نخ هیت ست شده چیست؟

امروزه با پیشرفت دستگاه های بافندگی استفاده از نخ هیت ست شده جایگاه ویژه ای بین تولید کنندگان فرش ماشینی پیدا کرده است.

مزایای نخ هیت ست شده

اصولا فرایند هیت ست، یک نوع فرآیند بخار دهی است که به منظور افزایش کیفیت نخ می باشد.

به تجربه ثابت شده است که استفاده از نخ هیت ست شده علاوه بر بهبود کیفیت فرش ماشینی، راندمان تولید شرکت را هم افزایش می دهد به طوری که در یک واحد تولید فرش ماشینی بین ۷ تا ۱۰ درصد افزایش راندمان را خواهیم داشت. این افزایش راندمان به علت رفع بسیاری از عیوب نخ در مرحله هیت ست می باشد و این یکی از دلایل اصلی استقبال تولیدکنندگان فرش ماشینی از نخ هیت ست شده است. هیت ست کردن نخ تقریبا برای ماشین آلات با تکنولوژی بالای بافندگی فرش یک الزام است. امروزه سرعت بافت در حال افزایش است و به ویژه در تراکم های بالای فرش نخها باید مقاومت زیادی در برابر پارگی داشته باشند تا توقف های بیش از حد، تولید را مختل نکند.

از مهمترین خصوصیات نخ اکریلیک هیت ست شده می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- پفکی شدن نخ و در نتیجه کاهش میزان نخ مصرفی و پوشش بهتر فرش

۲- کاهش پرز فرش

۳- تثبیت حرارتی و تثبیت تاب

۴- زیردست نرم تر

۵- پارگی کمتر نخ در بافندگی

۶- تشخیص سر نخ ها در فرش بافته شده (دانه اناری شدن فرش یا Pin Point effect)

بطور کلی ماشین آلات هیت ست با استفاده از بخار آب بعنوان واسطه حرارتی عمل هیت ست کردن را بدون آسیب رساندن به الیاف نخ انجام می دهند.

طرح های مورد استفاده فرش کاشان

فرش کاشان معمولاً ترکیبی از طرحهای تزئینی بوده و از یک ترنج مرکزی چند قسمتی و لچکهای مربوط به آن تشکیل شده است. ترنج مرکزی در فرش کاشان از تعدادی ترنج متحدالمرکز تشکیل شده که ترنج میانی به شکل ستاره می باشد. زمینه و لچکهای فرش با ساقه های باریک و طرحهایی از برگ خرما، گلهای ختمی، گلهای نیلوفر آبی، گلهای سرخ کوچک، برگهای نوک تیز و … پوشیده شده است. ویژگی فرش کاشان این است که تمام گلها به شیوه ای طراحی شده که اندکی حالت هندسی داشته باشند.

این ویژگی آخر، پس از جنگ جهانی اول کاملاً از بین رفت و طرح جدیدی بر روی این فرشهای ظاهر شد که شامل مجموعه ای از گیاهان سبز و خرمی بود که به دور ترنج مرکزی دیده می شدند. ترنج به شکل بیضی بوده و تمایل به کوچک شدن دارد. معمولاً در این فرشها چهار یا شش عدد قاب حاشیه ای به اضافه یک لبه باریک ( حاشیه ای که در کنار فرش قرار گرفته و فقط دارای یک رنگ می باشد که رنگ زمینه فرش است ) وجود دارد.

در فرش هایی با ابعاد متوسط و بزرگ، ترنج حذف شده و به جای آن اسلیمی های گل داری قرار گرفته اند که کل فرش را می پوشانند. اگر به فرش های ابریشمی کاشان هم توجه کنیم متوجه می شویم که مجموعه تصاویر و حالات تصویرگری آن نسبت به سنت وفادار مانده است. در این فرشها اکثراً تصاویر پرندگان، چهارپایان، گیاهان، درخت سخنگو ، صحنه هایی از شکار و … دیده می شود. منظور از درخت سخنگو، درختی است که در انتهای شاخه های آن سر یک حیوان دیده می شود.

فرش کاشان از لحاظ طراحی تحت تأثیر طرح لچک ترنج اصفهان بوده است اما ظرافت و دقت فرش اصفهان را ندارد و رنگ بندی پایین تری هم دارد.

از طرح لچک ترنج سنتی ( ترنج ظریف و کشیده به رنگ آبی و سرمه ای که عیناً این رنگها در لچکها و حاشیه فرش نیز تکرار شده ) در یک زمینه لاکی رنگ و برعکس در برخی از مراکز فرش بافی ایران مانند کاشمر، یزد، اردستان و همچنین کشور مصر تقلید می شود.

آنطور که از سوابق تاریخی فرش بافی کاشان مشخص است این حرفه در کاشان پیشینه ای کهن دارد که علی رغم بحرانهای اقتصادی توانسته است همچنان به بقای خویش ادامه دهد.

خطرات و مضررات الیاف فرش ماشینی

فرش هایی که امروزه تولید میشوند به دلیل استفاده از مواد مصنوعی در تولید آن برای سلامتی انسان و مخصوصا کودکان مضر هستند. تا جایی که امکان دارد حداقل در اتاق کودک برای حفظ سلامتی آنها از فرش ماشینی استفاده نکنید.

پارچه ها و بافته هایی که در آنها از مواد طبیعی و ارگانیک ، مثل پنبه و پشم استفاده میشود بهترین راه حفظ سلامتی انسان ها است.
تقریبا همه فرش های ماشینی که در بافت آنها از الیاف مصنوعی استفاده میشود باعث آزاد شدن مواد شیمیایی در داخل محیط منزل شما می شود.
برای مثال در برخی موارد مواد زیر ممکن است در داخل فرش ماشینی وجود داشته باشد:
مواد سرطان زا شناخته شده مانند P-Dichlorobenzene در فرش ماشینی . این مواد شیمیایی نیز ممکن است توهم، آسیب های عصبی و بیماری تنفسی در انسان شود.
مواد شیمیایی ۴-PC که به فرش متمایز “بوی فرش جدید”  می دهد و با ناراحتی های چشم، بینی و مشکلات تنفسی مجاری فوقانی همراه است
ترکیبات ضد آتش با PBDEs، که ممکن است باعث صدمه به تیروئید، سیستم ایمنی بدن و اختلال در کارکرد مغز در انسان شود.
نکته سلامتی در قدیم دلیل بازار پسندی فرش دستبافت بوده است زیرا در ان از مواد طبیعی برای رنگرزی پشم استفاده میکردند.

نقش موثر رکود در بازار فرش ماشینی

رئیس اتحادیه فروشندگان فرش ماشینی عنوان کرد که با توجه به رکود حاکم بر بازار پیش بینی افزایش قیمت دور از ذهن است.

محمد هادی کمالیان اظهار کرد: برخی مسئولان و کارشناسان معتقدند هرچند در ماه‌های اخیر نوسانات نرخ ارز رونق نسبی در بازار ایجاد کرده اما این امر در بازار خرید و فروش فرش تنها یک وضعیت حبابی ایجاد کرده است.

بر اساس این خبر، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان فرش ماشینی گفت: صنعت فرش ماشینی ظرفیت لازم برای تولید محصولات با کیفیت و اشتغال زایی و ارز آوری طبق سیاست های اقتصادی مقاومتی را دارد و برای این امر به یک عزم راسخ و برنامه ای مدون نیاز دارد.

کمالیان تاکید کرد: بخش زیادی از تولیدکنندگان که محصولات با کیفیت در بازار عرضه می‌کنند توان حضور در این نمایشگاه ها را ندارند و به همین دلیل دولت باید برای حضور تولیدکنندگان در چنین موقعیت هایی امکاناتی ایجاد کند. حضور تولیدکنندگان در نمایشگاه و بازارهای بین المللی باعث رشد صادرات در صنعت فرش می شود. صادرات فرش هم در این بخش حدود ۵ درصد است که امکانات مناسبی فراهم گردد بیشتر تولیدکنندگان به دنبال صادر کردن محصولاتشان هستند.

این مقام مسئول با اشاره به اینکه صادرات فرش از خلأ مدیریتی رنج می‌برد گفت: بیشتر کشورهای دنیا از شرایط مناسبی برای صادرات فرش برخوردارند اما تولیدکنندگان داخلی وضعیت خوبی ندارند و برای حضور محصولاتشان در بازارهای جهانی مشکلات زیادی دارند. محصولات این صنف مشمول قیمت گذاری نمی‌شود و به همین دلیل قیمت فرش های موجود در بازار متاثر از میزان عرضه و تقاضاست و در حال حاضر با توجه به مازاد تولید و رکود حاکم بر بازار پیش بینی افزایش قیمت اندکی دور از ذهن است.

معرفی قالی اردبیل (قالی شیخ صفی)

قالی اردبیل یکی از زیباترین فرش‌هایی است که در ۲۰ سال اول دورهٔ صفویه بافته شده است. تار و پود این فرش از ابریشم و پرز آن از آن از پشم بوده و کار بافت آن در سال ۹۲۶ هجری قمری پایان گرفته است. نام بافندهی آن مقصود کاشانی همراه با مطلع یکی از اشعار حافظ:

جزآستان توام درجهان پناهی نیست سرمرابه جزاین درحواله گاهی نیست

در قسمت بالای فرش دیده می‌شود. این قالی نفیس را شرکت زیگلر که از سال ۱۸۸۳ میلادی (۱۲۶۲ خورشیدی) در ایران در زمینهٔ تولید و تجارت فرش فعالیت می‌نمود از ایران خارج کرده و به مبلغ ۲۰۰ لیره، استرلینگ به موزهٔ ویکتوریا و آلبرت لندن فروخته است. این فرش که مدت سه سال و نیم کار بافت آن طول کشیده است در هر مترمربع آن ۵۱۷۰۰۰ گره از نوع سنه بکار رفته است. طرح این قالی در وسط آن ترنج طلایی رنگی با ۱۶ کلاله ی جانبی در متن سرمه ای فرش مملو از گل‌های شاه عباسی و شاخه‌های اسلیمی قرارگرفته و نمای جالبی به این فرش معروف و تاریخی داده است. نقش یک چهارم ترنج با کلاله‌های مربوطه در چهارگوشهٔ زمینهٔ فرش تکرارشده و لچک‌های چهارگانه قالی را به وجودآورده است. در داخل حاشیهٔ بزرگ که با سه نوار حاشیه ای باریک محصور شده نقش کتیبه‌ها و گلوله‌هایی به صورت یک در میان دیده می‌شود.

 

درروایات چنین است که این قالی برای آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی، جد خاندان صفویه بافته شده است. عده‌ای انتساب این قالی را به مقبرهٔ مزبور به دلایل متعددی مردود میدانند. یکی از آنها به نام رکسفورد استید رساله‌ای در این مورد نوشته و ادعا می‌کند اصولا در این آرامگاه ابعاد مناسبی برای پهن کردن این قالی وجود نداشته است و همچنین بنابه گفتهٔ او در صورت اموال موقوفهٔ این آرامگاه بر اساس تایید متولی آن فرشی با این مشخصات وجود نداشته است. محقق نامبرده به نقل از شخصی به نام جاکسون که در سال ۱۹۱۹ میلادی با کارکنان شرکت زیگلر در مورد سابقهٔ تاریخی این قالی مذاکراتی داشته است می‌نویسد:

با وجود آنکه این قرش در تبریز خریداری شده است از مجموعهٔ فرش‌های متعلق به آستانه امام رضا بوده است.

عده‌ای بافت آن را در تبریز میدانند، برخی در قزوین و سرانجام عدهٔ بیشتری آن را کار بافندگان کاشان که در کار بافت فرش‌های ابریشمی هستند، میدانند. نوع گره‌های این فرش را هم گرهٔ فارسی میدانند. نمونه مشابه دیگرااین قالی که بافت ظریفتری داشته و فقط شامل قسمت بزرگی از زمینهٔ فرش است نیز در موزه لس آنجلس در کالیفرنیا نگهداری می‌شود.