ۴ تا ۵ میلیمتر بلندتراز پرزهای سطح زمینه فرش بافته می شود و به شکل سه بعدی بسیار زیبا و خاصی در سطح فرش دیده می شود . در ادامه توضیحات درباره محصولات فرش گل برجسته را قرار داده ایم.

 

 

فرش گل برجسته دارای سطوح و برجستگیهای خاص و فوق العاده زیبا در طرح ها و نقش های مختلف می باشند. فرش گل برجسته ماشینی با مشخصات فنی مختلف از جمله فرش ۱۰۰۰ شانه با تراکم ۳۰۰۰ و فرش گل برچسته ۱۲۰۰ شانه با تراکم ۳۶۰۰ قابل بافت می باشند

رنگ در فرش ترکمن

رنگ در فرش ترکمن محدود است. رنگ‌هایی که سابقاً در فرش ترکمن استفاده می شده ۵ رنگ بوده است:

سفید
سیاه
سبز تیره
لاکی تیره
لاکی متمایل به زرد اما این ۵ رنگ بعدها توسط شخصی به نام نیاز محمد نیازی به ۱۲ رنگ رسید و رنگ‌هایی که اضافه شد شامل: طوسی، دارچینی، عبایی، قهوه‌ای روشن، قهوه‌ای تیره، طلایی، نخودی، آبی آسمانی بودند. در زیر موادی که رنگ‌ها را از آن‌ها می گرفته‌اند؛ بیان شده است.
لاکی:گرد ریشهٔ روناس
قهوهای:پوست گردو+ریشه روناس
دارچینی:پوست گردو+روناس+پوست انار
نخودی:زاج سفید+پوست انار
طوسی یا موشی:زاج سیاه+پوست انار
مشکی:پوست گردو+نیل
زیتونی:پوست انار+برگ مو+پوست گردو

آرایهٔ هندسی

شامل آرایه‌های:

آرایهٔ سیستان
آرایهٔ عشایرفارس
آرایهٔ کهگیلویه وبویراحمد
آرایهٔ بختیاری
آرایه ترکمن
آرایه جوشقان قالی
آرایهٔ باختران

آرایهٔ سیستان

دراین نوع آرایه نقش‌های زیادی به‌کار برده می‌شودکه ازجملهٔ آنها چنین است:آرایهٔ ماربسوزه، آرایهٔ هشت چنگک، آرایهٔ پروانه، آرایهٔ چنگک، آرایهٔ جانماز، آرایه پیچ، آرایهٔ ستاره، آرایهٔ سیب، آرایه چتر، آرایه جلک، آرایهٔ هشت پر، آرایه میخی، آرایهٔ گلدارو…

آرایهٔ عشایر فارس

آرایه‌های عشایرفارس به سه دسته تقسیم می‌شود: ۱. شکلهای شکسته مرکب:این نوع شکل‌ها با وجود شکستگی خوداز طرح‌های شهری مانند پیچک و گردان ساخته شده‌اند. ۲. شکل هاوطرحهای حیوانی ۳. اشکالی می‌باشند که رابطهٔ آنها مستقیم وآشکار نیست و به هم پیوسته نمی‌باشند. ویژگی مهم این نوع شکلهادرهندسی بودن آرایه‌ها بدون نیاز به طرح و بافت ذهنی می‌باشد. این نوع طرح‌هااشکال گوناگونی دارند که ازجملهٔ آن‌ها می‌توان به موارد زیراشاره کرد:

آرایهٔ گل هشت پر:قدیمی‌ترین نوع بافت در فارس می‌باشد که با گلبرگ‌هایی یکی درمیان سیاه و سفید و تیره و روشن کاربرد دارد. کمتر فرشی پیدا می‌شود که درآن گل هشت پر به کار نرفته باشد.

آرایهٔ اناری:قدیمی‌ترین نقش انار به اوایل هزاره سوم برمی‌گردد. در دوره ساسانیان گل‌های انار جایگزین برگ‌ها شده‌است. درنقش‌های اناری ایران قدیم دانه‌های انار پیدا نبوده فقط در یکی از قالی‌های دوران صفویان انار رامی‌شکافند و دانه‌هایش پیدا می‌شود.

آرایه‌های کهگیلویه وبویراحمد

آرایه‌های فرش کهگیلویه وبویراحمد به دودسته تقسیم می‌شود:

نقش‌های تزئینی:این نقش‌ها معمولاً نقش‌های تجریدی می‌باشند که با تغییر و تحولات زیاد توانسته‌اند به عنوان نقش اصلی اکثر بافت‌ها قرار گیرند که چند مورداز آن عبارت‌اند از:

آرایهٔ ستاره :این نوع آرایه در اکثر بافت‌های این استان دیده می‌شود و در متن قالی کاربرددارد. هشت پر دارد که پرهای آن شکل یک لوزی رانشان می‌دهند. آرایه گل وگیاه :گلهاوگیاهان با روشهای تجریدی ورئال برروی بافت‌ها نمایش داده می‌شوند و بافت این نوع نقش‌ها سلیقه‌ای می‌باشد. آرایهٔ سماور :این نوع نقش دراین استان فراوان بافته می‌شود و می‌توان گفت نوعی ازنقش‌های گلدانی می‌باشد. گاهی گل چندپر را روی سماور می‌بافند که شبیه به درخت زندگی است.

نقش‌های حیوانی

آرایه‌های بختیاری

این نوع آرایه به دو دسته تقسیم می‌شود: ۱. بررسی موتیف‌های خشتی بختیاری (شلمزار، قهفرخ، سامان، چالشتر):بیشتر موتیف‌های داخلی خشت در سامان و قهفرخ تجریدی می‌باشد و بعداً پره‌های چالشتری منطقه‌های دیگر به آن دست پیدا کرده‌اند و طرح‌های چالشتری پدیدآوردند. آرایه‌های قالی چالشتر را به طورکلی از خشتهای شلمزار، سامان وقهفرخ گرفتند. موتیف‌های خشتی قهفرخ، شلمزار و سامان با طرح چالشتری در سادگی و بافت آن باهم فرق دارند. نمونه‌ای ازآرایه‌های بختیاری دستهٔ اول:آرایهٔ گل پیاز، آرایهٔ درخت، آرایهٔ دهن اژدری. ۲. آرایه‌های هندسی دیگر نقش‌های بختیاری:آرایهٔ دوگل، آرایهٔ بوته شاهی، آرایهٔ رکابی، آرایه چپقی و…

آرایه‌های ترکمن

برای بافت این نوع آرایه از رنگ‌بندی ثابت استفاده نمی‌کنند و معمولاً نقش‌های چندضلعی درمتن ونقش‌های ریز به هم چسبیده در حاشیه کاربرد دارد. نمونه‌ای از آرایه‌های ترکمن را که می‌توان به آن‌هااشاره کرد شامل:

آرایهٔ حاشیهٔ اول:در دو نوع می‌باشد که یکی دراطراف قالیچه و دیگری در حاشیهٔ عرض به‌کارمی‌رود. حاشیه ی اول دارای رنگ قالیچه می‌باشد، ۳تا۰/۵ متر پهناداردودر دو طرف عرض قالیچه به صورت خطی پهن بافته می‌شود و این کار نشان‌دهندهٔ طایفهٔ هر بافنده می‌باشد.
آرایه قوش:به معنی پرنده می‌باشد و به رنگ‌های سفید و قرمز است و نشانگر شکل هندسی پرنده درحال پرواز می‌باشد.
آرایه خان قامچی:به معنی شلاق خان می‌باشد و شکل هندسی شلاق می‌باشد. ازاین نوع آرایه درحاشیه هااستفاده می‌کنند.

آرایه جوشقان قالی

این نوع آرایه به ۲بخش تقسیم می‌شود: الف. آرایه‌هایی می‌باشند که از نقشهای گردان اصفهان مثل نقش اسلیمی برداشت کرده‌اند و با نقش‌های ذهنی الهام گرفته از طبیعت مخلوط کرده وآرایهٔ جدیدی راساخته‌اند. مانند:

آرایهٔ غنچه:این نوع آرایه درنقشه‌های جوشقان فراوان یافت می‌شود و معمولاً به ۳ روش بافته می‌شود:

۱. غنچه‌هایی می‌باشند که از یک طرف به شاخه آویزانند. ۲. غنچه‌هایی که درنوک شاخه‌اند. ۳. غنچه‌هایی که از دو طرف به شاخه آویزانند.

آرایهٔ رجی:این گلهارابه تعداد ردیف‌هایی که می‌بافند به این اسم خوانده‌اند. مثلاً:۱۳رجی و۱۵رجی.

ب. آرایه‌هایی می‌باشند که از برداشت آرایه‌های دستهٔ اول پدیدآ مده و حالت تجریدی به خود گرفته‌اند. مانند:آرایهٔ سیرزنبق، آرایهٔ غنچه‌ای سه لنگ، طرح خنچ، طرح اسلامی و…

آرایهٔ باختران

آرایه‌های قالی باختران ۲ خصوصیت دارند:همگیشان شامل خطوط هندسی‌اند و شکل‌های هندسی درآن‌ها هم به صورت منظم و هم غیرمنظم‌اند. فرق شکل گیری آرایهٔ باختران با سایر مناطق ایران این است که اکثر خط‌های شکستهٔ این نوع آرایه با دو خط موازی تشکیل شده‌است. آرایه‌هایی که درقالی‌های باختران به‌کاررفته‌اند فراوانند. امابعضی از آنها کارایی بیشتری داشته‌اند. مثل:گل زنگوله، آفتابه، عروسک، چراغ، مسجد، حوض، مهروآیینه و… می‌باشند.

نقش موثر رکود در بازار فرش ماشینی

رئیس اتحادیه فروشندگان فرش ماشینی عنوان کرد که با توجه به رکود حاکم بر بازار پیش بینی افزایش قیمت دور از ذهن است.

محمد هادی کمالیان اظهار کرد: برخی مسئولان و کارشناسان معتقدند هرچند در ماه‌های اخیر نوسانات نرخ ارز رونق نسبی در بازار ایجاد کرده اما این امر در بازار خرید و فروش فرش تنها یک وضعیت حبابی ایجاد کرده است.

بر اساس این خبر، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان فرش ماشینی گفت: صنعت فرش ماشینی ظرفیت لازم برای تولید محصولات با کیفیت و اشتغال زایی و ارز آوری طبق سیاست های اقتصادی مقاومتی را دارد و برای این امر به یک عزم راسخ و برنامه ای مدون نیاز دارد.

کمالیان تاکید کرد: بخش زیادی از تولیدکنندگان که محصولات با کیفیت در بازار عرضه می‌کنند توان حضور در این نمایشگاه ها را ندارند و به همین دلیل دولت باید برای حضور تولیدکنندگان در چنین موقعیت هایی امکاناتی ایجاد کند. حضور تولیدکنندگان در نمایشگاه و بازارهای بین المللی باعث رشد صادرات در صنعت فرش می شود. صادرات فرش هم در این بخش حدود ۵ درصد است که امکانات مناسبی فراهم گردد بیشتر تولیدکنندگان به دنبال صادر کردن محصولاتشان هستند.

این مقام مسئول با اشاره به اینکه صادرات فرش از خلأ مدیریتی رنج می‌برد گفت: بیشتر کشورهای دنیا از شرایط مناسبی برای صادرات فرش برخوردارند اما تولیدکنندگان داخلی وضعیت خوبی ندارند و برای حضور محصولاتشان در بازارهای جهانی مشکلات زیادی دارند. محصولات این صنف مشمول قیمت گذاری نمی‌شود و به همین دلیل قیمت فرش های موجود در بازار متاثر از میزان عرضه و تقاضاست و در حال حاضر با توجه به مازاد تولید و رکود حاکم بر بازار پیش بینی افزایش قیمت اندکی دور از ذهن است.

کاهش صادرات فرش دستباف در استان گلستان

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گلستان گفت: حدود ۷۰ هزار بافنده فرش دستباف در استان فعالیت می‌کنند که بخش زیادی از تولیدات آنها صادر می‌شود.

به گزارش گلستان ۲۴؛حسینقلی قوانلو ظهر امروز در دوره آموزشی منطقه‌ای ارتقاء مهارت رنگرزان در سطح پایه اظهار داشت: حدود ۷۰ هزار بافنده فرش در استان مشغول فعالیت هستند که بخش زیادی از تولیدات آنها به کشورهای مختلف صادر می‌شود.

وی با اشاره به ثبت جهانی فرش ترکمن افزود: با پیگیری‌هایی که داشتیم توانستیم فرش ترکمن را ثبت جهانی کنیم که امروز این فرش برای همه دنیا شناخته شده است.

قوانلو با اشاره به تشکیل خوشه فرش دستباف در استان بیان داشت: موانع صادرات فرش امروز برطرف شده و بسیاری از کشورها مقصد فرش‌های بافندگان ما هستند.

وی با بیان اینکه آمریکا یکی از مهم‌ترین مقصد صادرات فرش ترکمن است، گفت: مشکلات گذشته برطرف شده و امیدواریم با باز شدن راه صادرات، میزان تولید فرش دستباف افزایش یافته و بازارهای جهانی را دوباره از آن خود کند.

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان گلستان با بیان اینکه هنر صنعت فرش دستباف یکی از مصداق‌های اقتصادمقاومتی است، خاطرنشان کرد: در حوزه فرش دستباف تمامی ویژگی‌ها و محورهای اقتصادمقاومتی وجود دارد و می‌توان با حمایت از تولید و فروش این محصول کمک قابل‌ملاحظه‌ای به اقتصاد کشور کرد.

وی افزود: در گذشته بیشترین صادرات ما فرش دستباف بود اما به دلیل موانعی که در سال‌های قبل ایجاد شد، سهم آن از صادرات کاهش یافت.

قوانلو ادامه داد: اولین محور اقتصادمقاومتی، درون‌گرایی است که این محصول کاملا درون گراست زیرا هنر صنعتی است که در بسیاری از نقاط کشور تولید می‌شود و در بسیاری از روستاها نسل به نسل تولید فرش ادامه دارد. در حوزه برون‌گرایی نیز فرش دارای ظرفیت بالایی است و با صادرات آن می‌توان ارز وارد کشور کرد.

وی با بیان اینکه هنر صنعت فرش هم دارای مولفه‌های عدالت‌محوری و مردمی بودن است، گفت: این هنر صنعت می‌تواند دانش‌بنیان باشد و ما با برگزاری این دوره‌های آموزشی می‌خواهیم در نوع عمل‌آوری و تنوع فرش به‌سمت دانش‌بنیان شدن این هنر صنعت گام برداریم.

وی با اشاره به جایگاه فرش دستباف در استان گلستان اظهارداشت: هنر صنعت فرش برای ما بسیار حائزاهمیت است و گلستان یکی از استان‌هایی است که در این حوزه فعالیت‌های خوبی دارد.

آشنایی با گلیم قشقایی

گلیم قشقایی یکی از طرح‌های بافت گلیم است که بدست ایل قشقایی بافته می‌شود. مهمترین تولیدکننده گلیم قشقایی، دره شوری‌ها هستند.

گلیم قشقایی در آبان سال ۱۳۹۲ موفق به دریافت نشان اصالت یونسکو شد.

ویژگی‌ها

گلیم قشقایی قدرت و انرژی بالایی دارد که کمتر مشابه آن را در موارد دیگر می‌توان یافت. استفاده معدود از نگاره‌ّای کوچک و برخی تشابهات دیگر، بعضاً بیننده را به یاد گلیم‌های ترک‌بافتی همچون گلیم شاهسون می‌اندازد. این گلیم‌ها داراری برش چاک‌دار بوده و گاه در آنها از تارهای نخی و پشم طبیعی قهوه‌ای استفاده می‌شود. عشایر قشقایی تنها ایلی هستند که هم از نخ و هم از پشم برای بافتن گلیم استفاده می‌کنند. بطور سنتی گلیم‌ها از پشم بافته می‌شود به جز در هند که از نخ برای بافتن گلیم استفاده می‌شود.

در آن از رنگ‌های تند و روشن بیشتر از رنگ‌های تیره و سنگین (سرمه‌ای، قهوه‌ای و یشمی) استفاده می‌شود. معمولاً شامل چهار گروه نقش‌مایه است:

اشکال منظم هندسی. مانند: سرمه‌دان، چهارخال، شبه‌مَعْقِلی
تکرار یک نگاره خاص که می‌تواند با رنگ‌های مثبت و منفی همراه باشد. مانند: آیت آل (دست سگ)، خراسانی، تهرانی
نقش‌مایه‌های با هویت مستقل که ترکیب چندین نگاره‌اند. مانند: چین (گردگل)، قزل قیچی، آلماگل (گل سیب)، شانه، قیچی، شوشتری، آقاجری، لاک‌پشت، عربی، دوقاناق (دو بال)، نمکدان، یاقْلُق (دستمال)، چهار ماهی، خاک‌انداز، پروانه
نقش‌مایه‌های حاشیه‌ای. مانند: نقش اشکالی، کف ساده، محرمات، خشتی و قابی.

عمده‌ترین نقش‌مایه‌های گلیم قشقایی، لچک ترنج و محرمات است. شیوه رنگ‌بندی و نقوش ترنج‌دار این دست‌بافته از فضای رنگی‌ای برخوردار است که موجب تفکیک نقش‌ها از هم می‌شود. طرح‌های این گلیم ساده هستند و عمدتاً دارای حاشیه مداخل است و نقوش ریز و ساده ای دارد و از رنگ‌بندی شاد و سرزنده‌ای برخوردار است.

معرفی گلیم قوبا

گلیم قوبا از گلیم‌های دستباف مردم قفقاز است.این گلیم‌ها معمولاً با ترنج‌های بزرگ انتزاعی دندانه دار و ترکیبی زیبا طراحی می‌شوند. گلیم‌های دیگر دارای یک ترنج مرکزی قلاب شکل است که در تمام طول گلیم به طرف قسمت تحتانی آن امتداد می‌یابد. ترنج‌های قلاب دار متعدد و جسورانه و طرح‌های حاشیه‌ای از مشخصات دست بافته‌های قوبا است.

حاشیه‌ها در این ترکیب بندی‌ها با نگاره‌های مکرر کامل می‌شود و قسمت‌هایی از گلیم ساده باقی می‌ماند. کلاً گلیم‌های قوبا نسبت به دیگر گلیم‌های قفقاز از تنوع بیشتری در ترکیب بندی برخوردار است و رنگ‌بندی از تیره به ملایم تغییر می‌کند.

بافت چاکدار در تمام این دست بافت‌ها به کار می‌رود.

ویژگی‌های گلیم قوبا

ترنج‌های قلاب دار متعددو جسورانه و طرح‌های حاشیه‌ای از مشخصات دست بافته‌های قوبا است.

این گلیم‌ها معمولاً با ترنج‌های بزرگ انتزاعی دندانه دار و ترکیبی زیبا طراحی می‌شوند و اکثر بافندگان قوبا به این نوع ترکیب بندی علاقهٔ بیشتری دارند.

گلیم‌های دیگر دارای یک ترنج مرکزی قلاب شکل است که در تمام طول گلیم به طرف قسمت تحتانی آن امتداد می‌یابد.

حاشیه‌ها در این ترکیب بندی‌ها با نگاره‌های مکرر کامل می‌شود و قسمت‌هایی از گلیم ساده باقی می‌ماند. کلاً گلیم‌های قوبا نسبت به دیگر گلیم‌های قفقاز از تنوع بیشتری در ترکیب بندی برخوردار است و رنگ‌بندی از تیره به ملایم تغییر می‌کند.

بافت چاکدار در تمام این دست بافت‌ها به کار می‌رود.

به کار بردن رنگ آبی تیره این احساس را به بیننده می‌دهد که ترنج‌ها در متن شناور است. این خطای دید باوجود حاشیه‌های دندانه دار تشدید می‌شود.

گاهی نیز در بعضی از این گلیم‌ها بر خلاف قسمت مرکزی، حاشیه‌ها به علت به کارگیری طرح‌های بیش اندازه بزرگ بسیار سنگین به نظر می‌رسد.

علت تمایز گلیم‌های قوبا به کار رفتن دو نوع ترنجی است که که تشخیص آن را از سایر گلیم‌ها راحت تر می‌کند.

طرح متن
این گلیم در زمینه خود دارای ترنج‌های لوزی شکل قلاب مانند و ترنج‌های مستطیل شکل قلاب مانند است.

حاشیه‌ها
این گلیم دارای حاشیه‌های باریک است که دارای تزیینات زیادی است.

اندازه و شکل
معمولاً این گلیم‌ها بزرگ و مستطیلی و بعضی نیز کوچک و مستطیلی هستند.

مواد اولیه و بافت
این گلیم‌ها معمولاً با پشم ظریف بافته می‌شوند و باقت آن چاکدار ظریف است.

رنگ
رنگ به کار رفته در این گلیم‌ها معمولاً قرمز مایل به آبی، قرمز روناسی، آبی نیلی، سبز، زرد، قهوه‌ای، سیاه، سفید معمولاً استفاده شده است و در گلیم‌های جدیدتر از رنگ‌های نارنجی و شیمیایی استفاده شده است.

ریشه‌ها و شیرازه‌ها
ریشه‌های به کار رفته در این گلیم معمولاً یکدست و شیرازه‌های به کار رفته نیز یکدست، با تارهای ضخیم‌تر خارجی است.

 

معرفی قالی اردبیل (قالی شیخ صفی)

قالی اردبیل یکی از زیباترین فرش‌هایی است که در ۲۰ سال اول دورهٔ صفویه بافته شده است. تار و پود این فرش از ابریشم و پرز آن از آن از پشم بوده و کار بافت آن در سال ۹۲۶ هجری قمری پایان گرفته است. نام بافندهی آن مقصود کاشانی همراه با مطلع یکی از اشعار حافظ:

جزآستان توام درجهان پناهی نیست سرمرابه جزاین درحواله گاهی نیست

در قسمت بالای فرش دیده می‌شود. این قالی نفیس را شرکت زیگلر که از سال ۱۸۸۳ میلادی (۱۲۶۲ خورشیدی) در ایران در زمینهٔ تولید و تجارت فرش فعالیت می‌نمود از ایران خارج کرده و به مبلغ ۲۰۰ لیره، استرلینگ به موزهٔ ویکتوریا و آلبرت لندن فروخته است. این فرش که مدت سه سال و نیم کار بافت آن طول کشیده است در هر مترمربع آن ۵۱۷۰۰۰ گره از نوع سنه بکار رفته است. طرح این قالی در وسط آن ترنج طلایی رنگی با ۱۶ کلاله ی جانبی در متن سرمه ای فرش مملو از گل‌های شاه عباسی و شاخه‌های اسلیمی قرارگرفته و نمای جالبی به این فرش معروف و تاریخی داده است. نقش یک چهارم ترنج با کلاله‌های مربوطه در چهارگوشهٔ زمینهٔ فرش تکرارشده و لچک‌های چهارگانه قالی را به وجودآورده است. در داخل حاشیهٔ بزرگ که با سه نوار حاشیه ای باریک محصور شده نقش کتیبه‌ها و گلوله‌هایی به صورت یک در میان دیده می‌شود.

 

درروایات چنین است که این قالی برای آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی، جد خاندان صفویه بافته شده است. عده‌ای انتساب این قالی را به مقبرهٔ مزبور به دلایل متعددی مردود میدانند. یکی از آنها به نام رکسفورد استید رساله‌ای در این مورد نوشته و ادعا می‌کند اصولا در این آرامگاه ابعاد مناسبی برای پهن کردن این قالی وجود نداشته است و همچنین بنابه گفتهٔ او در صورت اموال موقوفهٔ این آرامگاه بر اساس تایید متولی آن فرشی با این مشخصات وجود نداشته است. محقق نامبرده به نقل از شخصی به نام جاکسون که در سال ۱۹۱۹ میلادی با کارکنان شرکت زیگلر در مورد سابقهٔ تاریخی این قالی مذاکراتی داشته است می‌نویسد:

با وجود آنکه این قرش در تبریز خریداری شده است از مجموعهٔ فرش‌های متعلق به آستانه امام رضا بوده است.

عده‌ای بافت آن را در تبریز میدانند، برخی در قزوین و سرانجام عدهٔ بیشتری آن را کار بافندگان کاشان که در کار بافت فرش‌های ابریشمی هستند، میدانند. نوع گره‌های این فرش را هم گرهٔ فارسی میدانند. نمونه مشابه دیگرااین قالی که بافت ظریفتری داشته و فقط شامل قسمت بزرگی از زمینهٔ فرش است نیز در موزه لس آنجلس در کالیفرنیا نگهداری می‌شود.