بررسی روش های رده بندی طرح و نقش فرش ایرانی

نقوش سنتی فرش آنطور که شرکت سهامی فرش آنها را دسته بندی نموده و در کتاب فرش ایران نیز نقل شده است دارای ۱۹ گروه اصلی و تعداد زیادی زیرگروه‌های فرعی است.

بخش اول

زیبایی سحرانگیز رنگ و نقش دست بافته های ایران به گونه های است که میتوان گفت والاترین جایگاه را در میان هنرهای مردمی داراست. حضور و بقای دستبافته ها در گذار تاریخ فلات ایران همواره تجلیگر بخشی از فرهنگ و هنر ساکنان روستاها، شهرها و مردمان عشایر و قبایل آن محسوب میگردد. پراکندگی جغرافیایی این هنر در گذشته و حال قابل توجه و تأمل است. در هر یک از مناطق با شیوه و روش خاص خود و با تکیه بر ویژگی‌های کاربردی دستبافته‌ها (زیراندازها) سعی در خلق زیبایی دارند. این وجاهت جز به رنگ و نقش میسر نشده است. رنگ و نقش در هر یک از مناطق ویژگی بومی و خاص خویش را یافته که در کنار ویژگی‌های فنی خاص هر منطقه، امکان شناخت و تمیز دستبافته‌ها را از یکدیگر را به وجود می‌آورد. تنوع طرح و نقش دستبافته های ایرانی به حدی است که آن را قویترین و محکمترین عامل اعتبار هنری این آثار می‌شمارند. دستبافته‌ها در سه گروه روستایی، عشایری و شهری مراتب اعتلا را طی نموده‌اند و توجهی فراگیر را به سوی خویش جلب کرده‌اند.

این توجه از زوایای گوناگون صورت گرفته، از منظر محققان، بازرگانان، علاقه‌مندان و… که هر یک از آنها دستبافته‌ها را با یافته‌های خویش تعریف و ستایش کردهاند؛ و حیرت آور آنکه هر یک در اهتمام پژوهشی خویش تعاریفی صرفا شخصی ارائه نموده‌اند یا در پی تعمیم تعاریف شبه برانگیز دیگری برآمده‌اند. از اینرو انگیزه نگارش این سطور بررسی دیدگاه‌های گوناگون توام با نابسامانی است تا شاید بتوان با ارزیابی این گوناگونی‌های بدون ساختار به بیانی استوارتر دست یافت و در پی پاسخی برآمد برای این پرسش‌ها:
آیا تقسیم بندی و طبقه‌بندی طرح ها و نقوش قالی ایران براساس محتوی و مفاهیم طرح و نقش صورت گرفته است؟ آیا اینگونه طبقه بندی‌ها توان کاربردی و شناختی لازم را دارا است؟ سیسیل ادواردز به سال ۱۹۴۸میلادی در مجموعه ی ایران ضمن ارائه تعریف از ورده خویش قائل گرد، سبک‌های دوگانه قالی ایران (طرح گردان و طرح شکسته) به معرفی طرح‌های قالی ایران می‌پردازد: «طرح هراتی، طرح کاج، طرح لچک و ترنج، طرح میناخانی، طرح شاه عباسی، طرح بید مجنون، طرح خرچنگی، طرح گل‌حنائی، طرح جوشقانی». او در تعریف طرح‌ها ضمن اشاره به تاریخ و خاستگاه آنان به تعریف نقوش می‌پردازد و آنان را بدین گونه طبقه بندی می‌کند:
طرح کاج و طرح بید مجنون را با نقش درخت
طرح گل حنایی و جوشقانی برگرفته از گل و گیاه
طرح هراتی منقش به نقش حیوان (ماهی)
ماه طرح خرچنگی با شباهت به حیوان
طرح شاه عباسی و میناخانی برگرفته از نقوش ختائی و اسلیمی
همان‌گونه که پیداست هریک از طرح‌ها بر اساس نام یک درخت، گیاه، حیوان، منطقه جغرافیایی و یا نام یک پادشاه نامگذاری شده‌اند. در این طبقه بندی، هیچ‌گونه تناسب موجه و مدلی از طرح و نقش و مفاهیم آن استنباط نمی‌گردد؛ گرچه از منظر بسیاری از علاقه‌مندان و کارشناسان دستبافته‌ها، همین مضامین و عنوان‌های بدون ساختار قابل استفاده و کاربرد هستند.

سیسیل ادواردز بدون امکان تکیه بر هیچ‌گونه متن پژوهشی پیشین درباره فرش ایران، حاصل تلاش خویش را به گونه‌ای که توضیح داده شد، ثبت نمود. خانم شیرین صوراسرافیل مؤلف کتاب طراحان بزرگ فرش ایران طبقه‌بندی طرح و نقش را با تکیه بر مکتوبات قدیمی‌ترین و معتبرترین تشکیلات تولید فرش یعنی «شرکت سهامی فرش ایران» ارائه می‌نماید . نقش های سنتی فرش آنطور که شرکت سهامی فرش آنها را دسته بندی نموده و در کتاب فرش ایران نیز نقل شده است دارای ۱۹ گروه اصلی و تعداد زیادی زیرگروه‌های فرعی به شرح زیر است»:
۱- نقشه آثار باستانی و ابنیه اسلامی
۲- نقشه شاه‌عباسی
۳- نقشه اسلیمی
۴- نقشه افشان
۵- نقشه اقتباسی
۶- نقشه بندی
۷- گروه بوت‌های
۸- نقشه درختی
۹- نقشه ترکمن
۱۰- نقشه قابی (لچک ترنج سراسری)
۱۱- نقشه قابی (اسلیمی، قاب قرآن)
۱۲- نقشه گلفرنگ
۱۳- نقشه گلدانی
۱۴- نقشه ماهی درهم
۱۵- گروه محرابی
۱۶- نقشه محرمات
۱۷- نقشه هندسی
۱۸- نقشه ایلیاتی
۱۹- نقشه تلفیقی

مؤلف در ادامه این تقسیم‌‌بندی نوزده‌گانه می‌افزاید: دوم آنکه به راحتی می‌توان دید که فی‌المثل نقشه هندسی می‌تواند بر نمونه‌هایی نظیر ترکمنی و ایلیاتی و نقشه‌بندی و هریس قرار گیرد. البته این امر مغایرتی با اعتبار دسته‌بندی فوق به‌عنوان یک دسته‌بندی پایه در طرح‌های سنتی ندارد و می‌توان آن را به هرحال نقطه حرکتی در شناخت طرح‌های ایرانی به حساب آورد.» محترم در نتیجه گیری‌های خویش با ابراز اندکی اختلاف و تردید، این گونه طبقه‌بندی نقوش سنتی را آغازگر تلاشی می‌شمارد و نهایتا ساختاری جامع‌تر به دست می‌دهد. در بخش مربوط به طرح و نقش چنین می‌نویسد: «قبل از پرداختن به مباحث جدیدی که در طی سال‌های اخیر برای طبقه‌بندی فرش‌های ایرانی مورد توجه قرارگرفته و همچنین مروری بر نظرات کارشناسان غربی در مورد نقشه‌های فرش ایران، به معرفی یک طبقه‌بندی قدیمی از طرح‌های فرش ایران می‌پردازیم که بیش از دو دهه از عمر آن می‌گذرد و می‌توان گفت امروزه مورد توجه و استفاده اغلب طراحان و تولیدکنندگان فرش قرارگرفته و در مدارس و دانشگاه‌ها نیز به ‌عنوان طبقه‌بندی اصلی طرح‌های فرش ایران معرفی می‌گردد.

در این طبقه‌بندی بدون توجه به دلایل شکل‌گیری و پیدایش طرح‌ها و نقش‌ها و حتی ریزنقش‌های مورد استفاده در فرش فقط با توجه به نوع آرایه‌ها و تزئینات طرح و همچنین اشکال تقلیدی به‌کار رفته و حتی با توجه به نوع تقسیم‌بندی متن فرش و جایگیری اشکال و تصاویر در آنها به دسته‌بندی طرح های فرش ایران پرداخته و سپس با قیاس کلیه طرح‌های سایر فرشها و توجه به وجوه مشترک طرح در هر فرش با طبقه مذکور به اصطلاح تمامی طرح‌های فرش ایران را در این فهرست گنجانیده‌اند». وی سپس با ارائه طبقه‌بندی نوزده‌گانه شرکت فرش که شرح آن رفت، می‌افزاید: «عده‌ای تغییرات خاصی در این طبقه‌بندی به وجود آورده‌اند و تعداد این گروه را به ۲۰ و حتی ۲۵ گروه گسترش داده‌اند، عده‌ای دیگر شیوه به ‌اصطلاح علمی‌تری را پیش گرفته‌اند و گروه‌های اصلی را به دو یا سه طرح اصلی تقسیم نموده‌اند. یک گروه را طرح‌های الهام از طبیعت دانسته‌اند و گروه دوم را طرح‌هایی می‌دانند که علت اصلی به وجود آمدن آنها خلاقیت هنری بوده به اصطلاح عامل خلق آنها بشر بوده است». مؤلف در پی این نظرات گوناگون چنین نتیجه‌گیری می‌نماید:

طرح فرش لچک ترنج

«بدون تردید ریشه‌یابی و بررسی دلایل تولد و گسترش و حتی تغییرات طرح‌های فرش ایران چه از نظر فرم‌بندی و چه از نظر نقش‌ها و نگاره‌ها بهترین راه برای طبقه‌بندی و همچنین نامگذاری تمامی طرح‌های فرش است». به این ترتیب مؤلف کتاب پژوهشی در فرش ایران از یک سو این طبقه‌بندی سنتی را مورد توجه بخش‌های آموزشی و پژوهشی معرفی می‌نماید و از سویی دیگر تردید و اشکالاتی بنیادین به اینگونه طبقه‌بندی بدون ساختار وارد می‌سازد. و در‌ این چارچوب، حتی نظر برخی در گسترش این ۱۹ گروه به ۲۵گروه و یا نظر برخی دیگر در خصوص محدود نمودن طبقه بندی به سه گروه اصلی را ذکر می‌نماید.

مسلم است هیچ‌یک از این طبقه بندی‌های به‌کارگرفته شده فاقد جامعیت لازم هستند، چرا که مؤلف محترم در نتیجه گیری‌های خویش طبقه‌بندی را براساس فرم‌بندی، ریزنقش‌ها و نگاره‌ها مطلوب‌ترین کارآمدترین شیوه معرفی نموده و با تشریح عناوینی چون نقوش گلستان، نقوش لچک ترنج ، نقوش محرمات، نقوش شکارگاه، نقوش هراتی، نقوش بته‌ای، نقوش گل‌فرنگ، نقوش اقتباسی، نقوش تصویری و نقوش محرابی . طبق‌ه‌بندی جدیدی را با تلفیق کردن مفاهیم «طرح» و «نقش» ارائه می‌نماید این در حالی است که در جای جای مطالب همواره از واژه‌های «طرح» و «نقش» استفاده می‌شود، بدون آنکه مفهوم ارزشی و تعریف دقیقی از این مفاهیم مشخص شده باشد.

به‌عنوان مثال به‌کارگیری عناوینی چون نقوش محرمات، نقوش لچک ترنج و نقوش محرابی در این‌گونه طبقه‌بندی، شبه آمیز و بحث‌برانگیز است و نیازمند یافتن پاسخ‌هایی مناسب‌تر و تعاریفی دقیق‌تر برای شناخت مفاهیم طرح، نقش، ریزنقش، نگاره و…. در حوزه هنرهای سنتی و خصوصا فرش دستباف است.

فرش دستباف در دکوراسیون

فرش های دستباف ایرانی، در همه جای دنیا به عنوان عضوی جدانشدنی و فوق العاده لوکس در دکوراسیون داخلی به شمار می روند که اکثر طراح ها از آن برای افزودن فوت نهایی خود استفاده می کنند و جایگاه ویژه آن در زمینه طراحی کلاسیک غیرقابل انکار است. گاهی اوقات تجسم یک فضای کلاسیک شیک و لوکس بدون یک تخته فرش دستباف ایرانی واقعا غیرقابل تصور است!

امروزه تنوع و رنگ این فرش ها به گونه ای است که پاسخگوی تمام سلیقه ها خواهد بود. از فرش های دستباف ریزنقش گرفته تا انواع جاجیم، گلیم و گبه های رنگی و مدرن. بنابراین شما به راحتی می توانید خانه تان را مطابق میل تان دکور کنید. برای مثال اگر سبک خانه تان مدرن و مبلمان تان راحتی است، گبه های دستباف گزینه مناسبی برای خانه شماست.

اولین راه، دکور کردن کل خانه با توجه به فرش مورد نظر است. یک رنگ را از دل فرش بیرون کشیده و رنگ مبلمان، دیوارپوش ها و پرده را در ارتباط با آن انتخاب کنید. حتی می توانید یکی از طرح های فرش را الگو کرده از آن به عنوان طرح اصلی مبلمان تان نیز استفاده کنید. البته این فرش باید خیلی ویژه و منحصربه فرد باشد که چنین زحمتی را برای هماهنگ کردن کل دکوراسیون تان با آن متحمل شوید.

البته با توجه به طرح های جدید و تنوع فرش های دستباف ایرانی، به ویژه انواع گلیم و گبه، کار دکوراتورها بسیار ساده تر شده چرا که با مدرن شدن سبک خانه های ما، نیاز ما به فرش های امروزی نیز بیشتر شده است. اگر حس آرامش و طبیعت چوب و آجر را دوست دارید و طرفدار مبلمان راحت و پارچه ای هستید در انتخاب یک گلیم دستباف با رنگ های قرمز و سبز تند یا یک جاجیم به اصطلاح دهاتی شک نکنید!

همه ما با کمی خلاقیت و حوصله می توانیم با انتخاب فرش و کفپوش مناسب، فضای داخلی خانه مان را به فضایی پر طراوت تبدیل کرده و به آن شخصیت ببخشیم. علاوه بر آن چون کف خانه برجسته ترین قسمت دکوراسیون داخلی محسوب می شود، سزاوار است آن را به بهترین نحو بیاراییم.

انتخاب فرش ماشینی مناسب برای آشپزخانه

فرش در دکوراسیون منزل اهمیت بالایی دارد و تاثیر بسیار زیادی در زیبایی منزل دارد اما در کنار زیبایی فرش مورد نظر بایه به مناسب بودن فرش برای محیط مورد نظر توجه کرد.

هنگام خرید فرش مناسب برای آشپزخانه باید به چند نکته توجه کرد:

فرش مناسب برای محیط آشپزخانه باید پرزهای کوتاهی داشته باشد تا آلودگی در بین پرزهای آن تجمع نکند .
فرش ماشینی سبک برای آشپزخانه مناسبتر است تا شستشوی آن راحت تر باشد .
از فرش ارزان قیمت در آشپزخانه استفاده کنید تا در صورت سوختگی بتوان آن را راحت تعویض کرد.
فرشی که رطوبت کمتری جذب کند برای محیط آشپزخانه بهتر است زیرا از پوسیدگی فرش جلوگیری میکند .

با توجه به توضیحات داده شده گلیم فرش بهترین گزینه برای فرش آشپزخانه است و تمام خصوصیات گفته شده را دارد .

آشنایی با گلیم قشقایی

گلیم قشقایی یکی از طرح‌های بافت گلیم است که بدست ایل قشقایی بافته می‌شود. مهمترین تولیدکننده گلیم قشقایی، دره شوری‌ها هستند.

گلیم قشقایی در آبان سال ۱۳۹۲ موفق به دریافت نشان اصالت یونسکو شد.

ویژگی‌ها

گلیم قشقایی قدرت و انرژی بالایی دارد که کمتر مشابه آن را در موارد دیگر می‌توان یافت. استفاده معدود از نگاره‌ّای کوچک و برخی تشابهات دیگر، بعضاً بیننده را به یاد گلیم‌های ترک‌بافتی همچون گلیم شاهسون می‌اندازد. این گلیم‌ها داراری برش چاک‌دار بوده و گاه در آنها از تارهای نخی و پشم طبیعی قهوه‌ای استفاده می‌شود. عشایر قشقایی تنها ایلی هستند که هم از نخ و هم از پشم برای بافتن گلیم استفاده می‌کنند. بطور سنتی گلیم‌ها از پشم بافته می‌شود به جز در هند که از نخ برای بافتن گلیم استفاده می‌شود.

در آن از رنگ‌های تند و روشن بیشتر از رنگ‌های تیره و سنگین (سرمه‌ای، قهوه‌ای و یشمی) استفاده می‌شود. معمولاً شامل چهار گروه نقش‌مایه است:

اشکال منظم هندسی. مانند: سرمه‌دان، چهارخال، شبه‌مَعْقِلی
تکرار یک نگاره خاص که می‌تواند با رنگ‌های مثبت و منفی همراه باشد. مانند: آیت آل (دست سگ)، خراسانی، تهرانی
نقش‌مایه‌های با هویت مستقل که ترکیب چندین نگاره‌اند. مانند: چین (گردگل)، قزل قیچی، آلماگل (گل سیب)، شانه، قیچی، شوشتری، آقاجری، لاک‌پشت، عربی، دوقاناق (دو بال)، نمکدان، یاقْلُق (دستمال)، چهار ماهی، خاک‌انداز، پروانه
نقش‌مایه‌های حاشیه‌ای. مانند: نقش اشکالی، کف ساده، محرمات، خشتی و قابی.

عمده‌ترین نقش‌مایه‌های گلیم قشقایی، لچک ترنج و محرمات است. شیوه رنگ‌بندی و نقوش ترنج‌دار این دست‌بافته از فضای رنگی‌ای برخوردار است که موجب تفکیک نقش‌ها از هم می‌شود. طرح‌های این گلیم ساده هستند و عمدتاً دارای حاشیه مداخل است و نقوش ریز و ساده ای دارد و از رنگ‌بندی شاد و سرزنده‌ای برخوردار است.

بهره برداری از ۲۶۱ طرح در شهرک‌های صنعتی و ۳۷ طرح صنعتی ملی

مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران گفت: ۲۶۱ طرح در شهرک‌ها و نواحی صنعتی (پنج طرح با سرمایه‌گذاری خارجی) با بیش از ۲۷ هزار میلیارد ریال سرمایه‌گذاری ریالی و حدود ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه گذاری ارزی با اشتغالزایی برای بیش از ۹ هزار نفر در دهه فجر افتتاح می‌شود.
صادق نجفی افزود: در مجموع در ۱۹۲ شهرک، ناحیه صنعتی و شهرک فناوری و منطقه ویژه اقتصادی، ۲۸۱ پروژه با ارزش سرمایه‌ گذاری ۲۵۴۰ میلیارد ریال قابلیت بهره‌برداری دارد .
وی ادامه داد: اهم این پروژه‌ها در زمینه تامین و تکامل زیرساخت‌ها شامل پروژه‌های عملیات خاکی، زیرساختی و آسفالت معابر اصلی و فرعی- تامین آب، برق، گاز، مخابرات و فیبر نوری همراه با خطوط انتقال و شبکه‌های داخلی- ایجاد و ارتقای مدول تصفیه‌خانه‌های فاضلاب صنعتی، احداث ساختمان‌های آتش‌نشانی، احداث پست برق و شبکه‌های روشنایی معابر، احداث مخازن آب زمینی و هوایی و نیز احداث و بهره‌برداری از مجتمع‌های کارگاهی و مراکز خدمات فناوری و کسب و کار است.

بهره برداری از ۳۷ طرح صنعتی ملی با ۹۳ هزار میلیارد ریال سرمایه گذاری در دهه فجر
وزارت صنعت، معدن و تجارت همزمان با دهه مبارک فجر، ۳۷ طرح شاخص را در ۱۸ استان کشور مورد بهره برداری قرار می دهد و عملیات اجرایی ۲ طرح مهم را در ۲ استان دیگر آغاز می کند.
برای این طرح ها در مجموع حدود ۹۲ هزار و ۸۳۷ میلیارد ریال سرمایه گذاری شده است که زمینه اشتغال برای ۷ هزار و ۵۰۵ نفر ایجاد می شود.
افتتاح طرح نساجی ستاره اردبیل تولید کننده پارچه چین با ظرفیت ۲ میلیون متر مربع، اشتغال ۳۰۰ نفر و سرمایه گذاری ۲۴۳ میلیارد ریال در استان اردبیل و طرح توسعه ای مواد غذایی سوغاتی شاهین دژ تولید کننده شکر تصفیه شده و قند کله با ظرفیت ۱۲۰ هزار تن، اشتغال ۲۰۰ نفر و سرمایه گذاری ۳۸۰ میلیارد ریال در شهرک صنعتی شاهین دژ آذربایجان غربی در دهه فجر امسال انجام می شود.
طرح تولیدی شرکت شیوا ( تولید کننده انواع شیرینی آردی و آدامس) و طرح توسعه ای شرکت حریم الوان ( در زمینه رنگرزی، چاپ و تکمیل پارچه گردباف) نیز در استان تهران و به ترتیب در شهرک صنعتی جدید فیروزکوه و شهرک صنعتی صفادشت مورد بهره برداری قرار می‌گیرد.
ظرفیت تولید در شرکت شیوا ۱۵ هزار و ۵۰۰ نفر است و این شرکت با سرمایه گذاری یک هزار و ۹۸ میلیارد ریالی راه اندازی شده و برای ۲۰۴ نفر اشتغال زایی ایجاد کرده است.
همچنین طرح توسعه حریر الوان ظرفیت تولید سالیانه ۸۴۵۰ تنی دارد و با سرمایه گذاری ۲۹۲ میلیارد ریالی راه اندازی شده که زمینه اشتغال ۱۱۱ نفر را فراهم آورده است.
در چهار محال و بختیاری نیز ۲ طرح تولیدی صنعتی تافت بافت بروجن در شهرک صنعتی بروجن و صبا تک پردیس در شهرک صنعتی سفید دشت افتتاح خواهد شد.
شرکت تولیدی صنعتی تاف بافت بروجن که ظرفیت تولید سالیانه ده میلیون متر مربع موکت تافتینگ را دارد با سرمایه گذاری ۲۰۰ میلیارد ریالی راه اندازی می شود که برای ۴۲ نفر ایجاد اشتغال خواهد کرد.
همچنین صبا تک پردیس تولید کننده حلال نفتی با ظرفیت ۴۰ هزار تنی است که با ۳۶٫۴۵ میلیارد ریال سرمایه گذاری زمینه اشتغال ۲۰ نفر را فراهم می آورد.
چهار طرح شیشه فلوت کاویان، احیا سپاهان، پارس سامان ایرانیان و شاه چراغ پارسیان آراد نیز در استان خراسان رضوی به بهره برداری خواهند رسید.
شیشه فلوت کاویان که در شهرستان فریمان افتتاح می شود، تولید کننده انواع شیشه و آیینه با ظرفیت سالیانه ۲۸۰ هزار تن است که با سرمایه گذاری سه هزار و ۵۰۰ میلیارد ریالی برای ۵۱۰ نفر ایجاد اشتغال می کند.
همچنین شرکت احیا سپاهان در سنگان خواف ظرفیت تولید سالیانه ۸۰۰ هزار تن کنسانتره را دارد و با سرمایه گذاری یک هزار و ۲۶۰ میلیارد ریالی اشتغالزایی صد نفری به دنبال دارد.
پارس سامان ایرانیان در مشهد نیز در زمینه تولید انواع دیود و تجهیزات روشنایی فعالیت می کند، ظرفیت تولید سالیانه اش ۷۵۰ میلیون عدد است و با سرمایه گذاری ۴۰۰ میلیارد ریالی زمینه اشتغال ۸۰ نفر را فراهم خواهد کرد.
از سوی دیگر شرکت شاه چراغ پارسیان آراد مشهد ظرفیت تولید سالیانه ۴۵۰ هزار عدد چراغ led و فلورسنت را دارد و با سرمایه گذاری ۲۲۵ میلیارد ریالی برای ۷۰ نفر ایجاد اشتغال می کند.
آریا استیل الوند که در زمینه تولید سالیانه ۱۸۱ هزار و ۵۰۰ تن انواع قطعات بتنی سبک هبلکس فعالیت می کند تنها طرح افتتاحی استان خوزستان است که در شهرستان اندیمشک قرار دارد. این طرح با سرمایه گذاری ۳۵۰ میلیارد ریالی اشتغالزایی ۱۹۵ نفری دارد.
استان زنجان نیز در ایام دهه فجر شاهد افتتاح دو طرح تولیدی خواهد بود: نساجی رازی که ظرفیت تولید ۹۰۰ تن نخ فرش ماشینی را دارد، با سرمایه گذاری ۱۱۴ میلیارد ریال و اشتغالزایی ۱۹۶ نفری در شهرستان ابهر افتتاح می شود و جی تی آی پارسیان با ظرفیت تولید ۸ میلیارد نخ سیگارت فیلتردار، سرمایه گذاری یک هزار و ۴۴۰ میلیارد ریال و اشتغالزایی ۶۵ نفری در شهرستان سلطانیه مورد بهره برداری قرار می گیرد.
دو طرح تولیدی و صنعتی عقاب افشان و صنعت پتاس آسیا نیز در استان سمنان مورد بهره برداری قرار خواهند گرفت.
عقاب افشان که روبروی شهرک صنعتی سمنان ساخته شده است،ظرفیت تولید سه هزار دستگاه مینی بوس را دارد و با ۱۰۵ میلیارد ریال سرمایه گذاری زمینه اشتغال ۷۰ نفر را فراهم می کند.
همچنین صنعت پتاس آسیا با ظرفیت تولید ۶۰ هزار تن سولفات پتاسیم، سرمایه گذاری ۳۰۳ میلیارد ریالی و اشتغال ۹۸ تن در شهرک صنعتی ایوانکی مورد بهره برداری قرار می گیرد.
شرکت فولاد ذوب ایزد خواست جنوب نیز در زرین دشت شیراز افتتاح خواهد شد. این طرح ظرفیت تولید سالیانه ۳۰۰ هزار تن میله و میلگرد از جنس فولاد زنگ نزن را دارد و با سرمایه گذاری ۸۴۰ میلیارد ریالی برای یکصد نفر اشتغال ایجاد خواهد کرد.
در ایام دهه فجر دو طرح نیز در استان قزوین مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت. این طرح ها در شهرستان البرز این استان قرار دارند.
طرح توسعه فولاد ساب با ظرفیت ۱۰۱ هزار تن انواع سازه های فلزی و تجهیزات کارخانجات فولاد با سرمایه گذاری ۹ هزار و ۳۹۰ میلیارد ریال و اشتغالزایی ۶۶ تن و واحد تولیدی هفت الماس با ظرفیت ۲۰۰ هزار تن پوشش دهی ورق ( دگانو الوم)، سرمایه گذاری یک هزار میلیارد ریال و اشتغال ۷۵ نفر طرح های قابل افتتاح این استان هستند.
استان قم نیز در این ایام یک طرح قابل افتتاح دارد. شرکت آرتان پترو کیهان در شهرک شکوهیه قم با ظرفیت تولید سالیانه ۳۰ هزار تن پلی استایرن معمولی، سرمایه گذاری ۶۷۰ میلیارد ریال و اشتغال ۳۳ نفر افتتاح می شود.
استان کرمان ۵ طرح قابل افتتاح در ایام دهه فجر خواهد داشت: شرکت ملی مس ایران با ظرفیت یکصد هزار تن در فاز اول مس کاتد ( پالایشگاه خاتون آباد)، سرمایه گذاری سه هزار و ۸۰۰ میلیارد ریال و اشتغال یکصد نفر مورد بهره برداری قرار می گیرد.شرکت فکور صنعت با ظرفیت ۶۰۰ هزار تن کنسانتره سنگ آهن، اشتغالزایی ۱۹۰ نفر و سرمایه گذاری یک هزار و ۴۵۵ میلیارد ریال در زرند افتتاح خواهد شد. مجتمع فرو آلیاژ رباط با ظرفیت سالیانه ۲۶۰ هزار تن فروآلیاژهاف سرمایه گذاری یک هزار و ۴۰ میلیارد ریال و اشتغال ۱۵۰ نفر در کیلومتر ۳۵ جاده کرمان رفسنجان و شرکت مهدنی و صنعتی گل گهر در سیرجان با ظرفیت ۲ میلیون تن خط ۷ کنسانتره، سرمایه گذاری ۲ هزار و ۷۶۴ میلیارد ریال و اشتغال ۱۵۰ نفر مورد بهره برداری قرار خواهند گرفت.
شرکت فولاد بوتیا ایرانیان تولید کننده سالیانه ۲٫۵ میلیون تن گندله آهن با سرمایه گذاری سه هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال و اشتغال ۲۵۰ نفر نیز دیگر طرح افتتاحی کرمان در ایام دهه فجر است.
در استان کرمانشاه تنها یک طرح مربوط به شرکت نان آوران هیوای زاگرس مورد بهره برداری قرار می گیرد. این واحد تولیدی ظرفیت تولید سالیانه ۵ هزار و یکصد تن نان صنعتی و نان اروپایی را دارد.برای راه اندازی این طرح سرمایه گذاری ۱۵۰ میلیارد ریالی شده و زمینه اشتغال ۳۲ نفر را فراهم کرده است.
طرح تولید انواع پوشاک زنانه با ظرفیت تولید سالیانه ۳۵۰ هزار عدد نیز در گیلان مورد بهره برداری قرار می گیرد.برای راه اندازی این طرح ۳۰۷ میلیارد ریال سرمایه گذاری انجام شده و برای ۵۰ نفر زمینه اشتغال ایجاد شده است.
دو طرح گیاه دارو ماداکتو و دینام فام پردیس نیز در استان لرستان افتتاح خواهند شد. گیاه دارو ماداکتو تولید کننده انواع دمنوش کپسول های گیاهی با سرمایه گذاری ۱۲ میلیارد ریال و اشتغالزایی ۷ نفر است و دینافام پردیس که ظرفیت تولید سالیانه یک هزار و ۷۵۵ تن رنگرزی، چاپ و تکمیل پارچه حلقوی را دارد با سرمایه ۱۷۵ میلیارد ریال و اشتغال ۱۰۱ نفر راه اندازی می شود.
استان مرکزی نیز شاهد افتتاح دو طرح خواهد بود. پتروپاک مشرق زمین در زمینه تولید انواع پلیمر پلی استایرن با ظرفیت یکصد هزار تن را دارد و با سرمایه گذاری یک هزار و ۴۸۰ میلیارد ریال راه اندازی شده که زمینه اشتغال ۷۵ نفر را فراهم آورده است.
طرح لوله های دقیق کاوه ایرانیان نیز با ظرفیت تولید سالانه ۵۰ هزار تن انواع لوله بدون درز دقیق از فولاد و سرمایه گذاری ۴۲۸ میلیارد ریالی و اشتغال ۲۳ نفر مورد بهره برداری قرار می گیرد.
طرح صبا فولاد خلیج فارس نیز با ظرفیت تولید سالیانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن آهن اسفنجی به شکل بریکت، سرمایه گذاری چهار هزار و ۷۰۰ میلیارد ریال و اشتغال ۳۵۰ نفر در استان هرمزگان افتتاح خواهد شد.
در استان یزد برای ایام دهه فجر شش طرح مختلف مورد افتتاح قرار می گیرند. مجتمع صنایع لاستیک یزد تولید کننده سالیانه ۷ هزار تن تایرهای رادیال سیمی برای سواری ، مینی بوس و وانت و سرمایه گذاری یک هزار و ۱۵۰ میلیارد ریال و اشتغال ۱۵۰ نفر در یزد و مجتمع صنعتی و معدنی چادرملو با ظرفیت ۹۵۰ هزار تن شمش فولادی و سرمایه گذاری هشت هزار و ۸۵۰ میلیارد ریال و اشتغال ۶۰۰ نفر در اردکان مورد بهره برداری قرار خواهند گرفت.
طرح ذوب فولاد اردکان نیز با ظرفیت یک میلیون تن گندله آهن و سرمایه گذاری یک هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال دیگر طرح افتتاحی در اردکان است که زمینه اشتغال یکصد نفر را فراهم می کند.
کیمیا داران کویر تولید کننده اسید فسفریک، کود سوپر و فسفات تریپل با سرمایه گذاری ۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد ریال و اشتغال ۳۰۰ نفر در بهاباد و سبک سازان ایساتیس پویا با ظرفیت ۹۰ هزار تن، سرمایه گذاری ۲۰۰ میلیارد ریالی و اشتغال ۸۵ نفر در اشکذر افتتاح می شود.
همچنین توسعه معادن میراث کویر که ظرفیت تولید سالیانه ۷۰ هزار تن کنسانتره فسفات را دارد با سرمایه گذاری ۱۵۰ میلیارد ریال و اشتغال ۳۷ نفر در اردکان مورد بهره برداری قرار می گیرد.
از سوی دیگر عملیات اجرایی دو طرح نیز در منطقه جنوب کرمان و کردستان در این ایام آغاز می شود.
عملیات اجرایی سیلوی جیرفت با ظرفیت ۵۰ هزارت و سرمایه گذاری ۱۳۰ میلیارد ریال آغاز می شود که زمینه اشتغال ۲۰ نفر را فراهم می کند.
عملیات اجرایی زنجیره فولاد کردستان نیز با ظرفیت تولید ۱٫۵ میلیون تن کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی، فولاد خام و محصولات فولاد با سرمایه گذاری سه هزار و ۷۰۰ میلیارد ریال آغاز خواهد شد که زمینه اشتغال ۲ هزار و ۲۰۰ نفر را فراهم می کند.
برای این طرح ها در مجموع حدود ۹۲ هزار و ۸۳۷ میلیارد ریال سرمایه گذاری شده که زمینه اشتغال برای ۷ هزار و ۵۰۵ نفر به وجود می آورد.

فرش ایرانی مشهد جایگاه خود را در بازار جهانی از دست داده است

رئیس کمیسیون فرش اتاق بازرگانی خراسان رضوی گفت: با وجود رقبای زیادی که وارد بازار جهانی شده‌اند فرش دستباف ایرانی جایگاه خود را از دست داده است.

 

مشهد مقدس، فرش یکی از هنرهای اصیل ایرانی است که سابق بر این زمینه اشتغال تعداد زیادی از افراد را فراهم می‌کرد اما هم اکنون این هنر و بخش مهم اقتصادی دچار چالش‌های زیادی شده است.

استان خراسان رضوی یکی از مراکز مهم در تولید فرش کشور بوده و وضعیت فعلی این کسب و کار روی افرادی که از این طریق ارتزاق می‌کردند تأثیرات منفی گذاشته خبرنگار خبرگزارذی تسنیکم در مشهد مقدس گفت‌وگویی با سید مهدی هاشمی مصطفوی رئیس کمیسیون فرش اتاق بازرگانی خراسان رضوی داشته که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

با توجه به اینکه هم اکنون فرش یکی از رسته‌های اولویت‌دار برای اشتغال در خراسان رضوی است؛ از دیدگاه شما چگونه می شود به بهبود امور تولید این کالا رسیدگی کرد؟ همچنین اینکه میزان صادرات فرش از خراسان رضوی در طول ۸ ماهه امسال نسبت به مدت زمان مشابه در سال گذشته از نظر وزنی کاهش داشته شما علت ان امر را در چه می‌بینید؟

هاشمی مصطفوی: در ابتدا باید گفت که اقتصاد جهانی تا حدودزیادی با رکود مواجه شده و با توجه به اینکه بازار مصرف فرش بیش از داخل در خارج از کشور تعریف شده طبیعی است که میزان صادرات کاهش داشته و مشکلاتی برای تولیدکننده به وجود بیاید.

همچنین در بازار فرش داخلی نیز تولیدات فرش ماشینی کاملا بوده و طرح و نقشه‌های آن نیز متنوع و زیبا شده‌اند دیگر اینکه ما داخل استان به غیر از آستان قدس رضوی که ۶۰۰ کارگر دارد کارگاه‌های متمرکز زیادی نداریم که بتوان به تولید آنها تکیه کرد.

همچنین رقبایی در چین، نپال و ترکیه پیدا کرده‌ایم که آنها هم فرش دستباف را تولید می‌کنند همچنین قیمت تمام شده آنها از ایران بسیار پایین‌تر است در نمایشگاه‌های فرش به کرات دیده می‌شود برخی از قالیچه‌ها بافت چین و ایران هر ۲ کیفیت مناسبی دارند و کالای چین با نصف قیمت عرضه می‌شود و طبیعی است که تجار بیشتر میل داشته باشند که آن کالاها را خریداری کنند.

علت اینکه قیمت تمام شده فرش بالا است را در چه می‌بینید؟

هاشمی مصطفوی: در کشورهای رقیب قیمت کارگر پایین بوده و خدمات رفاهی بسبیار محدودی را برای کارکنان خود در نظر می‌گیرند و این در حالی است که در کارگاه‌های متمرکز بزرگ مانند کارگاه آستان قدس رضوی باید نهار و وعده‌های غذایی شیفت برای کارگران در نظر گرفته شود و یا حتی مهد کودکی برای فرزندان زنان شاغل در این کارگاه‌ها باید وجود داشته باشد که همه اینها هزینه است.

علاوه بر این باید وجوهی مانند بیمه تأمین اجتماعی، سنوات، حق سختی شغل و سایر موارد دیگر نیز پرداخته شود و بدیهی است که با این روند قیمت تمام شده کالا بالا می‌رود.

وقتی قیمت تمام شده بالا است نمی‌توانیم با کشورهای دیگر رقابت کنیم هم اکنون پاکستان، چین، هندوستان، نپال، افغانستان و همه جاهای دیگر در حال بافتن فرش هستند و توقعات و خدمات کارگران در آنجا بسیار پایین است.

همچنین رقبا هم اکنون نقشه‌های ایرانی را تقلید می‌کنند؛ با توجه به همین امر با وجود اینکه سابق بر این تمام فرش‌های بافته شده توسط افراد خرد و بدون کارگاه هم باب صادرات بوده‌اند اما حالا خریداری برای آنها نیست و حالا تمام مراکز قالیبافی در شهرهای مختلف مانند رشت، بیرجند، کاشمر و سایر شهرهای دیگر را از دست داده‌ایم و در واقع در بیانی عامیانه باید گفت که تمام این کارگاه‌ها حیف شده‌اند.

پس ما با این وضعیتی که شما می‌فرمایید برند فرش ایرانی را از دست داده‌ایم؟

هاشمی مصطفوی: حالا همه رقبا از روی نقشه‌های ایرانی تقلید کرده‌اند و اشاره کردم که ما متأسفانه نمی‌توانیم به ارزانی آنها تولید داشته باشیم و البته این را هم باید گفت که در برخی از موارد کارهای بافندگان رقیب بسیار باکیفیت‌تر از انواع ایرانی است.

به عنوان مثال ما در کارگاه آستان قدس رضوی تولید فرش ۶۰ رج برای موزه داشته‌ایم و این در حالی اسنت که خود بنده یک قالیچه ۱۵۰ رجی از چین خریداری کرده‌ام که به شدت ظریف و زیبا بوده و حتی می‌توان گفت که از نظر ظرافت بافت شباهت بسیاری به پارچه فاستونی دارد.

به فرش ماشینی اشاره داشتید با توجه تعدد کارخانه‌های فعال در این بخش از دیدگاه شما این موضوع اقتصاد این حوزه مناسب است یا خیر؟ ارزیابی شما از اقبال عمومی به سمت فرش ماشینی چیست؟

هاشمی مصطفوی: ما نمی‌توانیم جلوی صنعت را بگیریم؛ در نظر بگیرید خانواده می‌رود و می‌بیند یک قالی ماشینی با نقشه بسیبار زییا دارد با قیمت حداکثر ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود و این در حالی است که اگر همین فرش دستباف باشد باید برای ان ۶۰ میلیون تومان پول پرداخت شود و البته کیفیت تولیدات هم به حدی بالا است که حتی برخی از افراد قدیمی این حوزه نیز نمی‌توانند ماشینی بودن آن را از روی ظاهر تشخیص دهند.

زمانی علت کاهش بازارهای صادراتی را نقشه‌های قدیمی می‌دانستند آیا شما با این مسئله موافق هستید؟

هاشمی مصطفوی: بله این امر را هم می‌توان تا حدودی قبول کرد بیشتر نقشه‌های که بافندگان ما آنها را می‌بافند نقشه‌های اصیل ایرانی بوده و در واقع همان چیزهایی است که سابق بر این نیز بافته می‌شده؛ اما اگر بخواهیم خواسته بازار خارج را در نظر گرفته و آن را ببافیم؛ ایرانی‌ها آن را نمی‌پسندند و اگر بخواهیم با نقشه‌های سنتی کار کنیم خریداران خارجی میلی به خرید آنها ندارند و تولیدکنندگان در واقع در این میانه به بیانی عامیانه وا مانده‌اند حتی در کارگاه‌های بزرگ نیز این مشکلات وجود دارد البته جمعی از تجار فرش چندی است که برآن هستند که نقشه‌ها را به گونه‌ای تغییر دهند که هم باب میل نیاز داخلی باشد و هم با سلیقه شرکای خارجی تطابق داشته باشد.

به بیانی واضح ایحاد تنوع در نقشه‌ها برای تمام بافندگان مورد نیاز است حتی آن تعداد کوچکی که در خانه‌ها مشغول به بافندگی هستند باید تولیدات خود را مطابق با نیاز بازار انجام دهند چراکه هم اکنون برخی از طرح‌های ما را اصلا خارجی‌ها خریداری نمی‌کنند.

فکر می‌کنید این طرح که فرش جزو مشاغل خانگی به حساب آمده و برای آن تسهیلات خود اشتغالی در نظر گرفته شده می‌تواند در توسعه این کسب و کار مفید باشد؟

مصطفوی هاشمی: راحت بگویم اگر کسی به من مراجعه کند و بگوید می‌خواهد قالیچه ببافد من به شخصه به او می‌گویم این کار را انجام ندهد چراکه پول همان پشم و نخ هم به دست نمی‌آید و با توجه به روند بازار فرد ۶ ماه و یا بیشتر زمان می‌گذارد و یک قالیچه را می‌بافد و بعد از آن خریداری ندارد.

وضعیت واردات فرش به چه صورت است؟

مصطفوی هاشمی: واردات فرش دستباف ممنوع بوده و مگر به صورت قاچاق وارد کشور شود که میزان آن هم چشمگیر نیست سابق بر این بلژیک بهترین فرش ماشینی را تولید می‌کرد و از آن واردات انجام می‌شد اما حالا با وجود تعدد کارخانه‌های تولید فرش به این مورد هم نیازی نیست.

شما راهکار بهبود وضعیبت فرش دستباف را در چه می‌بینید؟

مصطفوی هاشمی: یکی از مهم‌ترین این موضوعات برای توسعه صادرات فرش شرکت درنمایشگا‌ه‌ها است که تجار ایرانی باید به آن توجه زیادی داشته باشند تا بتوانند با تولیدکنندگان سایر کشورها مراوده داشته و بعد از آن به کار مشغول شوند.

اما باید با نهایت تأسف گفت که بازار ما را گرفته‌اند و فرش ایرانی به علت گران بودن نمی‌تواند در سطح مصرف کننده بیاید چراکه یک قالی تبریز دستباف حداقل ۲۴ میلیون تومان قیمت داشته و خرید آن در توان همه مردم نیست

بافت ۸۶۰ مترمربع فرش به همت بانوان

خراسان جنوبی، معاون اشتغال و خودکفایی کمیته امداد امام خمینی(ره) استان گفت: این بانوان در یک ماه گذشته ۲۱۰ تخته فرش به ارزش ۲۶۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان بافتند.

سیدرضا حسینی افزود: این فرشها را ۳ هزار و ۸۰۰ مددجو در نقوش ریزه ماهی، خشتی، نائین و بوته جقه بافتند.
وی گفت: فرش دستباف تولیدی هنرمندان زیرپوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) استان برای صادرات خارج از کشور به تهران ارسال می شود.
بانوان بافنده زیرپوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) خراسان جنوبی در ۲هزار و ۵۱۶ کارگاه فرش می بافند.

رونق فرش دست‌بافت با دستان مدد جویان گلستانی

امسال بیش از ۵۰ هزار مترمربع فرش، گلیم و صنایع دستباف با دستان هنرمند مددجویان تحت حمایت کمیته امداد استان گلستان تولید شد.

به گزارش گلستان ما به نقل از سایت خبری کمیته امداد، مهدی نظری، معاون اشتغال و خودکفایی کمیته امداد استان گلستان با اشاره به اهمیت توسعه مشاغل خانگی در حوزه صنایع‌دستی و تأثیر آن در اقتصاد و فرهنگ کشور گفت: مددجویان زن سرپرست خانوار گلستانی در ۱۰ ماهه سال جاری بیش از ۵۰ هزار مترمربع فرش، گلیم، جاجیم و چادرشب ابریشمی به ارزش ۶۱۸ میلیون تومان تولید کردند.

وی با اشاره به اینکه طرح‌های صنایع‌دستی در منازل و کارگاه‌های کوچک قابل‌اجراست افزود: کمیته امداد با توجه به اینکه فرش دستباف ایرانی که درگذشته جزئی از زندگی مردم برای کسب درآمد محسوب می‌شد، امروزه می‌تواند توسعه و رونق آن زمینه خوبی برای کسب درآمد مددجویان و تقویت معیشت‌ آن‌ها را فراهم آورد.

نظری با اشاره به پرداخت ۷۲ تسهیلات بانکی به ارزش ۴۷۲ میلیون تومان به صنایع دستبافت در سال جاری عنوان کرد: ایجاد اشتغال پایدار مهم‌ترین هدف کمیته امداد برای توانمندسازی مددجویان است تا بتوانند باعزت و کرامت انسانی با کسب درآمد از چتر حمایتی این نهاد خارج ‌ و با استقلال کامل برای تأمین مخارج زندگی خود تلاش ‌کنند.

معاون اشتغال و خودکفایی کمیته امداد استان گلستان یادآور شد: امسال هفت هزار و ۵۶ تخته قالی و گلیم باهنر دست مددجویان گلستانی تولید شد.

وی با اشاره به تولید ۲۱۷ تابلو فرش به ارزش بیش از ۲۰۹ میلیون تومان در سال جاری افزود: هزار و ۳۷۲ تخته قالی و قالیچه به ارزش بیش از ۲۹۰ میلیون تومان، چهار هزار و ۹۱۷ چادرشب (ابریشم‌دوزی) به ارزش ۹۶ میلیون و ۴۰۰ هزارتومان و ۱۹ هزار و ۵۰۱ جاجیم به ارزش بیش از ۱۹ میلیون تومان در ۱۰ ماه نخست سال ۹۶ توسط دستان توانمند مددجویان زن گلستانی تولید شد.

وی افزود: در سال جاری شش هزار و ۶۹۰ تخته از هنرهای دستی حوزه فرش و گلیم به ارزش ۵۵۰ میلیون تومان توسط گلستانی‌ها خریداری‌شده است.

نظری بابیان اینکه تاکنون ۴۹۸ طرح به ارزش ۶۰۰ میلیون تومان با نظارت این نهاد اجرایی شده است گفت: کمیته امداد استان گلستان در سال ۹۴ طرح توسعه فرش دستبافت را به‌عنوان طرح‌های زودبازده باهدف تغییر سبک فرش دستبافت و ارتقا فرش و گلیم ریزبافت برای ایجاد ارزش‌افزوده متناسب باکار انجام‌شده در دستور کار خود قرارداد.