یكدیگر را مسخره نكنید (اگر دین دارید)
خوش آمدید - امروز : یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷

نماد شناسی در فرش

نمادی که امروز میخوام در موردش مطالبی رو عنوان کنم نماد پرنده است

پرنده به این دلیل که با آسمان ار تباط داره نسبت به سایر حیوانات متمایز  است

از گذشته های دور آسمان جایگاهی برای خدایان بوده  و ارتباط پرنده با آسمان سبب شده تا این نماد جنبه ی تقدس پیدا کنه

این ارتباط میان زمین آسمان سبب شده که وظیفه ی پیغام رسانی میان زمین و آسمان رو بر عهده داشته باشه

و  این تفکر در میان مردم شکل بگیره که پرنده می تواند حاجت ها منتقل کند و درخواستهای انان را برساند

یکی از بزرگترین آرزوی انسان پرواز بوده به همین دلیل هم در تصاویر اسطوره ای انسان های بالدار زیادی دیده می شود

و یا در تصاویر حیوانات اسطوره ای(گریفن،گریفون) داشتن بال یکی از ویژگی های مهم آن ها بوده است

“گریفن ها حیوانات افسانه تصویر شده یا ساخته شده ی دست انسان بودند که اندام های مهم و برجسته ی حیوانات مختلف را به صورت تلفیقی دارا بودند ”

به این دلیل که نماد قدرت هستند اغلب  به عنوان محافظ و نگهبان در ورودی قصر ها  و یا آرامگاه ها تصویر شده اند.

اسفنکس- سر انسان و بدن حیوان

گریفن-گریفون

این نوع حیوانات بالدار را نیز در انواع ریتون ها (جام ها) دوره هخامنشی می توان دید

ریتون هخامنشی

در گذشته معتقد بودند که اگر در این ظروف نوشیدنی بنوشند قدرت این حیوانات به آن ها منتقل می شود

آسمان غیر از این که جایگاه خدایان هست منبع باروری و زندگی نیز محسوب می شود چرا که باران از آسمان به زمین می بارد

به این ترتیب پرنده با ارتباطی که با آسمان دارد به عنوان نماد باران نیز در نظر گرفته می شود و می تواند پیک باران باشد

انواع پرندگان به عنوان نماد انتخاب شده اند که هر یک با توجه به توانایی ها و ارتباط هایی  که دارند در جایگاه های مختلف به عنوان نماد های مختلفی شناخته میشدند

برای مثال انواع پرندگان شکاری مانند عقاب و شاهین و باز  و … به عنوان نماد قدرت محسوب می شدند و در اغلب نگاره ها در کنار پادشاهان و شاهزادگان تصویر شده اند.

انواع پرندگان آبزی رو داریم که در کنار نمادهای آب استفاده شده اند و به عنوان نماد باروری و برکت هستند.

برای مثال در جام(لیوان آبخوری) شوش که مربوط است به هزاره ی چهارم قبل میلاد پرندگان گردن کشیده ای تصویر شده اند که به صورت خاصی دورتادور لبه ی بالایی جام تکرار شده اند

حضور نمادهای دیگر مرتبط با آب ” مثل بز کوهی” بر روی این ظرف نشان می دهد که این جام برای مراسم آیینی استفاده میشده است. و همه ی نمادهای تصویر شده نشانی از باروری و زندگی اند.

همنشینی نماد پرنده با حیواناتی که نماد ماه بودند از جمله  بز و گوزن ارتباط آن را به عنوان نماد ماه و باران تقویت می کند.

حضور تصویری از پرنده که بالهای آن به صورتی تصویر شده که می تواند نشانه ای از باران باشد گویای این ارتباط است.

بر روی قالی های روستایی و عشایری نقشمایه ی پرنده هم به صورت شمایلی دیده می شود و هم به صورت نمادین.

در جایی در دو طرف درخت زندگی قرار گرفته به عنوان نگهبان

و در برخی از نمونه ها در کنار سایر نقشمایه های اشکالی تصویر شده است.

طاووس یکی از پرندگانی است که در اغلب دستبافته های روستایی و عشایری دیده می شود

اگر چه این پرنده بومی ایران نیست

و از هندوستان به ایران آمده است اما توانسته با فرهنگ ایرانی ارتباط برقرار کند و به عنوان یکی از نماد های ایرانی مورد استفاده قرار گیرد

به دلیل دم زیبایی که دارد و هنگام باز شدن شباهت به خورشید دارد در ایران به عنوان نماد خورشید مورد استفاده قرار می گیرد

در برخی از تصاویر دیده شده که در منقار طاووس مار قرار دارد

و به همین دلیل هم معتقداند که طاووس می تواند نیروهای شر را ازبین ببرد

و حتی معتقد بودند گوشت او دارای خاصیت درمانی و پادزهر است

به همین دلیل هم می تواند نماد باروری و برکت و حاصلخیزی باشد

داستان های زیادی درباره ی زشتی پاهای طاووس وجود دارد

در یکی از آن ها آمده که طاووس سبب شد تا مار به بهشت راه پیدا کند و آدم و حوا را فریب دهد

و به دلیل این خطا پاهای او زشت شده است

از این دیدگاه برخی این حیوان را به فال بد می گیرند

در دوره ی ساسانی این حیوان بیشتر تصویر شده است و در قبل از این دوره تصویری از طاووس دیده نشده

گفته شده در دوره هخامنشیان اولین طاووس ها به عنوان هدیه به ایران آورده شده اند!!!

در دوره ی اسلامی این نشانه به عنوان نمادی از پیامبر مورد استفاده قرار گرفته است

تنوع نقشمایه این پرنده در انواع دستبافته های عشایری بسیار زیاد است

و بسیار انتزاعی و تجریدی هستند

در برخی از دستبافته ها نقش طاووس سراسرمتن را پوشانده اند و به همین دلیل به نام طاووسی نامیده می شوند

بلوچ

مکاتب قالی ایران

انسان بر اثر نیاز از دیرباز در اندیشه آن بود که زیراندازی مناسب و پوششی درخور برای خود آماده سازد که هم او را از گزند باد و باران مصون دارد و هم بستری نرم برایش فراهم آورد و عایقی در برابر گرما و سرما باشد. آشیانه پرندگان و ساقه های در هم تنیده گیاهان یکی از الگوهایی بود که انسان را به سوی بافته ها سوق می داد. انسان نخستین در طی قرنها به روش درهم تنیدن الیاف گیاهی و پوست درختان، به صنایعی نظیر سبد بافی آشنا شده بود، واکنون با بهره‌گیری از پشم حیواناتی که قابلیت زیست در جوامع اولیه راداشتند، می‌توانست زیر اندازهایی نه چندان نرم ارایه دهد. زنان از جمله کسانی بودند که از آغاز در این فن کوشش بسیار داشتند و به بافت دست بافتهای پوششی و زیراندازی و روپوش حیوانات و کیسه حمل مواد دست می یازیدند.

تصویر مرتبط

زیراندازهای نخستین متشکل از پوست نرم حیوانات و الیاف نرم گیاهی و بوریا بود اما به دلیل گسترش جوامع اجتماعی و کاهش شکار، نیاز به تولید بیشتر زیراندازهای دست بافته روز به روز بیشتر شد و بافت این گونه زیراندازها تکامل یافت.
کاوشهای باستانشناسی نشان می‌دهد استفاده از بوریاهای بافته شده از نی‌های منطقه میان رودان، از هزاره چهارم و پنجم متداول بوده و بافت گلیم تا سده پانزده قبل از میلاد، به مرحله بالایی از تکامل رسیده است.
کهن‌ترین دستبافته ای که باستانشناسان به آن دست یافته‌اند، قالیچه‌ای است که به علت دستیابی به آن در گور یخ زده یکی از فرمانروایان سکایی در دره ‌پازیریک در سیبری، به نام قالیچه پازیریک نامیده شده است. این فرش که به عنوان پوشش اسب به کار می‌رفته هم اکنون در موزه ارمیتاژ لنینگرادنگهداری می شود و صاحب نظران با توجه به نقشهای روی این قالی که شبیه نقوش اصیل هخامنشی است آن را ایرانی می‌دانند و بر این باورند که فرش پازیریک از دست بافتهای مادها و پارت‌ها (خراسان بزرگ قدیم) است رنگهای مورد استفاده در این قالی قرمزاخرایی، زرد، سبز کمرنگ و نارنجی است. تشابه نقوش سواران و مردان پیاده که در کنار اسبان خود راه می‌پیمایند، و جانواران بالدار در این قالی با نقوش تخت جمشید، درستی نظر این پژوهشگران را قویتر می‌سازد. صاحبنظران همچنین معتقدند بافت قالیچه‌ای با چنین ویژگیها، مستلزم دارا بودن پشتوانه‌ای فرهنگی و هنری در ارتباط با بافت فرش، کمینه برای چندین قرن خواهد بود و مبین این نکته است که در سده های متمادی، پیش از بافت فرش معروف پازیریک، این حرفه در فلات ایران رواج داشته و ایرانیان به رمز آن پی‌برده بودند.
گفتار مورخان نیز، حاکی از تایید همین نکته است. به طوری که گزنفون مورخ یونانی در کتاب خود موسوم به «سیرت کوروش» می‌گوید: «ایرانیان برای اینکه بسترشان نرم باشد، قالیچه زیر بستر خود می‌گستردند».این عبارت نشان دهنده آن است که قالیبافی در این زمان عمومیت داشته و در زندگی روزمره جایگاه خود را یافته و از ملزومات زندگی به شمارمی‌آمده است.
گرچه از دوران ساسانیان نمونه مشخصی موجود نیست، اما آن چنان که از قراین پیدا است، فرش ایران در دوران ساسانی، از شهرت و اعتبار جهانی برخوردار بوده است. چنان‌ که سالنامه چینی «سوئی سو» (sui-su) در این دوران از فرش پشمی ایران به عنوان کالای وارداتی به چین نام می‌برد. در ادبیات فارسی نیز، بارها فرش معروف “بهارستان” متعلق به خسروپرویز پادشاه ساسانی یاد شده است. اوصافی که از فرش بزرگ بهارستان آمده است، نشانه‌هایی از توان و برتری هنرمندان ایرانی و پیشتازی آنان درهنر فرش بافی است.
با ظهور دین اسلام و فروپاشی نظام پرشکوه ساسانیان، هنر فرشبافی که پیشتر توسط اشراف حمایت می‌شد دچار رکود شد و در پی آن ظهور سلسله‌های مختلف و عدم ثبات سیاسی در قلمرو پهناور ایران، توان رشد و نمورا از آن بازستاند. به ویژه آن که اعراب به تجملات زندگی توجهی نداشتند، و کاخهای رفیع برای در میان گرفتن آنان که به زندگی در صحرا و بیابان و آسمان پرستاره و چادرهای حصیری خو گرفته بودند، توان فرسا می‌نمود، و به منظور مبارزه با شرک و بت‌پرستی نقش پردازی ازانسان و حیوان را مکروه می‌دانست.
با پراکنده شدن هنرمندان در شهرهای دور و نزدیک، هنر فرشبافی بی‌نمودی آشکار، به بقای خود ادامه داد، اما این روند دیری نپایید و خلفای بین‌امیه و بنی‌عباس برخلاف خلفای گذشته، در تقلید از شاهان گذشته، به این هنر توجه کردند و موجبات شکوفایی این هنر را پدید آوردند. ذکر دویست خانه قالی در تاریخ بیهقی متعلق به نیمه اول قرن پنجم هجری در شرح هدایای ارسالی از خراسان توسط علی‌بن عیسی برای هارون الرشید، خود گواهی براین نکته است و اخبار و شواهدی که مورخان و جغرافی نگاران اسلامی از این و آن در کتب خود درج کرده‌اند، خود دلیل غیر قابل انکاری از وجود فرهنگ پیشرفته قالیبافی ایران است.
مولف «حدودالعالم» که در تاریخ ۸۱۲ م آن را به رشته تحریر درآورده به قالیبافی فارس اشارت دارد، و یک قرن بعد مقدسی به وجود قالیهای سجاده‌ای در اراضی مرتفع قائنات،اعتراف می‌کند.
یاقوت حموی (۱۱۷۹ میلادی، قرن ششم هجری) از وجود قالیبافی آذربایجان خبر می‌دهد، و ابن‌بطوطه جهانگرد عرب (۱۳۰۴ ـ ۱۳۷۸میلادی) در راه خود از خورموسی در خلیج فارس به اصفهان، هنگام بازدید از ایذه در منطقه بختیاری از فرش سبز رنگی از در جلو وی گسترانیدند یاد می‌کند.
ادبیات فارسی نیز از این نشانه‌ها خالی نیست. خاقانی شروانی شهرت قالیهای مرندی را در قرن ششم چنین بازگو می‌کند:
چون مرا سندس است و استبرق شاید ارقالی مرندی نیست
یورش قوم مغول آنچه را که دستاورد پادشاهان گذشته بود، نابود ساخت. آنان مردانی جنگجو بودند که دنیا را برپشت اسبانشان فتح کرده بودند و در مصافشان با دشمنان، زنانشان را همراه نمی‌بردند، و قالی که زاده دستان هنرمند زنان است، با حمله آنان، نه تنها به ایران راه پیدا نکرد، بلکه باعث شد تا کارگاههای کوچک بافت قالی نیز ازبین رفته و طراحان و نقاشان به نقاط دوردست و روستاهای دور افتاده بگریزند.
مغولها گرچه سرزمین ایران را فتح کردند، اما به سرعت مقهور فرهنگ غنی ایرانیان شده و به آن تن دادند. جانشینان مغولان با برخورداری از این فرهنگ، رفته‌رفته به ترمیم خرابیها همت گماشتند و هنرمندان را بزرگ داشته اکرام کردند و موجبات پیشرفته زمینه‌های هنری را فراهم آوردند. در اخبار آمده است که غازان خان اولین ایلخانی بود که به دین اسلام گروید و فرشهایی برای آرامگاه خالد ابن ولید سردار صدر اسلام به دمشق گسیل داشت. وی برای تزیین صحن کاخهای خود نیز قالیهایی از خطه فارس را فراهم آورد
جانشینان تیموریان برخلاف اعقابشان افرادی هنر دوست و هنرپرور بودند و بعضی‌شان در برخی از رشته‌های هنر دست داشتند. آنان با بزرگداشت نقاشان و هنرمندانی چون بهزاد هراتی و ایجاد کانونهای هنری در اعتلای این هنرگامهای موثری برداشتند. نقاشیهایی که از دوره تیموری باقی مانده نشان دهنده علاقه شاهان تیموری به هنر فرشبافی است.
دوران صفوی عصر درخشان و پرشکوه احیای هنر در تمام زمینه‌هاست. نمونه‌های ارزنده موجود در موزه‌های مشهور جهان همچون قالی مشهوراردبیل که جهت مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی جد بزرگ صفویان بافته شده و اکنون در موزه ویکتوریا و آلبرت نگهداری می شود، حاصل کارگاههای قالیبافی شاهی در این دوران بوده اند. حمایت شاهان صفوی و ابراز علاقه آنان به این حرفه سبب شد تا صنعت فرشبافی از درجه یک پیشه و حرفه روستایی تا مقام یکی از هنرهای زیبا ارتقا یابد. شاه عباس در این مهم سهم به سزایی داشت، زیرا وی با تاسیس کارگاه قالیبافی در جوار کاخهای سلطنتی خود بین چهل ستون تا میدان شاه، بافندگان را مستقیماً زیر نظر داشت تا از کیفیت بافت و ظرافت آنها مطمئن شود. یادداشتهای گردشگرانی چون تاورنیه، شاردن و رابرت شرلی تاییدی براین گفتار است.
ایجاد روابط تجاری با کشورهای اروپایی و ورود جهانگردان، گردشگران و سفرا به ایران، زمینه گسترش روابط فرهنگی، تجاری را با دیگر کشورهافراهم ساخت و استقبال از قالیهای نفیس ایرانی در اروپا براهمیت دستبافته ها ورونق سفارشها افزود.
از این زمان کاشان به واسطه مرغوبیت و ظرافت قالیهای تولیدی خود پذیرای سفارشات بسیار شد و تولید فرشهای زربفت که حاصل بافت با نخهای طلا و نقره بود، بنا به سفارش دربار لهستان بر رونق آن شهر افزود. این فرشها که بعدها به فرشهای لهستانی یا پولونزی Polonaisa معروف شدند، یادگارهای این دورانند و اکنون مایه فخر و مباهات موزه‌های مالک آنند.
شاه عباس با گردآوردن بهترین نقاشان و طراحان و بافندگان از سراسر کشور و تجمع آنها در کارگاههای سلطنتی، شاهکارهای بی‌مانندی را در هنر فرشبافی سبب شد و نقشهای قالی با الهام از نقوش نگارگری و تذهیب توسط هنرمندان دگرگون شد. با انقراض صفویان افول هنر فرشبافی نیز آغاز شد. تاخت و تاز افغانها در ایران، همه چیز را به ناگهان از بین برد و خاطره دردناک حمله مغولان را در اذهان همگان زنده کرد.
نادرشاه جهت حفظ انسجام و یک پارچگی کشور فرصت آن را نیافت تا به مسایل هنری بپردازد اما دوباره و رفته رفته با حفظ امنیت و آرامش ایجاد شده در سایه شجاعت و دلاوری ایرانیان، هنری که در خفا به حیاتش ادامه می‌داد در دوره زندیه اعتبار بیشتری یافت و مورد توجه فرمانروایان قرار گرفت.
در دوره قاجاریه نیز با رونق بازارهای اروپا که از دوره صفویه آغاز شده بود و در طی قرون متمادی افت و خیز فراوانی را پشت سر نهاده بود، سیر عادی خود را در پیش گرفت. بازرگانان تبریزی به تاسیس کارگاههای فراوان قالیبافی نه تنها در تبریز بلکه در کرمان، مشهد، کاشان و سایر شهرهای ایران همت گماشته و قالیهای بافته شده از طریق استانبول به اروپا راه می‌یافتند.
با رونق روزافزون بازار فرش ایران بازرگانان خارجی خود به فکر سرمایه گذاری در ایران افتادند و با ایجاد کارگاههای بافت قالی در شهرهایی مانند کاشان، اراک و کرمان، هدایت این هنر و صنعت را به عهده گرفتند.
اکنون نیز فرش دستباف ایران در گذر سالها و قرنها و بلکه هزاره ها با تکیه بر اصالتهای گذشته، هنرمندی ایرانیان، خلاقیت تولید کنندگان و پیشینه پر افتخار خود همچنان راه کمال را می پیماید و در تمامی کره خاک شهرتی بی مانند دارد.

آذربایجان شرقی

آذربایجان:
آذربایجان در حال حاضر در شمال غرب ایران قرار دارد و از شمال به جمهوری آذربایجان و از مغرب با کشور ترکیه هم مرز است. منطقه آذربایجان به دلیل وسعت واقع، زمینهای کشاورزی، آب و هوای مناسب و طبیعی کوهستانی همواره در تولید قالی از موقعیتی ممتاز برخوردار بوده است . شهر تبریز از مراکز مهم قالیبافی در این خطه می‌باشد و از زمان صفویان با ایجاد کارگاههای بزرگ قالیبافی فرشهای بسیار زیبایی در آن بافته شد که در موزه‌های بزرگ جهان دیده می‌شود.
از نیمه دوم قرن نوزدهم توسط بازرگانان این شهر امر صادرات فرش رواج داشته است. صادرات قالی ایران از طریق تبریز تا آن حد برای دولت ایران مهم بود که تصاویری از این رویداد بر روی اولین کارت پستالهای زیبای اواخر دوره قاجار چاپ شد و به اقصی نقاط جهان فرستاده شد.

مرکز مهم قالیبافی آذربایجان:
الف: قالی‌های شهری در مرکز و غرب استان قرار دارد و مهمترین‌ آنها عبارتند از: ۱ـ تبریز و اطراف آن ۲ـ مرند ۳ـ مراغه۴ ـ خوی
ب: فرشهای روستایی: ۱ـ هریس ۲ـ گراوان ۳ـ بخشایش ۴ـ شربیان ۵ـ مهربان همچنین شهرهای اردبیل، سراب، مشکین‌شهر و کلیبر که عمده قالیهای اصیل آنها به لحاظ طرح، رنگ و بافت در کنار قالیهای محلی و روستایی با نقوش ساده‌تر و هندسی قرار می‌گیرد.
ج: فرشهای عشایری آذربایجان که در رأس آنها فرشهای عشایری شاهسون قرار دارد. عشایر ارسباران نیز به تولید انواع دستبافها و زیراندازهای زیبا نظیر گلیم و ورنی می‌پردازند.

رنگها و طرحهای مورد استفاده در قالی آذربایجان:
لچک‌ترنج، درختی،گلدانی، بته‌جقه‌ای با ترکیبی از رنگهای مختلف از مشخصات قالی آذربایجان است. در حال حاضر تبریز به عنوان کانون بزرگ تولید کنندگان نامور بر سایر مراکز آذربایجان تأثیر گذاشته است. فرشهای تبریز از شادابی و طراوت زیادی از لحاظ رنگ برخوردار است. تبریز از جمله کانون‌هایی است که بافندگان آن در بافت فرش ابریشمی مهارت دارند.
طرحهای لچک و ترنج هندسی هریس از زیبایی خاصی برخوردار است و نقشه قدیمی هریس ضمن حفظ نقوش لچک و ترنج شاه‌عباسی از ترکیبی هندسی نیز برخوردار است. نقشه هریس دارای حاشیه معروف سماوری و دارای گونه‌های مختلف، قاچ خاتون، ترنجی کف‌ساده، حاج عظیمی، ترنج‌لوزی، صمدخانی و تاجری می‌باشد و با استفاده از خطوط زاویه‌دار هویتی کاملاً مستقل از قالی‌های شهری بوجود آورده است. لچک و ترنج شاخه شکسته از معروفترین این طرح‌هاست به نقشه قالی هریس گوراوان نیز می‌گویند: قالیهای ابریشمی هریس نیز از اهمیت زیادی برخوردار است بطوریکه در بسیاری از فروشگاههای قالیهای ایرانی  در اروپا و آمریکا دارای طرفداران زیادی است. اغلب قالیهای بافته شده هریس از رجشمار پایینی برخوردار می‌باشد. قالی‌های هریس از جمله قالی‌های پردوام نواحی تبریز است و بر روی رنگ سرخ روناسی تکیه زیادی می‌شود و رنگهای دیگر آن بیشتر در مایه‌های تلخ‌مانند قهوه‌ای سیر، سبز تند و سرمه‌ای تیره است.
قالی‌های عشایری شاهسون نیز مشابهت‌هایی با قالیهای روستایی آذربایجان دارد. حسن نجاری طرح معروف خود رنگ مرند است. قالیهای اردبیل هندسی و یکنواخت است و در آن گل و بته کمتر دیده می‌شود.
فرشهای سرانداز با طرح هراتی و مایه‌هایی از رنگهای آبی، نخودی، ارغوانی روشن و قرمز از گذشته در بخشایش از توابع اردبیل بافته می‌شد ولی در حال حاضر قالی‌های این ناحیه ساده و با طرح شکسته بافته می‌شود. از جمله طرحهای این روستا هراتی شکسته است.
طرحهای ماهی‌درهم و شاه‌عباسی بیجار و ترکیبی از نقشه‌های ترکی افشار و کردی در مناطق میاندواب، تکاب و بیجار دیده می‌شود و رنگهای زمینه در این مناطق بیشتر لاکی قرمز، سرمه‌ای، کرم و گاهی آبی فیروزه‌ای است.
(تبریز- افشان)،(تبریز)،(تبری۲)(تبرییز۳)(تبریز-لچک و ترنج)(تبریز- لچک و ترنج گل فرنگ)

ویژگی بافت ، دار و ابعاد فرش در قالیهای آذربایجان:
گره ترکی در بین قالیهای آذربایجان بیشتر مورد استفاده دارد. دارهای قالی در آذربایجان عمودی است.
مهمترین ابعاد قالیهای جدید شهری باف در آذربایجان   ۳×۲ و ۵/۳×۵/۲ و ۴×۳ ابعاد دایره و چند ضلعی نیز جدیداً رواج یافته است.
قالی روستایی آذربایجان ابعاد مختلفی دارد. قالی هریس عموماً دارای ابعاد ۳×۲ و ۵/۳×۵/۲ است در بخشایش فرشهای کناره بافته می‌شود که حداکثر طول آنها ۴×۳ متر است.
بافندگان اردبیل در ابعاد ۵/۳×۵/۲ و ۳×۲ متر فعالیت دارند و اندازه‌های پرده‌ای هم در آنجا رواج دارد.

طراحان و تولیدکنندگان مشهور قالیهای آذربایجان:
از تولیدکنندگان بزرگ فرش آذربایجان حاج‌جلیلی در مرند، حاج‌حسن اعلا‌باف،صدقیانی، برادران عالی‌نسب و نظامی‌‌دوست را می‌توان نام برد. فرشهای طباطبایی تبریز نیز از فرشهای معروف قدیم آذربایجان می‌باشد.
از میان طراحان مشهور رسام‌ارژنگی، حبیب‌الله‌ امین‌افشار، احمد عماد، عباسعلی اعلاباف، تقی‌ خیابانی، غلامحسین خیابانی، اکبر برگی، محمد حسین‌بنام، علی‌پور حلاجی، ابراهیم رضایی، غلامحسین حبیبی، شیرفرد و بسیاری دیگر می‌توان نام برد. استاد خوبان‌فر از بنیان‌گذاران بافت فرشهای حجمی است که در شهرت قالیهای جدید تبریز نقش عمده‌ای داشته است.

ترکمن

تاریخ قوم ترکمن و فرش آن :
ترکمن‌ها قبیله‌ای ترک می باشند که هم اکنون در شمال ایران ، شمال افغانستان و شرق دریای خزر در جمهوری‌های تازه مستقل ترکمنستان و ازبکستان زندگی می‌کنند. این مردم اگر چه اصالت خود را حفظ کرده‌اند، سنتهای فراوانی را از دست داده‌اند. قالی ترکمن از اواخر قرن سیزدهم هجری توجه اهل تحقیق را برانگیخته است و آنچه مسلم است آن است که فرش ترکمن از دلبستگی‌های جاودانه این قوم بوده است. مهمترین قبایل ترکمن که بافت فرش در آنها رواج داسته است عبارتند از: ایل تکه، ساریک، ایل چدر، ایل اساری، ایل بزرگ یموت. در حال حاضر سه گروه از ترکمنهای مستقر در ایران به قالی بافی اشتغال دارند. دو طایفه از ایل بزرگتر یموت به نامهای آتابای، جعفربای و دیگری بخشی از ایل تکه که گفته می‌شود در شمالغرب خراسان ـ شمال بجنورد و غرب آن قراردارد و در حال حاضر بهترین فرش ترکمن در ایران را تولید می‌کنند و مرکز اصلی آن در مراوه تپه است. از نظر حجم تولید مقدار بافته‌های ایل تکه کمتر از دو طایفه‌ یموت است. مرکز عرضه فرشهای آتابای در گنبد قابوس است و فرشهای جعفربای در شهر کوچک آق‌قلعه و گرگان بفروش می‌رسد.

رنگها و طرحهای بکار رفته در قالی ترکمن:
یکی از نقشمایه‌هایی که اکنون در قالی ترکمن دارای بیست شکل مختلف و مخصوص هر ایل و طایفه خاص است، همان چیزی است  که به آن گل می گویند و در بین عشایر و روستاییان فارس زبان حوض نامیده می‌شود. گل ترکمن همان ترنج ایرانی است و در نقشه‌های قالی ترکمن تکراری می‌شود.
محدودترین طرحهای آنها با نامهایی همچون غزال، گز، ساریک گل، ارساری گل، سالور گل و آخال، ارساری، بشیر، جعفربای، چدر، ساریک، سالور، کرکی و یموت و…می‌باشند. رنگ قرمز سیر در کنار قهوه‌ای و شتری عمده رنگهای قالی ترکمن هستند.

ویژگیهای بافت، دار و ابعاد در قالی ترکمن:
گره‌مورد استفاده، هم ترکی و هم فارسی است. رجشمار فرش اصیل ترکمن در محدوده‌فرشهای نسبتاً درشت باف بوده‌است اما گاه گرایش به ریزبافی بویژه در فرشهای ایل تکه که از ابریشم استفاده می کنند، تا حد فرشهای ۴۰ تا۵۰ رج دیده شده می‌شود. نوع دارهای بافندگی فقط از نوع زمینی است.

خراسان

خراسان:
استان خراسان در حال حاضر با مساحتی در حدود ۲/۳۱۳۳۳۷ کیلومتر تقریباً یک پنجم سطح کشور در شرق ایران قرار گرفته است. این استان از شمال به کشورهای شوروی و از مشرق به افغانستان و شوروی و از جنوب به استانهای سیستان و بلوچستان و کرمان و از مغرب به استانهای یزد اصفهان، سمنان و مازندران محدود است شهرهای عمده استان خراسان شامل: مشهد، درگز، بجنورد، اسفراین، نیشابور، سبزوار، تربت‌حیدریه، تربت‌جام، کاشمر، فردوس، طبس، تایباد، سرخس، قاین و نهبندان می‌باشد.

سابقه قالیبافی در خراسان:
با توجه به قراین و برخی اسناد موجود و تصاویر باقی‌مانده از نقاشی‌های قرون ۹ و ۸ هجری تصاویر زیادی از انواع قالی‌ها با نقوش متعدد اعم از هندسی و حتی نقوش لچک و ترنج و اسلیمی دیده می‌شود. بدون شک قالیبافی در آن زمان جزو صناعات مهم شهر هرات بود که جزو خراسان به حساب می‌آمد.
قدیمی‌ترین قالی خراسان مربوط به ۱۶۰ سال پیش(که قالی‌بافی مشهد دارای همین سابقه است) با ابعاد ۴×۳ متر با طرح زیبای اسلیمی دوره صفوی می‌باشد ، متن آن قرمز لاکی و حاشیه ای به رنگ آبی دارد.

مهمترین مراکز قالیبافی:
مراکز مهم قالیبافی استان خراسان در حال حاضر عبارتند از:
خراسان رضوی، مشهد، نیشابور، سبزوار، کاشمر
خراسان شمالی: قوچان، شیروان، بجنورد
خراسان رضوی، تربت جام و تربت حیدریه، طبس، بیرجند، گناباد

سابقه قالیبافی در مشهد:
مشهد مرکز استان خراسان و یکی از کانونهای قالیبافی ایران است. این شهر به خاطر وجود آرامگاه هشتمین پیشوای شیعیان حضرت رضا دارای شهرت زیادی است. تعیین تاریخ دقیق برای شروع قالیبافی در مشهد امکان پذیر نیست اما طبق نوشته‌ها و مدارک موجود، قدیمی‌ترین قالی موجود منسوب به این شهر متعلق به دوره شاه‌عباس صفوی طی سالهای ۱۰۳۸ ـ ۹۹۹ هجری قمری است. مراکز مهم قالیبافی در مشهد: طرقبه، شاندیز، جاغرق، زشک و نوغنداست.

رنگ و طرحهای مورد استفاده در قالی مشهد:
گلهای بزرگ شاه‌عباسی شبیه طرحهای اصیل هراتی، طرحهای افشان لچک و ترنج با حاشیه‌های کتیبه‌ای ،انواع طرحهای گل فرنگ، طرح لچک و ترنج سعدی ( از طرحهای جنوب خراسان «بیرجند» است) نیز اخیراً در مشهد دیده می‌شود. رنگ‌های قرمز سیر (قرمزدانه)، عنابی، کرم، انواع سبز، آبی و سرمه‌ای و قهوه‌ای از عمده رنگ‌های مورد استفاده در قالی‌های امروز مشهد است.
(مشهد – عمو اوغلی)،(مشهد – علیخان- عمو اوغلی)

ویژگی بافت، دار و ابعاد قالیهای مشهد:
در قالی مشهد دو نوع بافت فارسی و ترکی باف دیده می‌شود. دارهای قالی‌بافی همگی از نوع عمودی و ثابت هستند. پشم به عنوان پرز قالی و نخ پنبه به عنوان تاروپود تنها مواد اولیه مورد مصرف می‌باشد در نمونه‌های قدیمی و مشهور قالی مشهد استفاده از ابریشم نیز دیده می‌شود. ابعاد متداول قالی مشهد ۶ متری، ۱۲ متری، ۱۵ متری و حتی ابعاد متغیر دیده می‌شود.

طراحان و تولیدکنندگان قالی مشهد:
محمود عمواوغلی، عبدالمجید عمواوغلی، علیخان عمواوغلی، محمد ابراهیم مخملباف، حاج علی آقا خامنه‌ای، عباسقلی صابر، حاج غلامرضا اخوان نساج، حاج علی مدد، شیخ پورنگی، حاج عبدل مومنی، خلیل خدیوی، حیدر حیدرپورکافی، کاظم شش‌کلانی، قاضی خانی، محمد مهدی مخلباف و محمد رضا مخملباف از تولید کنندگان قالی مشهد هستند.
از طراحان معروف علیپور، میرزاحسن زرین کلک، میرزا حسن طرحچی، عبدااحمید صنعتکار، حاج سید مهدی جواهر قلم، حاج سید مهدی یزدی و محمد حسین فخرالواعظین مهدوی را می‌توان نام برد که از قدیم تا به امروز در کار طراحی مشغول می‌باشند.

سابقه قالیبافی در بیرجند:
بیرجند از شهرستانهای جنوب شرقی خراسان و دومین کانون مهم قالیبافی خراسان پس از مشهد می‌باشد.
براساس مطالعات انجام شده می‌توان سابقه‌ای حداقل ۲۰۰ ساله برای قالی بیرجند در نظر گرفت.درخش و مود  قدیمی‌ترین و مشهورترین مناطق قالیبافی حومه بیرجند میباشند.
درخش سومین کانون مهم بافندگی در خراسان است. از دیگر مراکز مهم قالیبافی در بیرجند:  چاج آسیابان، مک ، موز خاص، کوشکک، دره عباس، دژنوک، سرچاه، فصل‌آباد، تکاب، نوفرست، می‌باشند.
طرحها و رنگهای مورد استفاده در قالیهای بیرجند:
انواع طرحهای ماهی درهم سبکهای لچک و ترنج و سرتاسری و طرح بته امیری و لچک ترنج سعدی . همچنین استفاده از یک ترنج بزرگ و گاهی نقوش پرندگان با نگاره‌ای از بته در قالی‌های بافت درخش.عمده رنگهای به کار رفته  در قالی‌های بیرجندعبارتند از :لاکی سیر و روشن،کرم ،نخودی ، سرمه ای
(بیرجند)

ویژگیهای دار ،بافت وابعاد در قالیهای بیرجند:
در قالی بیرجند، گره فارسی و به صورت جفتی رایج است. ابعاد قالیهای بیرجند عبارتند از ۶ و ۹ و ۱۲متر مربع و ابعاد کوچکتر قالیچه یا ذرع و نیم در حال حاضر رواج ندارد. رجشمار قالیهای بیرجند ۳۰ تا ۴۰ و حداکثر ۴۵ است و دارهای قالیبافی عمودی و متحرک می باشند.

طراحان و تولیدکنندگان قالی بیرجند:
تولیدکنندگان مشهور: میرزاعلی درخش، شرکت شرق بیرجند، دکتر عبدالعلی احمد، عبدالمجید جمشیدی، حاج قاسم خامنه‌ای، غلامحسین کامیابی، ابوالقاسم ملک، غلامرضا بازرگان، فرسات و حاج حسین امینی است.
طراحان مشهور فرش: محمد علی صمیمی در حال حاضر و محمود کریم کرمانی و محمد حسن لطفی از طراحان قدیمی هستند.

کاشمر:
یکی از شهرهای خراسان رضوی است. نام پیشین  آن ترشینه بوده است. این شهر از شمال به سبزوار و نیشابور از مشرق به تربت حیدریه از جنوب به گناباد و فردوس و طبس و از مغرب به شاهرود محدود است. کاشمر تا مرکز استان خراسان ۲۳۰ کیلو فاصله دارد.

سابقه قالیبافی در کاشمر:
طبق اسناد و مدارک شروع بافت در کاشمر به سالهای ۱۲۶۰ تا ۱۲۸۰ هجری شمسی باز می‌گردد.  محمد کرمانی اولین استادکار قالیباف در منطقه کاشمر و از روستای فروتقه آغاز گردید.
مراکز مهم قالیبافی در کاشمر: روستای فروتقه، کاژخانه، فداخن، فرگ، تربقان، رزق‌آباد، خلیل آباد و بردسکن می‌باشد.

رنگها و طرحهای مورد استفاده در قالی کاشمر:
انواع طرحهای زیر خاکی، افشان شاه‌عباسی، لچک و ترنج به سبک مشهد، انواع طرحهای نایین کل فرنگ همچنین طرحهای تصویری، نقوش قالیهای معاصر کاشمر را تشکیل می‌دهد.
رنگ‌های مورد استفاده در قالی کاشمر عموماً روشن و به لاکی گل خاری معروف است.

ویژگی بافت، دار و ابعاد در قالیهای کاشمر:
در قالی کاشمر هم از گره ترکی و هم از گره فارسی استفاده می‌شود. دارهای قالی بافی عمودی و ثابت هستند در قالیهای کاشمر همیشه از نخ پنبه برای تار و پود و پشم برای پرز فرش استفاده می‌شود و همچنین ابریشم به صورت بسیار محدود کاربرد دارد. رجشمار قالی کاشمر بین ۳۰ و حداکثر ۴۰ رج است، مهمترین ابعاد قالی کاشمر ۳×۲ و ۵/۳×۵/۲ متر مربع و بعضاً بزرگتر است.

 طراحان و تولید کنندگان فرش در کاشمر:
عزیزاله خانی، احمد ترک، حاج عباس گلستانی، محمد حسین وزان، غلامرضا عابدینی، محمد مشتاقی و علی اصغر مسافر از مهمترین تولید کنندگان قالی‌های کاشمر در طی ۷۰ سال اخیر بوده و هستند.

بلوچ نشین خراسان:
منطقه‌ای در خراسان پیرامون تربت حیدریه، خواف ، رشخوار، محلات، زواره، کاشمر، سرخس تربت جام و قائن محل استقرار بخشی از عشایر ایرانی بلوچ است که در بین این نقاط تربت حیدریه، تایباد و سرخس و حتی مشهد مرکز تجمع آنها به شمار می‌آید.

 طرح هاورنگ‌های مورد استفاده در قالی‌های بلوچ:
طرح‌هایهای قاسم آبادی سالار خانی ، گلدانی، سجاده‌ای سه برگی، سه قابی ، کلاه‌دراز ، سه خشتی ، گاو و برج، سنگ چولی، گل شفتالو، فتح‌اله‌خانی، یعقوب خانی، مددخانی، علی‌اکبرخانی، گوزنی، چشمه گل، دخترقاطی، کله فندقی یا کل شیفی، طاووسی ، گل بادامی، برگ تاکی، گل اشرفی، گل‌ستاره، تیسمنگ، چهار مرغ، عبدالسرخ کاشمر، پرجکلی کشمیراز مهمترین طرح‌های قالیچه‌های بلوچ هستند که به صورت ذهنی بافته می‌شوند.
رنگ قالیچه‌های بلوچ تیره است و از ترکیب مایه‌های قرمز وسیاه همچنین قهوه‌ای سیر، شتری و سرمه‌ای سیر به دست‌ می‌آید، در سالهای اخیر با افزایش مهاجرت اخانمنه به داخل ایران بسیاری از طرح‌ها در هم آمیخته و در بسیاری از موارد باعث ایجاد مشکلات در تشخیص بافته‌ها می‌‌گردد.

(قالیچه بلوچ خراسان)،(قالیچه بلوچ خراسان ۱)

ویژگی بافت دار و ابعاد فرش در قالی‌های بلوچ خراسان :
شیوه بافت یک پود ( یک پود نازک) مهمترین ویژگی قالیچه‌های بلوچی می‌باشد هم چنین گره فارسی در بین بافت قالیهای بلوچ این مناطق رایج است. استفاده از موی بز در کنار پیچ فرش‌ها از ویژگی قالیچه‌های قدیمی بلوچ می‌باشد. و حال کاربرد پشم بجای موی بز افزایش می‌یابد.

طبس:
این شهر در فاصله ۶۰۰ کیلومتری جنوب مشهد و یکی از شهرهای کویری استان خراسان است، که در جنوب غربی آن قراردارد سابقاً به آن دروازه خراسان می‌گفتند از شمال به کویر نمک و از شرق به بیرجند وفردوس، از جنوب به کویر لوت و استان کرمان از مغرب به کویر لوت و یزد محدود است. این شهر در کنار کویر بزرگ ایران قرار گرفته و اکثر راههایی که از کویر عبور می‌کرد و به این شهر منتهی می‌شود.

سابقه قالیبافی در طبس:
سابقه قالیبافی در طبس به قرن اخیر باز می‌گردد استان نجدشیبانی اولین تولید کننده فرش‌های  طبس بود مراکز مهم قالیبافی در طبس در خود طبس در روستاهای آن از جمله کریت، عشق آباد حلوان بافته می‌شود.

رنگ‌های طرح‌های مورد استفاده در قالی طبس:
طرح‌های لچک و ترنج ساده، طرح‌های نائین نیز در طبس بافته می‌شوند. رنگ‌های بکار رفته در قالیبافی سفید، خاکی روشن، خاکی سیر، آبی روشن، آبی سیر، کرم، لاجوردی ، قهوه‌ای ، یشمی، فیروزه‌ای عنابی و لاکی می‌باشند.

ویژگی بافت، دار و ابعاد در قالی‌های طبس:
نوع گره مورد استفاده در کاشمر به صورت فارسی و جفتی فارسی است ، رجشمار قالی‌های طرح نائین ۳۰، ۴۰ ودر برخی موارد رجشمارهای بالاترنیز دیده می‌شود. ابعاد رایج در فرش‌های امروز طبس عموماً۲×۳ و ۵/۳ × ۵/۲ متر مربع می‌باشد.

طراحان و تولید کنندگان قالی طبس:
مهدی عطاری، محمد نخعی، قاسم نیا، محمد علی مقداری، عباس علی غلامی، محمد حسن نصیری و جلال رسولوف از مشهورترین تولید کنندگان قالی‌های معاصر طبس هستند. همچنین توکل‌فتحی، عبداله‌فتحی، محمدصفرزاده، محمد رضا شیبانی، ماشاءالله هادی، حسن سلطانی، حسین فتحی از طراحان دهه اخیر و امروز قالی طبس می‌باشد.

سبزوار:
شهرستان سبزوار تا تهران ۶۵۴ کیلومتر فاصله دارد از شمال به میان آباد از مشرق به شهرستان نیشابور و از جنوب به شهرستان کاشمر و از مغرب به شهرستان شاهرود محدود است، این شهر در دوره‌های اسلامی ولایت بیهق و دارای دو شهر سبزوار و خسروگرد بود که بیش از یک فرسنگ با یکدیگر فاصله نداشتند این شهر در حمله مغول ویران شد و در سال ۷۳۷ هجری قمری پایتخت سلسله سربداران شد.

سابقه قالیبافی در سبزوار:
تاریخ معاصر قالی سبزوار مربوط به قرن اخیر ‌می‌باشد. قالیبافی توسط دو برادر از اهالی آذربایجان به سبزوار وارد شد ولی به طور کلی می‌توان سابقه ۷۰ و حداکثر ۹۰ سال برای قالی سبزوارمتصور شد.
مراکز مهم قالیبافی در سبزوار، روستاهای فعال در قالیبافی این استان عبارتند از میج، البلاغ، حسین آباد، مهری شنی، حصار سرخ، چاه‌سوخته، سنگرد، حسین آباد، شامکان، ده حسینی و احچنگ

طرح‌ها و مواد رنگ‌های مورد استفاده در قالی سبزوار:
انواع طرح‌های لچک و ترنج شاه عباسی، افشان و دسته‌گلی به همراه طرح معروف زیر خاکی از مهمترین طرح‌های مورد استفاده در قالی‌های قدیم و امروز سبزوار است.انواع طرحهای نائین و مینا خانی و طرح‌هاو نقش‌های متداول استان به ویژه مشهد و نیشابور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
(سبزوار)

ویژگی‌های بافت دار، ابعاد در قالی‌های سبزوار:
گره مورد استفاده اغلب ترکی است. دارهای قالیبافی از نوع عمودی و ثابت است. قالی‌های سبزوار بیشتر ابعاد بزرگ مانند ۶ و۹ و ۱۲ متر مربع است رجشمار قالی‌های قدیم و جدید سبزوار از ۲۵ تا ۳۵ رج متغیر است.

 طراحان و تولید کنندگان قالی سبزوار :
غلامرضاچشمی، حسن فیض آبادی و حسین فیض ‌آبادی، حاج حسن چشمی، جاج حسن تقدسی، حاج حسن صوفیان از معروفترین تولید کنندگان قالی قدیم و امروز سبزوار هستند از لحاظ طراحی شهر سبزوار هیچگاه دارای طراح  معروفی نبوده و طرح‌های مورد نیاز عموماًً از شهرهای نیشابور، مشهد و کاشمر تهیه شده است.

گناباد:
گناباد در فاصله تقریبی ۲۷۰ کیلومتری جنوب مشهد قراردارد از شمال به کاشمر و تربت حیدریه ، از جنوب به فردوس و قاین، از غرب به بجستان و کویر نمک و از شرق به دشتهای شرقی تا افغانستان محدود می‌شود .گناباد از شهرهای قدیمی است و بنای آن را به شاهان هخامنشی نسبت می‌دهند.

سابقه قالیبافی در گناباد:
سابقه قالیبافی به سالهای قبل از جنگ جهانی دوم (۱۳۱۸) باز می‌گردد. قالیبافی در سالهای گذشته نسبت به امروز از رونق زیادی برخوردار بوده است .مراکز مهم قالیبافی در گناباد ،روستاهای باغ آسیاب و بیلند می‌باشد.

رنگ و طرحهای مورد استفاده در قالی‌های گناباد:
طرحهای لچک و ترنج شاه‌عباسی و افشان شاه عباسی با رجشمار پائین از ویژگیهای قالی‌های این منطقه هستند و در حال حاضر بزرگترین کارخانه‌ی رنگرزی گیاهی در گناباد فعالیت خود را آغاز کرده است. بافت قالیبافی نائین با طرح و رنگ آمیزی آن در گناباد رواج دارد.
(درخش)

ویژگی بافت دار و ابعاد در قالی‌های گناباد:
گره مورد استفاده ترکی و فارسی به صورت توأمان می‌باشد. ابعاد قالی‌ها عمدتاً ۳ × ۲ و ۵/۳×۵/۲ می‌باشد رجشمار فرش‌ها ۳۰ و ۳۵ می‌باشد و ندرتاً از ۴۰ رج تجاوز می‌نماید.

قوچان، شیروان ، بجنورد، درگز:
عمده مناطق مذکور محل زندگی کردانی است که در طی سد ه های اخیر توسط حکومت‌های مرکزی از غرب کشور به این مناطق کوچ داده شده‌اند. البته امروز گرایش به قالیبافی سبک نائین و کاشان و حتی کرمان دیده شده است.

نیشابور
نیشابور در فاصله‌ی ۱۴۰ کیلومتری غرب مشهد قرار دارد از مشرق به مشهد، از شمال به قوچان و اسفراین ، از غرب به سبزوار و از جنوب به کاشمر محدود است. این شهر در طول تاریخ پر حادثه خود بارها مورد هجوم اقوام بیگانه قرار گرفت و به شدت آسیب دید. این شهر موطن تعدادی از بزرگان و عالمان به ویژه شاعران بزرگی همچون عمرخیام و عطار نیشابوری و همچنین نقاش برجسته کمال الملک می‌باشد.

سابقه قالیبافی در نیشابور:
بر اساس مطالعات موجود تاریخ شروع قالیبافی و گسترش آن در نیشابور به سالهای پس از جنگ دوم جهانی باز می‌گردد. و کارگاههای قالیبافی در کاروانسرایی که حال ساختمان فعلی دارایی است دایر بود. استاد کاران ماهر از شهرهای مجاور نظیر سبزوار و کاشمر به نیشابور دعوت شدند. حبیب الله فکور و حسین گلابتونی از پیشکسوتان قالیبافی معاصر می‌باشند.
مهمترین مناطق قالیبافی حومه نیشابور در روستاهای گرینه، دررود، باغ شن، خردعلیا، بزغان، سید آباد ، سرچاه، معدن و سلیمانی، اسحاق آباد و سلطان آباد از مهمترین مراکز قالیبافی نیشابور هستند همچنین روستاهای بزرگ صفی آباد و بام نیز از مراکز عمده تولید قالی نیشابور هستند.

رنگ و طرح‌های مورداستفاده در قالی نیشابور:
از گذشته طرحهای قالی مشهد در قالیبافی نیشابور مورد استفاده قرار می‌گرفت. استفاده از طرح‌های افشان سراسری با استفاده از گلهای بزرگ شاه عباسی و طرح‌های زیر خاکی از متداول‌ترین طرح‌های قالی‌های این دوره محسوب می‌شود در حال حاضر طرح‌های میناخانی ورامین، کاشان و نائین در نیشابور بافته می‌شود استفاده از رنگ‌های شیمیایی در حال حاضر باب شده است.

ویژگی بافت، دار و ابعاد فرش در قالیبافی نیشابور:
گره فارسی و جفتی بافی در فرش نیشابور رواج دارد ابعاد فرش نیشابور ۶ و ۹ متر مربع است. دارها از نوع عمودی و ثابت هستند رجشمار  اغلب قالی‌های امروز نیشابور بین ۲۵ و حداکثر ۳۵ رج می‌باشد ولی در مواردی فرشهایی با رجشمار ریزترنیز دیده می‌شود.

طراحان و تولید کنندگان فرشهای نیشابور:
حسین گلابتونی، حبیب الله فکور، غلامرضامزدوکار مشهورترین تولید کنندگان قدیمی قالیبافی نفیس و معروف نیشابور بوده اند اما درخصوص طرحهای قالی شهر نیشابور، هم اکنون از طراحان شهر مجاورکمک می گیرند.

قم

قم:
استان قم در جنوب استان تهران قرار گرفته است. این استان دارای آب و هوای متنوعی بوده است و ازوضعیت آب و هوای کویری و بیابانی تا آب و هوای سرد و کوهستانی برخوردار است. قم بخاطر وجود بارگاه حضرت معصومه از اهمیت زیادی برخوردار است. در شهرستان قم بازار معروفی وجود دارد که از قدمت زیاد و معماری زیبایی برخوردار است.

سابقه قالیبافی در قم:
صنعت قالیبافی از دیر باز بین عشایر و روستائیان قم رایج بوده است ولیکن سابقه قالیبافی در قم با شیوه فعلی به اواخر دهه دوم قرن بیستم می‌رسد که مقارن با سالهای قبل از شروع جنگ جهانی دوم بوده است. اساتید قالیباف از شهرستان کاشان حرفه قالیبافی را در این شهر گسترش دادند. صنعت قالیبافی در بین عشایر شاهسون به شیوه ذهنی معمول بوده است. فرشهای امروز قم بسیار نفیس هستند و باغهای پشمی ظریف و ابریشمی به نام گل ابریشم معروف می‌باشند.
ذهنی معمول بوده‌است. فرشهای امروز قم بسیار نفیس هستند و باغهای پشمی ظریف و ابریشمی به نام گل ابریشم معروف می‌باشند.

رنگ و طرحهای مورد استفاده در قالیهای قم:
طرحهای فرش قم شامل: شاه عباسی، افشان، قابی یا بندی، بته‌ای، درختی، اسلیمی، هندسی، شکارگاه گلدانی، تلفیقی، گل فرنگ، محرابی، محرمات و طرحهای تابلویی می‌باشند. همچنین افزایش تنوع در طرحهای فرش قم و تحولاتی که اخیراً در طراحی فرش این استان بوقوع پیوسته، تعداد رنگهای مصرفی در فرشهای قم را به میزان قابل توجهی افزایش داده است به گونه‌ای که در حال حاضر فرشهایی با بیشتر از ۴۰ رنگ مشخص و متمایز طراحی و بافته می‌شوند. این رنگها عبارتند از: سفید برفی، سفید شیری، مشکی، سرمه‌ای، بژ روشن و سیر خاکستری، آبی (نفتی و روشن و فیروزه‌ای) و الماسی، سبز (یشمی، سیدی، ساق چناری، سدری) سوخته‌ای، دارچینی روشن و سیر،‌ مله‌ای‌شتری و زیتونی، گوجه‌ای، طوسی سیر و روشن، کرم کاهی و شتر، مسی سیر و روشن و پوست پیازی، قهوه‌ای سیر و روشن.

ویژگیهای بافت، دار و ابعاد در قالیهای قم:
در بافت فرش دو نوع گره فارسی و ترکی استفاده می‌گردد. دارهای قالیبافی ازنوع عمودی و ثابت و گردان ترکی و گردان فارسی هستند.
ابعاد معمول فرش قم: قالی ۳×۲ ، ۵/۳×۵/۲، ۴×۳ می باشد. قالیچه در اندازه‌های ۵/۲×۵/۱ و۲۰/۲×۴۰/۱ متر و قالیچه ذرع و نیم ۵۶/۱×۰۴/۱،۶ و /۱×۱۰/۱ متر و قالیچه ذرع ونیم ۲/۱×۸/۰ متر و قالیچه مربع در اندازه‌های ۱×۱ و ۵/۱×۵/۱ و ۲×۲ می‌باشد. متداول‌ترین اندازه‌های پشتی ۲۰×۶۰ سانتیمتر است.
رجشمار فرشهای قم بیشتر ۴۰، ۴۵،۵۰،۶۰و۷۰ می‌باشد.

همدان

همدان:
استان همدان در غرب ایران قرار گرفته است. یکی از مناطق ایران که تنوع قومیت‌ها و اختلاط نژادها و اقوام گوناگون را می‌توان به خوبی در آن احساس کرد همدان است. همانطور که تاریخ نشان می‌دهد شهر همدان از زمان دیااکو که موسس سلسله‌ماد بود به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد. اولین باری که اسم این محل را بردند در حدود ۱۱۰۰ بیش از میلاد که نام هگمتانه را «امدائه» ذکر کرده‌اند. این شهر در برابر حملات آشوریان، یونانیان، رومی‌ها و عثمانیان ایستادگی و مقاومت کرده است. این شهر دارای آثار باستانی از جمله تپه هگمتانه، تپه‌ گیان و غارعلی صدر می‌باشد صنایع دستی در این شهر فعال بوده و همچنین گروهی از اهل ادب و دانش در آنجا می‌زیسته‌اند. همدان تا شهر تهران ۳۳۸ کیلومتر فاصله دارد از شمال به قزوین و زنجان و از مغرب به کرمانشاه و از مشرق به ساوه و زرند و از جنوب به اراک و ملایر محدود است.

سابقه قالیبافی در همدان:
استان همدان منطقه‌ای تقریباً کوهستانی و سردسیر است. وجود مراتع سرسبز و آب نسبتاً فراوان از رونق دام‌داری و پرورش گوسفند حکایت دارد، به طور طبیعی این مشخصات اقلیمی ساکنان روستاها را که دارای زمستان طولانی است به استفاده از صنایع و حرفه‌های دستی به ویژه فرش هدایت می‌کند. گفته می‌شود شاه طهماسب به سلطان سلیمان نامه نوشت که برای مسجد جامع سلیمانیه قالی بفرستد. سفیر مجارستان می‌گوید که در بین قالیهای مزبور چند تخته قالی متعلق به همدان وجود داشت. در این شهر فرشبافی پررونقی جریان داشته است. از نظر سبک‌شناسی فرش اصیل همدان یک فرش روستایی است. تجارت فرش همدان در دست عده‌ای از تجار انگلیسی و ارمنی بوده است.
امروز قالی بافی در تمام جلگه همدان از یک سو در ارتباط با استان مرکزی و از یک سو در ارتباط با مراکز قالی‌بافی قروه و بیجار کردستان، نشان از حرفه‌ای می‌دهد که به دلیل تنوع نقوش ورنگ‌آمیزی پشتوانه‌ای با ارزش در تولید فرش ایران است. مراکز مهم قالیبافی در همدان شامل روستایی در جزین از توابع رزن، روستای  سوزن، سایان، کاج و سلیک و همچنین روستاهای زاغه و تاج‌آباد در میانه راه همدان به اسدآباد و روستای آنجلاس در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی همدان قرار دارند.

 رنگ‌ها و طرح‌های استفاده در قالی همدان:
طرح زیبای هراتی به رنگ سرخ یا نخودی در منطقه جزین نقش ماهی درهم‎، طرح گل و بوته با زمینه شتری یا قرمز با ترنج به رنگ آبی سیر، که گاهی با گلهای آبی متن هماهنگ است. همچنین طرحهای افشان شاه‌عباس،لچک و ترنج شاه‌عباسی ،شکارگاه محرابی، حاج خانمی، بته ترمه‌ای، بازوبندی سنندج، نقشه مستوفی.
دو طرح معروف پرطاووسی و خوشه انگوری که در دهه‌های اخیر رواج یافته است. دیگر رنگهای رایج در قالی همدان عبارت است از: سبز،زرد، نارنجی، سرمه‌ای، کرم و فیروزه‌ای.
(قالیچه همدان-انجلاس)-(قالیچه همدان)

ویژگی بافت، دار و ابعاد در فرشهای همدان:
دارها همگی عمودی و ثابت هستند. رجشمارقالی محلی همدان بین ۱۵ و حداکثر ۲۵ می‌باشد ولی قالی شهری آن دارای رجشمارهای بین ۳۰ و حداکثر ۴۰رج است. ابعاد فرشهای محلی عمدتاً در اندازه کوچک و حداکثر دو زرع می باشد. اما فرشهای شهری باف معاصر همدان دارای ابعاد ۶ و ۹و ۱۲متری و حتی در نمونه‌هایی با ابعاد بزرگتر هستند. کناره‌های این منطقه نیز عموماً در روستاها بافته می‌شود. گره مورد استفاده در بافت فرشهای این منطقه نیز ترکی است.

طراحان مشهور فرش همدان:
شهاب‌الدین کوثری، اسحاق میرزاپور، میرزا رضایگانه، علی اصغر حسنخانی، احمد غفاری، حسن شهیدی، محمود احمد شهیدی، اسدالله شاخصی، محمد گیلانی از معروفترین طراحان معاصر قالی شهری بافت همدان می‌باشند.

ملایر:
ملایر در جنوب همدان قرار گرفته است، درمشرق آن اراک و در جنوب آن استان لرستان قرار دارد، تپه ‌ نوشیجان (منسوب به ماد)، ده‌چانه (سفالهای هزاره‌ی اول قبل از میلاد) تپه‌ جوراب (سفالای دوره ساسانی) تپه چغانی (دوره‌های اشکانی تا سلجوقی)، تپه‌ انوج( سفال‌های مربوط به هزاره‌های پنجم یا ششم ق.م)، تپه کوه، یا تپه قلاع (سفال‌های بعد از اسلام تا سال ۶۰۰۰ ق.م و دوران زندیه و قاجاریه) تپه‌ی میش (دوره‌ی ساسانی تا بعد از اسلام) در ملایر منبت چوب سفال‌ سازی و سایر صنایع دستی دیده می‌شود.

سابقه قالیبافی در ملایر:
ملایر از جمله مراکز مهم فرشبافی در سبک روستایی ایران است، سیمای قالیبافی ملایر شباهت بسیار به قالیبافی حوزه‌ ساروق و اراک دارد. قالیبافان از شهرهای مختلف اراک و ساروق به این شهر آمدند. ملایر در اصل مرکز عمده‌‌ عرضه و تولید فرشهای لری در غرب ایران بوده است. مراکز عمده‌ی فرشبافی ملایر به دو گروه روستایی شمال ملایر نظیر حسین‌آباد، ازندریان، کسب و ننج که به شیوه قدیم و روستایی ملایر به تولید اشتغال دارند. این روستاها از مهمترین مراکز تولید قالیچه‌های روستایی غرب ایران بودند.از مهمترین روستاهای شرق و جنوب شرق ملایر که شهری باف بودند جوزان، مانیزان، میشن، پری، ترسک سفلی و علیا، زنگنه، طایمه و بیغش می باشند.

رنگ ها و طرح‌ها در قالی ملایر:
نقشه‌های متداول منطقه عبارتند از: پیچ جوزانی، چگینی، حاج خانمی، اقدسی، حسن‌آبادی، گلدانی، شکارگاهی، چهارفصل، خشتی، مستوفی، ماهی  چهارچنگ، لیلی، شال بافی، شاه‌عباسی، طرح گل سرخی تحت تأثیر بیجاروطرح ماهی در هم . استفاده از رنگهای شاد و زیبا و استفاده‌ بیش از حد رنگ قرمزدربافت فرشها از ویژگیهای دیگر فرش ملایر است.
(ملایر- بیغش) ، (ملایر-جوزان-لچک وترنج تلفییقی)، (ملایر- میشن)

ویژگی دار، بافت و ابعاد در قالی‌های ملایر:
نوع گره بکار رفته ترکی است، رج شمار قالی قدیم بین ۲۰ و حداکثر ۳۰ رج بوده است اما در حال حاضر تا رجشمارهای ۴۰ نیز دیده می‌شود. گرایش به ابعاد کوچک نظیر قالیچه‌های زرع و نیم و دو زرع بیشتر است. کناره نیز از ابعاد بسیار مشهور قدیم بویژه در روستای معروف حسین آباد است.

نهاوند:
نام و قدمت این شهر یادآور یکی از وقایع تاریخی در ایران است. از آثار موجود در منطقه، معبد تاریخی سلوکی معروف به معبد آناهیتا است که در این معبد کتیبه‌ای به خط یونانی وجود دارد. مناطق تاریخی آن عبارتند از، تپه گیان دره فراخ، شریف آباد سگلی، کهریز و باباقاسم و همچنین مسجد جامع نهاوند متعلق به دوره‌ی سلجوقی، حمام حاج آقا تراب (دوره قاجاریه) از نقاط دیدنی این منطقه است.
نهاوند از شمال به تویسرکان و کنگاور در کرمانشاهان، از مشرق به ملایر و از جنوب به آلشتر (لرستان) و از مغرب به دلفان و هریس محدود می‌باشد.

سابقه قالیبافی در نهاوند:
شیوه بافت فرش‌های نهاوند شبیه همدان است. مراکز مهم قالیبافی در نهاوند در خود نهاوند و روستا‌های عشوند و زرامین در شرق و جنوب نهاوند، کبوتر آهنگ و روستاهای اطراف آن شامل دهستان مهربان که متأثر از حضور دو گروه ترک نشین است. همچنین روستاهای سوباشی، علیصدر، کیتو، داقداق آباد، رامیشان، خان آباد و نوآباد همچنین اسدآباد که از نظر طرح و رنگ تحت تأثیر قالی کردی است.

رنگ‌ها و طرح‌های بکاررفته در قالی نهاوند:
نقوش کله‌گی عشوند، برگ بته‌ای، تاریخی، گل دستمالی ، برچک، سه گل یا سه کله است. متن فرشها عمدتاً سیاه است و رنگهای نارنجی و سرخ در آن به کاررفته است. این منطقه به ویژه از نظر طرح و رنگ تحت تأثیر قالی کردی است.

ویژگی دار و بافت و ابعاد دار قالی‌های نهاوند:
گره فرش‌ها عمدتاُ ترکی و در برخی موارد فارسی و بروی دارهای عمودی بافته می‌شود. حداکثر رجشمارفرشهای نهاوند ۳۰ می‌باشد. ابعاد تولیدی عمدتاً ذرع و نیم و دو ذرع و حداکثر ۶ متری و ابعاد بزرگتر نادر است.

تویسرکان:
تویسرکان شهری کوچک با زیبایی دل‌انگیز است، در شمال این شهر همدان، در مشرق ملایر و در مغرب کرمانشاه و در جنوب آن شهرستان نهاوند قرار گرفته است، شواهد تاریخی و آثاری که از مناطق مختلف تویسرکان به دست آمده از قدمت چهار هزار ساله آن حکایت می‌کند. آرامگاه حیقوق نبی ( مربوط به ۲۵۰۰ سال بیش) پل قدیم فرسفخ، تپه‌ی بابا کمال ( که خشت‌های دوران ماد از آن به دست آمده) می‌باشد.

سابقه قالیبافی در تویسرکان:
بنابربعضی اقوال حمزه اردلان از خان‌های بزرگ تویسرکان، استاد یوسف نامی را از تبریز برای بافت فرش می‌آورد. فرش‌بافی در تویسرکان عمدتاً روستایی است. در شمال این شهر همدان، در شرق آن ملایر و در غرب استان کرمانشاه و در جنوب آن شهرستان نهاوند قرار گرفته است. مهمترین مراکز قالیبافی در تویسرکان عبارتند: روستای نیرده، اشترمله، سیادره، بیرپازول، شهرستانه، گل زرد، تخته گلی، تخته سفید، بابا کمال و یعقوب شاه می‌باشد.

رنگ ها وطرح‌ها در فرشهای تویسرکان:
فرشهای‌روستایی دارای اشکال ساده و ابتدایی می‌باشند که در آنها پرنده و حیوانان نیز دیده می‌شود. معروفترین نقشه‌های تویسرکان که همگی محلی هستند با نامهای آقا صادقی یا دارایی، مالیچه (اژدر) وزاغه می‌باشند. زمانی قالیچه‌های این شهر از پشم محلی و رنگ گیاهی بود ولی این سنت از بین رفته است.

ویژگی‌های بافت، دار و ابعاد در قالی‌های تویسرکان:
گره فرش از نوع ترکی و با دست زده می‌شود. فرشهای بافته شده دارای ابعاد مختلفی هستند اما اندازه‌ها ذرع ونیم و حداکثر ۶متری متداول‌تر است.

کردستان

کردستان:
استان کردستان در غرب ایران قرارداد از شمال به آذربایجان‌غربی و قسمتی از زنجان و از جنوب به همدان و کرمانشاه و از غرب به کشور عراق محدود است. مرکز استان کردستان شهر سنندج است و دیگر شهرهای این استان عبارتند از بیجار، قروه ، مریوان، سقزو بانه. به استناد تاریخی، کردها مردمانی آریایی نژاد می‌باشند که در چند هزار سال قبل از میلاد مسیح به سرزمینهایی که در حال حاضر در آن سکونت دارند آمده‌اند.

سابقه قالیبافی در استان کردستان:
از قدمت قالیبافی در استان کردستان اطلاع دقیقی در دست نیست. اما به اعتبار قالی اصیل و عشایری آن می‌توان قدمت فرشبافی کردستان را به سده‌های طولانی نسبت داد. قالی امروز کردستان بیشترین شهرت خود را مدیون بافندگان شهرهای بیجار و سنندج است. براساس مطالعات انجام شده مراکز شمالی استان کردستان دارای سوابق طولانی‌تری در قالیبافی هستند که مضمون برخی از نقوش آنها، تاریخی بیش از هزار سال دارد. نقوش گلستان یا باغی از این گونه نقوش‌اند. قالیچه‌های عشایری کردهای کردستان نیز از ارزشهای خاصی برخوردار هستند. این قالیچه‌ها هم توسط کردهای غرب ایران و هم کردهای عراق و ترکیه بافته شده‌اند.
مهمترین مراکز قالیبافی شهرهای سنندج، بیجار، قروه و بانه می‌باشند همچنین قالیچه‌های عشایری کردستان نیز که هم اکنون توسط عشایر کوچ ‌نشین مناطق سقز، بانه، مریوان، دیوان دره و ادارامانات بافته می‌‌شوند از مهمترین بافته‌های اصیل استانی کردستان به شمار می‌روند.

سنندج:
این شهر در فاصله ۵۷۸ کیلومتری تهران قراردارند طبق اسناد تاریخی قلعه دژ ( نه دژ) در زمان شاه صفی ساخته شده است.
این شهر از شمال به میاندوآب از مشرق به بیجار و قروه از جنوب به باختران و از مغرب به شهرستانهای مریوان و سقز محدود است. آب و هوای آن معتدل و کوهستانی است و زمستانهای بسیار سرد دارد.

قالیبافی در سنندج:
قالیهای سنندج که به سنه معروفند از نفیس ترین قالیچه‌های ایران به شمار می‌رود جنس تاروپود قالیچه‌های سنه از نخ است که به علت فشردگی بافت ناچاراً آن را نازک می‌گیرند و برای جلوه دادن بیشتر طرح پشم اضافی قالی را کوتاهتر می‌کنند. پشم ماده اصلی فرشهای سنندج است و نخ پنبه بیشترین ماده بکار گرفته شده در فرش محسوب می‌شود.
رنگها و طرحهای قالی در سنندج:
طرح اصیل منطقه سنندج از قدیم دارای ساختار متنوع و متحول در نگاره‌ها و فرم شناسی نبوده است. انواع طرحهای ماهی درهم جقه چارکی، جقه هشت پر، جقه چهارپر، گل وکیلی، بیدمجنون، گل و بلبل، گل میرزاعلی که شباهت خاص به گل فرنگ دارد. نقش وکیلی و گل و بلبل و گل محمدی و گل میرزاعلی از جمله طرحهایی بودند که موجبات شهرت قالی نه را فراهم آوردند.
استفاده از رنگهای لاکی سیر، سرمه‌ای و آبی در رنگ‌آمیزی فرشهای قدیمی سنندج رایج بود اما امروزه فرشهای سنندج، علاوه بر رنگهای مذکور با کاربرد نسبتاً ملایمتری مانند کرم، آبی روشن و لاکی روشن از تنوع بیشتری برخوردارند.

ویژگی دار، بافت و ابعاد در قالیهای سنندج:
گره مورد استفاده ترکی و در برخی از مناطق بدون استفاده از قلاب است. اما گره قدیم قالیهای سنندج مرسوم به گره سنه شبیه گره فارسی است. رجشمار قدیم فرش سنندج ۱۵ و حداکثر ۲۵ رج است. اما قالی امروز سنندج دارای رجشمار ۲۵ و حداکثر ۳۵ هستند. ابعاد فرشهای سنندج از قدیم تا امروز بسیار متنوع بوده و فرشها در ابعاد مختلفی مانند پشتی ، ذرع و نیم کناره، شش متری و حداکثر نه متری بافته می‌شود ابعاد بزرگتر کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

بیجار:
شهرستان بیجار در ۴۷۴ کیلومتری تهران قرار دارد. طبق نوشته‌های مورخان، بیجار مرکز منطقه‌ای به نام گروس است که از کردهای چاردنشین بوده‌اند. بیجار از شمار و شمالشرقی و مشرق به استان زنجام ، از جنوب به شهرستانهای قروه و همدان از مغرب به شهرستان سنندج محدود است . این شهر به جهت ارتفاع زیاد آن از سطح دریا پس از شهر کرد از مرتفع ترین شهرهای ایران است.

سابقه قالیبافی در بیجار:
قالیهای بیجار به واسطه نظارت نهادهای مختلف از کیفیت بالایی در بافت و اصول بافندگی برخوردار بوده است. مهمترین مراکز قالیبافی در روستاهای حومه‌ی بیجار شامل: چشمه و شیرکش و همچنین خود بیجار است. بیجار از جمله کانونهای سجاده‌بافی و رواسی هم به شمار می‌آید.

رنگها و طرحهای بکار رفته در قالیهای بیجار:
رنگهای مورد استفاده در قالی بیجار عبارتند از: انواع رنگهای لاکی، آبی ، نیلی، سبز و سرمه‌ای. در قالی امروز رنگهای مورد استفاده اغلب بسیار شاد بوده و از تنوع زیادی برخودار می‌باشد، طرح مورد استفاده شامل انواع نقوش ماهی در هم (هراتی)، لچک و ترنج زرد عباسی، انواع گل فرنگ مستوفی، گل وکیلی و گل سرخی است. همچنین انواع مختلف لچک و ترنجهای هندسی حتی بصورت کف ساده در قالیهای قدیم بیجار بسیار دیده شده است. طرح زیبای سمن بر خانم و طرح زیبایی اسلیمی دهان اژدر از طرحهای معروف مورد استفاده قالی بیجار هستند.

ویژگی بافت، دار و ابعاد قالیهای بیجار:
نوع گره مورد استفاده در قالی بیجار، ترکی است. رجشمار اغلب قالیهای بیجار بین ۳۰ و حداکثر ۳۵ رج است. در نمونه‌های قدیمی از رجشمار ۱۵ و۲۰ و در اندک قالیچه‌های نفیس که ابریشمی است رجشمار بیشتر از ۴۰ نیز دیده می‌شود. ابعاد فرش بیجار به ویژه در سالهای اخیر ۶ و۹ متر مربعی است ولی در گذشته و فرشهای قدیمی ابعاد کوچکتر ، پرده‌ای و قالیچه‌های دو ذرع هم دیده می‌شود.

فارس

فارس:
فارس منطقه‌ای است در جنوب فلات ایران مرکب از جلگه ها و دشتهای مرتفع و محصور در میان کوههای بلند از شرق به کرمان و از شمال به اصفهان و از غرب به خوزستان می‌رسد.
فارس یکی از قدیمی ترین تمدنهای ایرانی است. در کتیبه‌های هخامنشی به صورت پارسه و در یونانی پریس که معرب آن فارسی است آمده است. پارسها مردمانی آریایی‌نژاد بودند مادها در حدود سال ۷۰۰ هجری قمری رهسپار نواحی جنوبی ایران شدند و در فارس اقامت گزیدند. طبق نوشته‌های آشوریان مرکز حکومت آنها پارسوماش نامیده شد و دست نشانده آشور بودند بس از تبعیت آشور خارج شده تابع مادیها شدند. طبق گفته هردوت پارسیها به نش طائفه‌ی شهرنشین و ده‌نشین و چهار طائفه‌ی چادرنشین تقسیم می‌شدند و خانواده‌ی هخامنشی از نجیب‌ترین طائفه پارسی یعنی طائفه‌ی پارسارگادیها بودند. در سال ۱۷ هجری قمری مقارن با خلافت عمر خلیفه‌ی دوم علاء بن حضرمی حاکم بحرین از سرداران خود را مامور فتح فارس گردانید ولی از حاکم ایرانی فارس شکست خورد ولی بعدها به فارس لشکر کشیدند و بر آن استیلا یافتند. مرکز استان فارس در حال حاضر شهر شیراز است. شیراز در زمان کریم خان زند پایتخت ایران بود. آرامگاه دو شاعر بزرگ ایران سعدی و حافظ در این شهر است. آثار و ابنیه مختلفی در اطراف شیراز وجود دارد عبارتند از تل باکون در نزدیکی تخت جمشید که به دوران قبل از تاریخ هخامنشی است. ویرانه‌های شهر استخر قدیم و همنین پاساردگاد شامل آثار دوران هخامنشی و خرابه‌های معروف تخت جمشید در ۵۷ کیلومتری شیراز قرار دارد.

سابقه قالیبافی:
قدیمی‌ترین فرش باقی مانده از فارس بیش از سیصد سال قدمت ندارد. شواهد تاریخی از عمر چندین صد ساله‌این هنر در فارس خبر می‌دهد فرشبافی پس از اسلام در فارس آنچنان رواج و رونق داشته که می توان تاریخی دیرین،برای آن متصور شد. براساس شواهدی که موجود است می توان پیش از اسلام سه منطقه وسیع فرشبافی را در فارس استنباط نمود که شامل: شهرهای بزرگ دارابگرد در داراب،بسا(فسا)و جهرم بوده است. ناحیه دوم کوه بیشابور که تا کهکیلویه امتداد داشته و شاپور و کازرون و توج و شهر گمشده غندجاف جزو آن بوده‌اند. منطقه سوم بوانات و  قونقری که دژخرمه حصار آن بوده است. قدیمی‌ترین نوشته‌ تاریخی که بصورت صریح و دقیق از رونق کارگاههای فرشبافی فارس بیش از یک هزار سال پیش حکایت می‌کند، مالک و ممالک اصطخری است. از نیمه‌ نخست سده‌ چهارم هجری قمری هنر بافندگی فارس هنری عشایری، روستایی است که وابستگی به ایلات و عشایری دارد، که در یک منطقه وسیع پراکنده‌اند. سرزمینی که از جنوب و شمال و مشرق و مغرب همچون چهار اقلیم و چهار فصل جداگانه آب و هوای متفاوت و متمایز دارد. نی‌ریز، دهستان بوامات و کردشول در منطقه خسمه،دهستانهای خنگشت و شهر میان و روستاهای بازیچه و حسن‌آباد سرحدات چهار ناحیه و شش ناحیه در منطقه‌ی قشقایی،لر و باصری،‌آباده و فراغه و هینه‌گان در جوار سرحد قشقایی، راشک در منطقه‌های لرهای ممسنی، دهستان حیات داود در نزدیکی بوشهر، دهکده‌ ابوالوردی در حومه‌ی شیراز از مناطق مهم بافندگی در فارس هستند.

عشایر فارس:
در فارس ساکنان کوچ رو و چادرنشین وجود داشته که با گله و رمه و دامهای خود در هر سال از چراگاههای زمستانی ـ قشلاق و یا گرمسیر ـ در مناطق جنوبی فارس به چراگاههای تابستانی ییلاق یا سرحد ـ در مناطق شمالی و مرتفع‌تر فارس می‌روند و باز می‌گردند. ریشه دارترین عشایر فارس لرها هستند. زبانشان فارسی است و خویشاوندانی هم در لرستان ودر جمع بختیاریها دارند. در فارس به لرهای بویراحمدی و لرهای ممسنی تقسیم می‌شوند. قشقایی‌ها ترک زبان هستند و نزدیک به شش قرن است که به فارس کوچ کرده‌اند. قشقایی‌ها نامشان را از قشقا گرفته‌اند، که در ترکی به معنی اسب پیشانی سفید است. آنها ازاجتماع شش ایل بزرگ پدید آمده‌اند که عبارتند از: شش بلوکی، کشکولی بزرگ، کشکولی کوچک، دره شوی، عمله و فارسی هدان.
در میان عشایر، بافندگی کار زنان است. پشم مورد نیاز بافندگی از گوسفندان ایل چیده و به دست زنان ایل ریسیده می‌شود و با رنگهای گیاهی سنتی موجود در محل رنگرزی و سپس تبدیل به قالیچه ، گبه، گلیم یا جاجیم یا جل اسب و یا دستبافهای دیگری از این قبیل می‌گردد. البته امروزه به شکل روز افزونی از پشمهای صنعتی و رنگ شده با موادشیمیایی استفاده می‌شود. در میان دستبافهای عشایری قالی، مهم‌ترین  جایگاه را دارد.

رنگها و طرحهای بکار رفته در فرشهای عشایر:
در یک طبقه‌بندی کلی این طرحها به دو گروه تقسیم می‌شوند: گروه اول، طرحها و نقش و نگاره‌های سنتی و عشایری است که کمتر دستخوش تغییرات زمان قرار گرفته است. این طرحها و نقوش هندسی وذهنی باف هستند. پیروی نکردن از یک الگوی معین و نداشتن نظم خاص و اجتناب از قرینه سازی جز در طراحی ترنج‌ها و حاشیه‌هااین شیوه‌ی نقش پردازی را، سبک اشکالی یا نقوش اشکالی نیز می‌نامند.
گرروه دوم،طرح‌ها و نقشهای منظم و پیوسته و منسجم و متقارن است که بیشتر آنها منشاء عشایری و روستایی ندارد و طراحی آنها عمدتاً از فرشهای شهری باف و سایر هنرهای تمدن شهرنشینی مانند: پارچه و ترمه و… الهام گرفته است منتهی به سبک و شیوه‌‌ی خاص بافندگان عشایری، ساده شده و شیوه گرفته است. در این شیوه بجای نگاره‌های لوزی و چهارگوش و شش گوش و هشت گوش و خطهای راست و شکسته بیشتر از گل و گیاه و شاخ و برگ و خطوط گردان استفاده می‌شود و امکان ذهنی باف بسیار کم است. رایجترین و معروفترین نقوش این گروه عبارتند از: نقش محرمات ماهی درهم، بته‌ای. گیاهی و افشان.
از دو گروه نقشهای گفته شده که بگذریم، نقش قالیهای دیگری هم است که کاربرد آنها محدود به یک تیره‌ معین یا یک گروه بافنده در یک دوره خاص نیست و شاید هم بیش از این بافته نشده است. این دسته را نقشهای خاص می‌نامند که معروفترین آنها عبارتند از: طرح وزیر مخصوص قالیهای عکسی و تخت جمشیدی. رنگهای  بکار رفته عبارتند از:انواع لاکی و صورتی و سرخابی و ارغوانی، دوغی و طلایی، آبی، سرمه‌ای و انواع سبز و زرد و قهوه‌ای و سفید.

یژگیهای بافت، دار و ابعاد در قالیهای فارس:
نوع گره هم فارسی و هم ترکی است. که شیوه نخست بیشتر در ایل قشقایی و ایل باصری و روستاهای خنگشت و نی‌ریز مرسوم است و شیوه دوم میان ایلات عرب و بخارلو و روستاهای بوانات و بلوردی. نوع دارها همگی “افقی در زمینی” بوده و در حال حاصر محدود دارهای عمودی نیز رواج یافته است. رجشمار قالیهای فارس متفاوت و از ۱۵ تا ۲۰ در قالیها نوع گبه و ۴۰ تا ۵۰ در قالیهای نفیس متغیر می‌باشد.
ابعاد قالی فارس اغلب کوچک و از خورجین و چنته و فرشهای کوچکتر از ذرع و نیم است و در موارد نادر شش و هشت متر مربعی بیشتر است. بافت قالیهای بزرگتر از هشت متر مربعی منحصر است به روستاهای بوانات و سروستان بخصوص شورجه و مهارلو که در موارد استثنایی قالیهای بیست و سی متری هم به طور سفارشی بافته می‌شود.
(خمسه فارس-لچک وترنج) ، (طرح ناظم- قشقایی- فارس) ، (طرح محرمات-قشقایی-فارس) ، (فارس – دره شوری)، (فارس-محرمات)

نایین

مقدمه
نائین در حاشیه جنوب کویر مرکز و در ۱۴۵ کیلومتری شرق اصفهان قرار گرفته و منطقه‌ای کویری است ولی به علت وجود کوهستانی نسبتاً مرتفع در جنوب غربی آن آن و هوایی معتدل دارد.
نائین در قرون وسطی جزو ایالت فارسی محسوب می‌شد.
حمدالله مستوفی و خواند میر، آن را از توابع یزد شمرده‌اند اما در زمان ناصر الدین شاه این شهر جزو توابع اصفهان قرار گرفت.
تاریخ دقیق ایجاد شهر روشن نیست اما حضور بنایی به نام تاریخ قلعه (نارین قلعه) که مربوط به دوران ساسانیان است و گویش مردمان شهر که متاثر  از حضور زرتشتیان در زمانهای پیشین در این شهر است به قدمت شهر گواهی می‌دهد. مسجد جامع نائین که متعلق به قرن چهارم هجری می‌باشد و از بناهای مشهور تاریخی است گواه دیگری بر این ادعاست.
تولید سفال و سرامیک در نائین قدمت دیرینه دارد و تولیدات مراکز سفالگری و چینی سازی در قرن هفدهم و هجدهم صادر می‌شده است و نمونه‌هایی از آنها در موزه ویکتوریا و آلبرت بریتانیا موجود می‌باشد.
تولید پارچه‌های پنبه‌ای نظیر کرباس و متقال زیلوبافی، گلیم بافی، نمد مالی و برگ بافی از مشاغل دیگری است کهد نائین رایج بوده است اما معروفترین کالای تولیدی نائین در گذشته عبا بوده که در تمام کشورهای اسلامی مشهور است. قالیبافی در نائین بدنبال کسادی بازار عبا بافی در این منطقه که حرفه‌ی اصلی مردم بود پیش از جنگ دوم جهانی رواج یافت با ورود پارچه‌های خارجی و تغییر لباس مردم عبا بافی که برای سالها حرفه‌ای سنتی مردم نائین به شمار می‌رفت رونق خود را از دست داد و تبحر در ریسیدن کلافهای ظریف برای تهیه پارچه‌های نازک این بار در بافت قالیچه‌های ریز بافت به کار گرفته شده و سبب شد تا این تولیدات بابرخورداری از پشمی ظریف و نرمتر از سایر نقاط، علیرغم مقدار اندک تولید به سرعت بازارهای داخل و خارج از ایران را از آن خود کند.
امروزه در طبقه‌بندی فرشهای ایران قالی نائین به دلیل ظرافت و رنگ‌آمیزی خاص آن جزء نفیس‌ترین قالی‌های ایرانی محسوب می‌شود.

مواد اولیه، رنگرزی و بافت
مواد اولیه در بافت قالی و قالیچه‌های معمولی نائین عباتند از خامه بسیار ظریف و ابریشم، که از ابریشم برای دور گل و برگها استفاده می‌کنند و در اصطلاح به آنها گرده ابریشم می‌گویند اسلیمی‌ها و لچک‌ها و شاخ و برگها با یک ردیف ابریشم سفید مشخص می‌شود و این کار از تداخل رنگها در هم جلوگیری می‌کند و جذابیت طرحها بیشتر می‌گردد.
چله‌کشی از نوع مشهور به فارسی است و همچنین شیرازه بافی آنها حین بافت انجام می‌شود.
معیار خرید و فروش و ارزش فرشهای نائین را عموماً از تعداد لای نخ چله آن مشخص می‌نمایند.
قالی‌های نائین همگی یا از نوع ۴ لا یا ۶ لا و یا ۹ لا هستند.
ابعاد قالی نائین متنوع است و اندازه‌های ۶ و ۹ متری متداول‌تر است.
شیوه‌های رنگرزی سنتی و رنگزاها عموماً طبیعی هستند.
آنها برای بدست آوردن رنگ از پوست انار، پوست گردو، روناس، اسپرک، برگ مو و قرمز دانه استفاده می‌کنند و برای بدست آوردن آبی و لاجوردی از نیل استفاده می‌شود.
رجشمار اغلب فرشهای نائین بین ۵۰ تا ۷۰ گره در هر ۵/۶ سانتیمتر می‌باشد.

طرح و نقش و رنگ
اصلی‌ترین طرحهای مورد استفاده در فرش نائین انواع لچک و ترنج با استفاده از ترکیبات اسلیمی و ختایی و طرحهای افشان است و از طرحهای سنتی دیگر که می‌توان در فرش نائین دید می‌توان به گلدانی، درختی، محرابی و محرمات اشاره کرد.
رنگهای کرم، سرمه‌ای و سبز، زمینه اغلب قالی‌های نائین را تشکیل می‌دهد که به همراه رنگهای عنابی،قهوه‌ای روشن، زرشکی، نخودی، آبی، سفید وقرمز، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
استاد فتح الله حبیبیان نائینی، برادران مفیدی، حاجی رضا قنبری و جلال بنده علی، از مهمترین تولید کنندگان معاصر نائینی می‌باشند.
از طراحان قدیم و جدید قالی نائین می‌توان شیخ حسن متولی، اخوان مفیدی، جهان مفیدی، رضا یوسف پور، محمد علی رهنیان محمدی، حسن طحافی و جهانگیر طلایی را نام برد.

کاشان

مقدمه
شهر کاشان در فاصله ۲۵۸ کیلومتری تهران می‌باشد. کاشان در منابع اسلامی قاشان یا قاسان نامیده شده است. کاشان از شهرهای بسیار قدیمی و به استناد تحقیقات باستاشناسی در تپه‌های سیلک واقع در ۴ کیلومتری غرب کاشان، این ناحیه یکی از نخستین مراکز تمدن و محل سکونت بشر ما قبل تاریخ شناخته شده است. کاشان در زمان ساسانیان نیز وجود داشته و در دوره‌ اسلامی یکی از شهرهای معروف عراق عجم بوده است که استناد تاریخ جهانگشای جوینی، قوم مغول در سال ۶۲۱ هجری قمری اهالی کاشان در قتل عام کردند کاشان همیشه از مراکز مهم پیرامون مذهب تشیع بوده است.
به همین جهت در دروه صفویه‌ به علت علاق‌مندی آنان نسبت به این مذهب شهر پیشرفت زیادی کرد.
بافندگان کاشان را می‌باید وارث بافندگان پارچه‌ها و منسوجات کلابتون و انواع مخمل و اطلس و زری و تافته‌هایی دانست که سالها با نام پارچه‌های هرمزی نام ایران را بر سر زبانها نجاری ساختند. شاردن سیاح فرانسوی نیز در سفرنامه خود می‌نویسد:
در هیچ نقطه‌ای از ایران بیش از این شهر و اطراف آن اطلس و حریر و زری ساده و مخمل موج‌د ار و گلدار و یا ابریشم مخلوط به زر و سیم بافته نمی‌شود.
کاشان با بافت قالیهایی که امروزه مایه افتخار موزه‌هاست نقش زیادی در تجدید حیات حیات هنر قالیبافی ایرلان داشته است. خشکسالی‌های مکرر زمین و کاهش کشاورزی به قالیبافی کاشان وسعت بخشیده است.
قالیبافی در کاشان به طور کلی شامل شهر کاشان و حومه آن، نطنز و جوشقان می‌باشد. شهر کاشان به عنوان محور اصلی نقش بسیار مهمی را در ارتباط با دیگر نقاط به عهده‌دارد.
سوابق تاریخی فرشبافی کاشان به زمانهای دور برمی‌گردد. قالیهای اواخر قرن سیزدهم هجری شمسی در کاشان بواسطه بافت بسیار ظریف و پشم لطیف آن بسیارمشهور و قابل تشخیص است. این لطافت مرهون پشم مرینوسی است که بوسیله صاحبان کارگاهها برای بافت سفارشات مخصوص وارد می‌شده است.

مواد اولیه، رنگرزی و بافت
نوع گره فرشهاسی کاشان و روستاهای حومه آن متقارن و سبک چله کشی آنها از نوع مشهور به فارسی است.
دارهای آنها عمودی ثابت و عموماً از جنس چوب می‌باشد. رجشمارفرش‌های آنها از ۳۵ تا ۶۰ و حتی از ۷۰ گره در ۵/۶ سانتیمتر در نمونه‌های نفیس دیده می‌شود.
البته در این زمان رجشمار ۳۰ الی ۴۰ عمده‌ترین رجشمار قالیهای کاشان است.
شیرازه بافی فرشها نیز حین بافت انجام می‌شود مواد مورد استفاده برای پرزفرش علاوه برپشم، در قالیهای ظریف ابریشم نیز می‌باشد.
برای تار و پود، از نخ پنبه، و  ابریشم در فرشهای ریز بافت استفاده می‌شود.
ابعاد قالی کاشان از پشتی و ذرع و نیم تا ۴×۳ و ۳×۴ و موارد نادر تا ۱۵ متر مربع و بزرگتر نیز مشاهده می‌شود. بیدگل، آران، قمصر و گلستانه از مهمترین مراکز قالیبافی کاشان می‌باشند.

طرح و نقش و رنگ
از نظر نقش و طرح می‌توان گفت انواع لچک و ترنج‌های شاه‌عباسی و گل و بوتهء‌های زیبا در زمینه‌لاکی برای مدتها طرح اصلی قالیهای قدیمی کاشان بوده است.
انواع طرحهای افشان شاه‌عباسی گلدانی، لچک و ترنج اسلیمی، شکارگاهی، شیخ‌ صفی و گل فرنگ امروزه بخش مهمی از نقوش فرشهای کاشان بوده و انواع گلهای شاه‌عباسی در سبکهای گوناگون زینت بخش فرشهای منطقه‌ کاشان می‌باشند.
رنگهای لاکی سیر و روشن، آبی، سبز، زرد، مشکی، کرم، صورتی، نیلی، سرمه‌ای و از عمده‌ترین رنگهای مورد استفاده در قالیهای کاشان هستند. می‌توان گفت رنگ کرم و لاکی بویژه کرم، زمینه اغلب قالیهای جدید کاشان را تشکیل می‌دهد.
حاج ملامحسن محتشم، سید محمد میرعلوی و محمد علی فرشچی برادران عطایی، محمد دبیر الصنایع، ملامحمودف محمد توکلی، حاج حسن فرشجی، حاج محمد جعفر اصفهانیانف استاد حسین کاشی، حسین اطمینان و رضا صدقیانی از تولیدکنندگان مشهور قالی‌های کاشان هستند.

کرمان

کرمان:
کرمان از شهرهای قدیمی و تاریخی ایران است. کرمان در دوره‌های قبل از اسلام بونیا و کارامانیا بوده و در قدیم گوایشر و بروشرمی خواندند. مرکز آن در دوره‌ ساسانیان، سیرجان بوده است.
استان کرمان از شمال به خراسان،از شرق به بلوچستان،از مغرب به یزد و فارس واز جنوب به استان هرمزگان محدود می‌شود. دیگر شهرستانهای این استان عبارت است: جیرفت، رفسنجان، بم، سیرجان، مشیز، بافت، زرند، راورو رفسنجان از جمله جزو مناطق شهری بافت به شمار می‌آید و سیرجان، بافت و شهربابک جزو مناطق روستایی‌باف محسوب می‌شوند. آثار تاریخی شهر کرمان عبارتنداز: گنبد جبلیه که بنای آن را به دوران سلجوقیان نسبت می‌دهند. مسجد جامع یا مظفری که از بناهای تاریخی قرن هشتم هجری می‌باشد. همچنین مزار مشتاق علی‌شاه و حمام و بازار ابراهیم‌خان (ظهیرالدوله) که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد.

سابقه قالیبافی در کرمان:
کرمان جزو نفیسترین و معروفترین قالیبافی در جهان است و این شهرت بیشتر برای ترکیب زیبای طرح و رنگ در فرش است . برای قدمت قالیبافی تا قبل از ۹هـ دلیلی محکمی در دست نیست. مارکوپولو که در قرن سیزدهم میلادی از این شهر بازدید کرده سخن از قالیبافی این منطقه نگفته است ولی در تاریخ عالم آرای عباسی که بوسیله منشی شاه عباس نوشته شده است،به قالی کرمان اشاره شداست. در زمان اکبرشاه، پادشاه هندوستان معاصر شاه عباس،قالیهایی از کرمان به هندوستان صادر می شده است و این نشان می دهد که قالیبافی در کرمان در زمان صفویه رواج فراوان داشته است.از مراکز مهم شهری باف قالی کرمان، راور است. روستاهای فیض آباد طراز از مهمترین روستاهای حومه راور می باشد و به همراه روستاهای اسماعیل آباد، یوسف‌آباد، جلال‌آباد و تقی‌آباد و همچنین روستاهای ریجان تاشک، بقیجان، خورند در جنوب از مهمترین مراکز قالیبافی حوزه راور می‌باشند. ناحیه گلباف با روستاهای فندقا و تیرکان از مراکز قالیبافی می باشند بخش ماهان به همراه روستاهای محی‌آباد، غنات غستان، کند، جوپار، دستجرد از دیگر مناطق قالیبافی حوزه شهرستان کرمان بشمار میروند. شهررفسنجان نیز از مراکز خوشنام فرشبافی شهری استان کرمان است که از دیرباز شرکتهای خارجی نیز فعالیتهای فرشبافی را در آن گسترش داده بودند. فرش امروز رفسنجان،از نظر طرح و رنگ تفاوت چندانی با سایر مراکز شهری باف استان ندارد. اما  رواج طرحهای سبک نایین خاصه در شمال و شمال شرقی آن در روستاهایی نظیر داوران، دره در، دره تاج و… قابل ذکر است که تا این لحظه ادامه دارد. قالیهای شهر برد سیر خاصه منطقه مشهور قریه‌العرب ،از مشهورترین قالیهای قدیم شهری باف این استان بوده است.

رنگها و طرحها در قالیهای کرمان:
مهمترین طرحهای مورد استفاده در قالیهای کرمان از گذشته تا به امروز عبارتند از:
۱ـ طرح سبزی کار
۲ـ طرحهای تصویر که اغلب بهترین آنها در حوزه قالیبافی راور بافته شده و میشوند.مهمترین آنها عبارتند از:طرح حافظ، لیلی و مجنون ، خیام ، منظره‌و بطور کلی مضامین عارفانه و عاشقانه که عمدتاً در ترکیب با طرح زیبای بری‌کا می‌باشند.
۳ـ طرحهای افشان به ویژه افشان شاه عباسی که شاید بدترین آنها در دوره‌ی معاصر  حاصل دست قلم توانای طراحان خاندان شاهرخی بوده باشد.
از دیگر طرحهای معروف کرمان نقوش قاب قرآنی ، انواع درختی و گلدانی تلفیقی و همچنین انواع گل فرنگ می‌باشد، طرحهای گوبلنی در اوایل سده سیزده هجری شمسی بخش مهمی از طرحهای منطقه کرمان را به خود اختصاص داد که بر گرفته از هنرهای تزیینی غیر ایرانی بود. طرحهای شکارگاه، بازوبندی، خشتی، لوزی خاتم از دیگر طرحهای این منطقه هستند. لاکی سیر و روشن، بژ، عنابی، مسی، آبی سیر و روشن، سرمه‌ای، صورتی و سبز سیروروشن از مهمترین رنگهای مورد استفاده در قالی کرمان می‌باشند.
(گلدانی بافت – کرمان) ، (راور کرمان) ، (راور کرمان۲) ، (کرمان – درختی)، (کرمان – درختی سبزیکار)

ویژگی بافت، دار و ابعاد در قالیهای کرمان:
ابعاد فرش کرمان چندان متنوع نیست وگرایش به بافت فرشهای کوچک مانند ذرع و نیم و دو ذرع کمتراست.اما ابعاد ۳×۲ و ۵/۳×۵/۲ و ۴×۳ مترمربعی و بزرگتر در میان قالیهای قدیم و جدید کرمان بسیار زیاد است. در سالهای اخیر ابعادی همچون خرک(۶۰×۱۲۰) و همچنین پشتی و روکش صندلی و مبل نیز رواج زیادی یافته است. رجشمار فرشهای کرمان متغیر و از ۳۵ تا ۸۰ رج می‌باشد. نوع گره مورد فارسی است. نوع دار قالی بصورت عمودی و از نوع متحرک و چرخان میباشد.

طراحان و تولیدکنندگان قالی در کرمان:
خاندان شاهرخی از پیشکسوتان طراحی فرش در کرمان هستند.کاظم راد، شکراله پاک‌گوهر، رضاخان زند، محمود ارجمند، محمد سام، حسن رسولی، میرزا علیرضا مایل و… از دیگر طراحان مشهورومعاصرکرمان بودهاند.ازمیان تولیدکنندگان فرش کرمان احمدیزدان‌پناه ( دیلمقانی) محمدارجمند کرمانی (ملقب به سلطان قالی کرمان) برادران رشید فرخی، برادران اژدری وژان تیمویاناکی از بزرگترین تولیدکنندگان فرشهای قدیم کرمان بوده‌اند. ابوالهادی، فتحی نصیری و وزیری از مهمترین تولیدکنندگان فعلی فرش شهری باف استان کرمان می‌باشند.

بافته‌های عشایری استان کرمان:
در کرمان ایلات مهمی وجود دارد که شهرت قالیچه‌های آنان از شهرت زیادی در داخل و خارج از کشور برخوردار است. این ایلات عبارتنداز: ۱ـ ایل افشار ۲ـ ایلات پیچا قچی
۳ـ ایل جبال بارزی ۴ـ ایل منهی ۵ـ لرها ۶ـ اعراب  ایل افشار طایفه‌هایی از ایل ترک زبان هستند که در بیشتر خاک ایران از محله در آذربایجان و کرمان پراکنده‌اند افشاریهای کرمان از طایفه‌ افشاریهای آذربایجان هستند که در زمان شاه طهماسب صفوی به عنوان مجازات به نواحی کرمان کوچ داده شدند. مهمترین مراکز بافت قالیچه‌های افشار عبارتند از: شهربابک، سیرجان، بافت، رابر نواحی غرب جیرفت، بیلوردی، اسعدی، بیلری، کوتلو، سرآباد، دشتاب، پاریزی، ده‌شتران، دحلج.

رنگها و طرحهای بکار رفته در قالیهای افشار:
طرح قالیچه افشار بطور کلی شکسته است.زیباترین نگاره‌ای که بکار می‌برند نقش مرغ است که به آن نقشه مرغی نیز می‌گویند و یا نقش ترنج بر متن ساده و درختانی که گاه از گلدان سربرآورده‌اند و پرندگانی که برروی این درختان نشسته‌اند. بافندگان تیره‌های لک و عمو ساربانی نقشه‌هایی به نام نقشه لک یا لکی و یا نقشه عمو ساربانی دارند.در تیره شولی‌ها از طایفه‌ بوچاقچی نقشه  شولی سه کله بافته می‌شود، بطور کلی طرحهای افشار عبارتند از:انواع ترنجی نظیر سه کله، چهارکله، پنج گل، گلدانی و موسی‌خانی، گل سماور، کتری و مکه‌ای، گل حشمتی و بابابگی، درختی و صورتی، طرح ابری، منبری.
کاربرد رنگهای لاکی، قهو‌ه‌ای، کرم، مشکی، سرمه‌‌ای در انواع مختلف، ویژگیهای خاص این گروه از فرشهای استان است.
(افشار- سیرجان)،(خورجین افشار سیرجان)

ویژگی بافت،دار و ابعاد در قالیچه‌های اصیل افشار:
رجشمار اغلب قالیچه‌های اصیل افشار بین ۱۵ تا ۲۵ رج متغیر است. نوع گره مورد استفاده ترکی می‌باشد، بر خلاف عشایر،بافندگان دیگری از طوایف غیر افشار هستند که در قالیچه‌های خود از گره فارسی استفاده می‌کنند. در حال حاضر برخی از قالیچه‌هایی که با نام افشار در روستاهای حومه سیرجان بافته می‌شوند دارای گره‌ی فارسی هستند. نوع دار قالی، زمینی است که یکی از مهمترین ویژگیهای فرشهای عشایری استان کرمان می‌باشد. ابعاد فرشهای عشایری استان عموماً در ۳ اندازه پشتی،ذرع ونیم و حداکثر دو ذرع میباشد. در سالهای اخیر ابعاد بزرگتر مثل ۳*۲ توسط برخی از بافندگان سیرجان وراج یافته است

چهار محال و بختیاری

چهارمحال وبختیاری:
چهارمحال وبختیاری ناحیه‌ای است کوهستانی، زردکوه محل سکونت ایل بختیاری است، این استان در جنوب غربی ایران واقع شده است از شمال و شرق به اصفهان از جنوب به کهگیلویه و از شمال غربی به ایذه محدود است.بختیاری‌ها شاخه‌ای از ایل الوار هستند که در تاریخ ایران به لر بزرگ مشهورند. استان شامل شهرهای شهرکرد، بروجن، فارسان و لردگان است. ایل بختیاری به دو دسته بزرگ هفت ‌لنگ و چهارلنگ تقسیم می‌شوند.

سابقه قالیبافی در چهارمحال و بختیاری :
در حال حاضر کلیه فرش‌های استان چهارمحال وبختیاری مطابق بافت و به ویژه بافندگان آنها می‌توان به دو گروه عمده تقسیم کرد:
۱ـ قالی بختیاری : به دست عشایر بختیاری بافته می‌شود.
۲ـ قالی قشقایی : ماحصل دست عشایر ترک قالیباف می‌باشد که گروه مهاجرین ترک قشقایی هستند که از ایل قشقایی انشعاب شده و به صورت مهاجر به ایل بختیاری آمده اند و در محدوده‌ بروجن و چند روستای آن ساکن شدند و در حال حاضراین فرشها توسط این گروه بافته می‌شود.
مهمترین مراکز قالیبافی در استان چهارمحال وبختیاری عبارتند از: چالشتر، سامان، اشکفنگ، پیربلوط ارجنگ، وردنجان، فرخ شهر، بروجن، بلداچی، فرادنبه، هیرگان، باباحیدر، اردل، شلمزار.

رنگ‌ها و طرح‌های قالی چهارمحال وبختیاری:
کلیه طرح‌های رایج و مرسوم در این استان را می‌توان به ترتیب ذیل طبقه بندی کرد:
الف ـ قالیهای قشقایی (یلمه):
۱ـ ترنجی (یا یک حوض)
۲ـ شکرلو ( یا دو حوض)
۳ـ بندی الوان
ب ـ قالیهای بختیاری:
۱ـ خشتی شامل: خشتی جانواری و گل و گیاه
۲ـ ترنجی (کچک و ترنج)
۳ـ سرو و کاج
۴ـ قالی سماوری (جقه‌ای)
۵ـ گل مینا (گل اشرافی)
۶ـ گلدانی (گل پتو ـ گلدانی خمره‌ای)
۸ـ گلدانی درختی
نقش بیشتر قالی‌های بختیاری نگاره‌های لوزی و مربع است که صورت شکسته و در رنگ‌های گوناگون تکرارمی‌شود که به آن نقشه بختیاری یا خشتی بختیاری می‌گویند. در چهار محال و بختیاری همچون کانونهای بافندگی قشقایی رنگ مورد نظر زرد است.
در بسیاری از روستاها همچون چالشتر بافندگان سعی می‌کنند تا رنگهای مورد نیاز خود را با استفاده از مواد اولیه گیاهی تهیه ‌کنند. شادابی و زنده بودن از ویژگیهای طرحها و علی‌الخصوص رنگهای بکاررفته در این استان می‌باشد.
طرح حوض و طوطی از جمله نقشه هایی است که سابقاً در روستاهای فرادبنه‌ و بروجن تولید می‌شد ولی در حال حاضر اهمیت خود را از دست داده است.
(چهار محال) ، (قالی چهار محال) ، (چهار محال- بی بی باف) ، (چهار محال – خشتی)، (چهار محال- لچک وترنج) ، (چهار محال –گل پتویی)

چالشتر:
چالشتر در ۸ کیلومتری شمال شرقی شهرکرد یکی از قدیمی ترین و فعالترین مناطق قالیبافی در استان چهارمحال و بختیاری است. مهمترین ویژگی قالی چالشتر استفاده از مواد اولیه مرغوب و رنگرزی مناسب به همراه بافت ممتاز و منحصر به فرد می‌باشد شادابی و زنده بودن رنگ‌های به کار رفته باعث بوجود آوردن یکی از زیباترین قالی‌های این استان شده است.

رنگ و طرح‌های بکاررفته در قالیهای چالشتر:
طرحهای گلدانی، گل مینا، سرو و کاج و قابی سماوری از دیگر طرحهای رایج و شاخص این روستا می‌باشد طرح گل مینا به واسطه رنگ سبز سیری که در متن خود به همراه دارد یکی از زیباترین طرحهای اصیل چهارمحال و بختیاری می‌باشد.
رنگهای بکاررفته در بافته‌های این روستا عبارتند از:
۱ـ آبی سیر و روشن ۲ـ لاکی سیرو روشن۳ـ کرم ۴ـ سفید ۵ـ قهوه‌ای ۶ـ سبز سیر و روشن ۷ـ چهره‌ای ۸ـ نارنجی

ویژگیهای بافت دار و ابعاد در فرشهای چالشتر:
گره مورد استفاده در این روستا از نوع ترکی بدون استفاده از قلاب می‌باشد. نوع دار قالی مورد استفاده به جز موارد انگشت شمار اغلب به صورت ایستاده و عمودی است. رجشمارها قالی‌ها بین ۲۵ الی ۳۰ رج و گاه تا رجشمار ۴۰ رج می‌باشد. ابعاد متداول عمومماً دوذرع و ۶ و ۹ و ۱۲ مترمربع می باشند و در موارد معدودی ابعاد بزرگتر نیز دیده می‌شود.

سامان:
درشمال شهر کرد در فاصله ۲۱ کیلومتری آن قرار دارد. در زبان فارسی به معنی سر حد است.چرا که این شهر مرز شمالی بین استان‌های چهارمحال و بختیاری و اصفهان است. قالی امروز سامان، به لحاظ رنگ و طرح با تولیدات چالشتر قابل مقایسه می‌باشد. طرحهای بکاررفته: خشتی، ترنجی، سرو کاج و… می‌باشد. نوع گره مورد استفاده در بافت قالیهای سامان ترکی است و گره فارسی به صورت محدود به کار می‌رود. رجشمار اغلب بافته‌ها بین ۲۵ و حداکثر ۳۵ رج می‌باشد. نوع دار قالی مورد استفاده به هر دو صورت زمینی و عمودی می‌باشد. ابعاد قالی‌های به کار رفته بیشتر ۶ و ۹ متر مربعی می‌باشد.

بروجن:
دومین شهر استان از نظر وسعت و جمعیت است که از سال ۱۲۸۰ پذیرای عشایر ترک قشقایی ‌شد. قالی‌های این عشایراز نوع مشهور یلمه است. فرشهای یلمه بروجن دارای طرحهای ترنجی یا یک حوض، طرح شکرلو یادوحوض و طرح بندی الوان می‌باشد.
از نظر ظاهری کلیه طرحهای ترنجی دارای یک ردیف ترنج لوزی در متن فرش است که در مرکز فرش و در امتداد طولی آن قرار گرفته‌اند. طرحهای نوع دوم یا شکرلو دارای همان ویژگی می‌باشند ولی در متن کلیه فرش‌هاحداقل دوردیف ترنجهای لوزی شکل موازی به چشم می‌خورد. ترنج ها به شکل لوزی است و بر روی لبه‌آنها نقوش کنگره‌ای شکل به چشم می‌خورد.
مهاجرین قشقایی پس از رسیدن به سرزمین بختیاری،طرح‌های متعلق به خود ( ترنجی و شکرلو) را با طرح‌های اصیل بخیتاری به ویژه خشتی ادغام نمودند و با قرار دادن ترنجهای لوزی در درون قابهای فرشهای خشتی طرح جدیدی ارائه نمودند که بندی الوان نام گرفت.رجشمار قالی‌های یلمه ۲۵ تا ۳۵ می‌باشد، نوع دار مورد استفاده زمینی است. ابعاد تولیدی در حال حاضر ذرع و نیم و دو ذرع و ۶ و ۹ و ۱۲ متری و همچنین کناره می‌باشد.
رنگهای بکاررفته عبارتند از: لاکی سیروروشن، سرمه‌ای سیر و روشن، آبی، زرد، کرم، سفید و سیاه.

شهربن:
بن در فاصله ۳۱ کیلومتری شهر کرد قرار دارد و از نواحی کشاورزی و دامپروری استان محسوب می‌شود. مردم این شهر به زبان ترکی تکلم می‌کنند. قالی‌های این شهر به صورت ذهنی باف است و با استفاده از گره ترکی بافته می‌شود. رجشمارهای آنها اغلب پائین و بین ۱۵ تا ۲۰ می‌باشد. طرح خشتی از طرحهای رایج در این شهر می‌باشد که به صورت ذهنی و با رجشمارهای پایین بافته می‌شود. نوع دار قالی مورد استفاده به صورت زمینی و عمودی می‌باشد.

وردنجان، پیربلوط، ارجنگ:
این روستاها در فاصله چالشتر و بن قرار گرفته است. روستای وردنجان به سبب فاصله کمتر با بن از جهت طرح و رنگ،تا حدودی سبک بافتشان متأثر از آنجا می‌باشد. لیکن روستاهای پیربلوط و ارجنگ از هر حیث دارای بافته‌های نسبتاً زیبا و مشابه به قالی‌های چالشتر می‌باشند. رجشمارهای قالی در ارجنگ بین ۲۵ الی ۳۵ رج می‌باشد که از نظر رنگ و طرح سخت تأثیر چالشتر می‌باشد ابعاد تولیدی نیز عموماً به صورت ۶ و ۹و ۱۲ متر مربع می‌باشد. نوع گره مورد استفاده ترکی و رجشماربافته‌های روستایی پیربلوط بین ۲۵ الی ۳۵ رج است.

بلداچی:
این شهر در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی بروجن قرار دارد. ذهنی بافی و استفاده از رجشمار پائین (۲۵ الی ۳۰) از مشخصات بارز تولیدات بومی و اصیل این روستا است. طرحهای لچک و ترنج و خشتی سهم عمده‌ای را در قالی امروز بلداچی به خود اختصاص می‌دهد. نوع گره مورد استفاده ترکی و دارهای قالی بیشتر از نوع زمینی است.
فرادبنه در بخش مرکزی بروجن قرار دارد و به واسطه نوع طرح منحصر به فرد قالی‌های آن معروف است. طرح معروف شرابه در انواع گل پتویی، گلدانی و… طرح ویژه قالیهای این روستا است. رجشمارهای فرشها بین ۲۵ الی ۳۰ و حتی ۳۵ رج می‌باشد. اغلب دارها به صورت زمینی و نوع گره ترکی می‌باشد. رنگهای اصلی به کار برده شده فرادبنه عموماً شاد و عبارتند از:آبی، لاکی روشن، سبز سیر و روشن، صورتی، مسی، کرم، زرد و به ویژه رنگ سرخ در نمونه‌های قدیمی.

اردل:
اردل در ۹۶ کیلومتری جنوب شهر کرد قرار دارد.طرحهای مورد استفاده در این ناحیه شامل طرحهای خشتی و لچک و ترنج و همچنین طرحهای هندسی دیگر می‌باشد.فرشهای اولاد(اولاد حاج علی) از طوایف ایل دنیا رانی که در مناطق جنوب استان ساکن هستند. ساده ترین ودر عین حال پایین ترین نوع کیفیت قالیهای این استان را تشکیل می‌دهند طرح آن هندسی و در متن دارای یک یا چند ردیف ترنج‌های لوزی شکل می‌باشد. نوع گره مورد استفاده آنها ترکی و رجشمار این گروه از فرشها بین ۱۵ تا ۲۰ رج است. و تنوع زیادی در طرح و رنگ آنها دیده می‌شود.
قالی بی‌بی باف در میان فرشهای بختیاری از اهمیت زیادی برخوردارند.در گذشته به زنان و دختران خوانین‌ بی‌بی گفته می‌شد آنان قالیبافان ماهررادرکارگاههای قالی‌بافی خود بکار وا می‌داشتند.

چگونه رد وسایل را از روی فرش از بین ببریم؟

هنگام تغییر دکوراسیون و تعویض اثاثیه منزل ، احتمالا دیده اید که پایه ها و لبه های وسایل ردی از خود بر روی فرش می گذارند و یک گودی کوچک روی فرش به جا می گذارند. در این مطلب چند ایده در خصوص نحوه از بین بردن رد وسایل از روی فرش ارائه می دهیم.

بخارشوی

یکی از ساده ترین و موثرترین روش ها برای از بین بردن رد وسایل از روی فرش، استفاده از بخارشوی است. اگر بر طبق دستورالعمل این ماشین عمل کنید و بخارشویی را با اسپری آب انجام دهید، به راحتی رد وسایل از روی فرش از بین می رود.

اتو

 

اگر بخارشوی ندارید و یا نمی توانید کرایه کنید، خودتان عمل بخارشوی را به وسیله یک حوله مرطوب و یک اتو انجام دهید. حوله تمیز و مرطوب را روی قسمت آسیب دیده فرش بگذارید و به آرامی اتو را روی حوله قرار دهید. بگذارید یک دقیقه بماند سپس حوله را بردارید. رد وسایل از روی فرش بلافاصله از بین می رود. اگر بار اول نتیجه نداد، دوباره این کار را تکرار کنید.

یخ

یک راه آسان و ساده برای محو کردن رد اثاثیه منزل از روی فرش، استفاده از یخ بر روی قسمت آسیب دیده است. یک تکه یخ را بر روی قسمت آسیب دیده فرش برای مدتی طولانی مثلا یک شب بگذارید و صبح روز بعد یک قلم مو روی آن بزنید (مسواک یا قلم مو نرم یا ضخیم بسته به جنس فرش انتخاب کنید). با اندکی فشار قلم مو رد به جا مانده سریعا و به راحتی از بین می رود.

دست

یک راه حل دیگر برای از بین بردن اثر وسایل از روی فرش، استفاده از انگشتان دست است. پس از ۵ تا ۱۰ دقیقه قسمت آسیب دیده فرش راجارو برقی بکشید. جارو را به آرامی در اطراف آن حرکت دهید تا رشته های فرش بالا آمده و صاف شوند.

پیشنهاداتی در نحوه استفاده از قالی مدرن

قالی ایرانی از قدیمی‌ترین و کلاسیک‌ترین قالی‌هاست به خصوص عتیقه آن. ارزش این قالی‌ها بر اساس کار انجام شده بر آن، الگوی آن، محل تولید و مواد به کار رفته در بافت آن تعیین می‌شود. ابعاد نیز حائز اهمیت هستند به خصوص در قالی‌های آنتیک.

در این مطلب پیشنهاداتی در نحوه استفاده از قالی مدرن ارائه می‌گردد:

قالی راه راه

قالی راه راه

قالی راه راه طول یا عرض فضا را بیشتر از آنچه هست نشان می‌دهند و درنتیجه فضا را بزرگتر نشان می‌دهند. قالی‌های راه راه جدید جلوه زیبایی به اتاق می‌دهند و آن را بزرگتر نشان می‌دهند.

قالی‌های طرحدار

قالی طرحدار

قالی طرحدار جلوه و نقش و نگار به اتاق می‌بخشد. استفاده از رنگ‌هایی که با رنگ اثاث خانه هماهنگ باشد، جلوه مدرن و شیک به خانه می‌دهد و احساس راحتی و گرمی می‌بخشد.

قالی مستطیلی کناره

قالی مستطیل

قالی مستطیلی برای ایجاد فاصله بین دو قسمت مختلف اتاق مناسب است. مثلا این قالی برای ورودی خانه استفاده می‌شود. قالی‌های بافت ضخیم نرم هستند و در عین حال بادوام.

قالی بافت

قالی بافت

قالی‌های ابریشمی بهترین انتخاب برای مبلمان نرم همچون صندلی‌های پشمی هستند. رنگ روشن آنها می‌تواند دیوار تاکیدی را بیشتر نشان دهد و می‌تواند تم اتاق را برجسته سازد. قالی‌های پشم و پنبه بسیار نرم هستند و گزینه مناسبی برای اتاق نشیمن است.

فرش شرقی

قالی و فرش ایرانی

دکور کردن خانه با قالی‌های مدرن و ساده کار بسیار آسانی است اما دکور خانه با فرش‌های ایرانی و شرقی تجربه و خلاقیت زیادی می‌طلبد. برای مثال بهترین جا برای قالی ایرانی به منظور جلوه بیشتر، قرار دادن آن زیر کاناپه است. سپس صندلی و میزها را مجاور یا در مقابل آن قرار دهید. رنگ‌های طبیعی مانند نارنجی، نیلی و فیروزه‌ای می‌توانند به اتاق جلوه بیشتری بدهند.

می‌توانید از گلیم‌های قابل انعطاف نیز استفاده کنید. گلیم‌ها رنگ‌های قوی دارند و طرح و نقش منظمی دارند که آنها را قابل استفاده چندگانه می‌سازد. از گلیم برای تزیین روی دیوار یا روی کاناپه نیز استفاده می‌شود.

فرش‌های شرقی که از پشم ساخته شده، برای هماهنگی با رنگ‌های تیره بسیار مناسب هستند. این فرش‌ها بسیار لوکس هستند و گزینه مناسبی برای اتاق نشیمن هستند. فرش‌های شرقی به اتاق خنثی نقش و جلوه می‌دهد و موجب درخشش اتمسفر اتاق می‌شود.

چگونه عمر فرش را افزایش دهیم؟

مانند هر شی دیگری فرش نیز نیاز به نگهداری دارد. با رعایت برخی نکات می توانید طول عمر فرش خود را افزایش داده و برای مدت بیشتری آن را نو نگاه دارید:

 

نتیجه تصویری برای مطلب درباره فرش
۱) اجازه ندهید نور مستقیم خورشید روی فرش بتابد.
۲) فرش را در نزدیکی منابع حرارتی و آتش زا قرار ندهید.
۳) برای جابه جا کردن فرش آن را رول کنید و هرگز اقدام به تا کردن فرش ننمایید چون سبب شکسته شدن آن می شود.
۴) فرش را در مکان های مرطوب قرار ندهید زیرا رطوبت باعث پوسیدگی فرش می شود.
۵) وسایل سنگین نظیر مبلمان و کمد را روی فرش قرار ندهید زیرا سبب فشردگی الیاف در یک نقطه می شود و در صورت اجبار به این کار، هر چند وقت یکبار نیز جای وسایلی که روی فرش گذاشته اید را تغییر دهید.
۶) هفته ای یکبار فرش را با جاروبرقی تمیز کنید.
۷) اگر روی فرش لکه ای افتاد فورا آن را تمیز کنید. اگر لکه روی فرش باقی بماند پاک کردن آن سخت می شود و نمای فرش را تار و تیره می کند.
۸) هر چند وقت یک بار فرش را سر و ته کنید تا در معرض سایش قرار نگیرد.
۹) فرش را در زیر درها به گونه ای پهن کنید که در تماس مداوم با آن نباشد.
۱۰) شستن فرش را به شرکت های معتبر قالیشویی بسپارید و از شستن آن در خانه حذر کنید.
۱۱) اگر فرش را روی سرامیک یا موزاییک پهن کرده اید و این امر سبب حرکت فرش می شود می توانید از چسب های مخصوص فرش یا همان ترمز فرش یا آسترهای اسفنج مانند استفاده کنید.

فرش ماشینی بخریم یا دستباف؟

اگر توجه کرده باشید اکثر پدرها و مادرهای ما در خانه هایشان فرش دستباف دارند و آن را بسیار با ارزش تر از فرش ماشینی قلمداد می کنند. گرچه هم اکنون فرش های ماشینی بسیار زیبایی وارد بازار شده است و به دلیل ارزانی آن نسبت به فرش دستباف بسیار مورد استقبال قرار گرفته اما باید به این نکته اشاره کنیم که فرش دستباف مزایای بسیاری در مقایسه با فرش ماشینی دارد و بهای بیشتر پرداخت کردن برای آن از نظر بسیاری از افراد به صرفه تر است. در اینجا برخی مشخصات این دو نوع فرش را با هم مقایسه می کنیم:

نتیجه تصویری برای مطلب درباره فرش

▪ فرش های دستباف از دور و نزدیک جلوه بسیار خوبی دارند اما فرش های ماشینی تنها از دور جلوه دارند و از نزدیک چندان مرغوب به نظر نمی رسند.
▪ گذشت زمان رنگ های فرش دستباف را جلا می دهد اما از جلوه فرش ماشینی می کاهد.
▪ فرش دستباف در زمستان گرم و در تابستان سرد است اما فرش ماشینی به دلیل آنکه از مواد پلاستیکی تهیه شده است، این خاصیت را ندارد.
▪ فرش دستباف اگر تمیز نگه داشته شود هیچ گونه مشکلی برای سلامت فرد ایجاد نمی کند اما فرش ماشینی دارای پرزهای پلاستیکی است که در پی عبور و مرور حالت کهربایی به خود گرفته و در هوا معلق می شود و در مواردی باعث بروز حساسیت های تنفسی می شود.
▪ فرش ماشینی به مرور زمان ارزش خود را از دست می دهد ولی فرش دستباف به مرور زمان ارزش پیدا می کند

چه فرشی برای چه جور جایی مناسب است؟

قبل از آنکه برای خرید فرش اقدام کنید لازم است به برخی نکات نظیر نوع کفپوش خانه، وسعت محیط، میزان نورگیری، رنگ دیوارها و روکش مبلمان ها و پرده ها، میزان تردد در محیط و سبک فضای خانه دقت کنید. این نکات شما را در این زمینه راهنمایی می کند:

تصویر مرتبط
▪ برای فضاهایی با وسعت کم، فرشی با ترکیب روشن انتخاب کنید. در ضمن طرح افشان برای این نوع فضاها مناسب تر است ولی هرگز طرح خشتی انتخاب نکنید چون فضا را بیشتر کوچک نشان می دهد.

▪️ اگر اتاق شما به اندازه کافی نورگیر نیست، فرش با ترکیب رنگی روشن انتخاب کنید. هر چه فرش روشن تر باشد فضا نورانی تر به نظر می رسد.

▪️ به هنگام انتخاب رنگ فرش به پالت رنگی موجود در فضا شامل رنگ دیوارها، پارچه روکش مبلمان، پرده ها و حتی رنگ چوب لوازم و از همه مهم تر رنگ کفپوش توجه کنید. اگر در فضای مدنظر شما، دیوار، کفپوش یا مبلمان طرح دار وجود دارد، فرشی با طرح های خلوت انتخاب کنید تا تعادل طرح و نقش در کف محیط حفظ شود. گبه به لحاظ سبک طراحی بهترین انتخاب برای محیط های رنگی و شلوغ است.

▪️ برای فضاهای پر رفت وآمد مثل اتاق نشیمن یا ورودی خانه، فرش های روشن با بافت ظریف یا به اصطلاح رج بالا مناسب نیست. این گونه فرش ها در این مکان ها در معرض آسیب دیدگی بیشتری قرار می گیرند.

▪ قبل از خرید فرش به سنتی یا مدرن بودند خانه خود نیز توجه کنید. مثلا اگر خانه شما کفپوش پارکت دارد، گبه روی آن زیباتر می شود اما برای فضاهای سنتی تر، طرح لچک ترنج مناسب تر است

تفاوت قالی با فرش

۲ الی ۳ هزار سال قبل از میلاد بود که بافت «فرش» در کشورمان آغاز گردید .

ابزارآلات و وسایل « قالی بافی » را در حفاری های صورت گرفته در شهر سوخته و محوطه های باستانی بین النهرین پیدا کرده اند که نشان از قدمت ۴ الی ۵ هزار ساله  هنر «قالی» بافی در کشور ایران دارد .

بعد از اینکه کلمات «قالی» و «قالیچه» و«فرش» را شنیدیم این سوال مطرح میگردد که آیا بین «قالی» و «قالیچه» و «فرش» تفاوتی وجود دارد یا نه ؟

در پاسخ به این پرسش باید بگوییم که بله این ها با هم فرق دارند .

به هرگونه گستردنی بافتنی «فرش» می‌گویند که شامل «قالی»، «گلیم»، «جاجیم»، «زیلو»، «پلاس» و… می‌شود اما به فرش پرزدار «قالی» گفته می‌شود

و البته آن چیزی که باعث می‌شود قالی از قالیچه متفاوت شود، متراژ آن است. فرش‌های پرزداری که مساحت آنها ۶ متر به بالا باشد، قالی نامیده می‌شود و به فرش‌های پرزداری که مساحت آنها ۶ متر یا کمتر از آن باشد «قالیچه» می‌گویند. خوب است بدانید که کوچک‌ترین قالیچه‌ها را هم با مساحت یک تا یک و نیم متر، برای پشتی می‌بافند.

به گزارش مجله شبانه باشگاه خبرنگاران، به غیر از قالی تعداد دست بافته‌های این حرفه بیش از ۵۰ نوع است که اکثریت آن کاربری فرش را داشته و بقیه برای زندگی دارای کاربرد خاص و حائز اهمیت است. تفاوت از اینجا آشکار می‌شود که به هر گستردنی قالی نمی‌گویند، ولی به هر گستردنی فرش می‌گویند. مانند گلیم، جاجیم، ورنی، پلاس، زیلو، گبه، خرک، پشتی، کلگی، کناره، ذرع و نیم، قالیچه و… .

این در حالی است که فقط یکی از تمام این بافته‌ها قالی یا همان فرش دستباف خودمان است که باید دارای مشخصاتی چون تار‌و‌پود و پرزدار باشد و پرزها دورتادور تارهای فرش گره خورده باشند. اما تعاریف مهم‌ترین بافته‌های کشورمان به صورت زیر است:

جاجیم

جاجیم فرشی است ضخیم شبیه گلیم که راه‌راه و رنگین بافته می‌شود و به‌عنوان زیرانداز مورد استفاده قرار می‌گیرد. آن را از نخ‌های رنگین پنبه‌ای یا پشمی و بعضا از کرک می‌بافند. بهترین جاجیم در بین ایلات و عشایر بویژه ایلات ترکمن و نیز آذربایجان و کردستان بافته می‌شود. انواع این نوع زیرانداز عبارتند از: جاجیم پشمی یا پشم در پشم، جاجیم پشم و پنبه که تار آن از نخ پنبه و پود آن از نخ پشم است، جاجیم ابریشم و پنبه که تار آن از نخ پنبه و پود آن از نخ ابریشم است و جاجیم ابریشمی یا ابریشم در ابریشم که بسیار کمیاب و تزئینی است.

گبه

این بافته نیز نوعی قالی است؛ یعنی به غیر از تاروپود، پرز هم دارد اما فرش ‌فروشان موقع تقسیم‌بندی انواع قالی، گبه را به عنوان قالی حساب نمی‌کنند و آن را یکی از انواع فرش‌ها معرفی می‌کنند؛ شاید چون ضخامت پرز و طول گره آن نسبت به پرز انواع قالی، بسیار کلفت‌تر و بلندتر است.

گبه دست‌بافتی مخصوص عشایر بوده و البته امروز به شکل سفارشی در کارگاه‌های قالی‌بافی شهری هم تولید می‌شود. گبه نقشه ندارد و طرح‌هایش ذهنی است؛ یعنی بافنده، براساس ذهن خود یا منظره‌ای که می‌بیند، نقش حیوان، آدم و درخت یا حتی اشکال هندسی را می‌بافد. اندازه گبه معمولا از یک و نیم تا چهار و نیم متر است و بزرگ‌تر از این متراژ را تقریبا نمی‌توانید در بازار پیدا کنید

پلاس

این نوع فرش که در قدیم بیشتر در زندگی روستاییان کاربرد داشته، امروزه دیگر کمتر کاربرد دارد و کمتر بافته می‌شود. پلاس فرشی است که در آن تار و پود، هر دو پنبه‌ای هستند. پیش از این، نوعی پلاس در بیشتر روستاهای ایران بافته می‌شد که تار آن از نخ پنبه‌ای بود و پود آن از رشته‌های باریک شده‌ لباس‌های کهنه روستاییان.

نمد و حصیر

این دو زیرانداز را هم جزو فرش محسوب می‌کنند. البته امروز به غیر از محل تولید، در مناطق دیگر کمتر کاربرد زیرانداز را دارد. حصیر در مناطقی که در آن درخت نخل یا نی می‌روید، بافته می‌شود و با آن چیزهای مختلفی از فرش و سفره گرفته تا کیف و ظرف می‌بافند و نمد هم نوعی از فرش محسوب می‌شود که از فرورفتن و به هم چسبیدن پشم شتر به وسیله مالش دادن و فشار آنها به هم شکل می‌گیرد، اما در این نوع فرش خبری از گره و تار‌و‌پود نیست بلکه هرچه هست در هم تنیده شدن است.

گلیم

گلیم که شاید برای همه ما نامی آشناست به زیرانداز و بافتنی بدون پرز می‌گویند. در بافت این نوع فرش، پودها از میان تارها رد می‌شود. گلیم انواع مختلفی دارد که هر نوعش زیبایی مخصوص به خود را دارد. بعضی‌ از انواع گلیم پر زحمت بافته می‌شود، در نتیجه گران‌تر است و بعضی‌ ساده‌تر بافته می‌شود و ارزان‌تر هم در بازار عرضه می‌شود.

خرید فرش دستباف

«قالی های» ایرانی از یک طرف زیبایی و ظرافت و اصالت را به یاد ما می اندازد و از طرفی هم زمانی که قیمت های آن ها را می بینیم برای خریدشان به تردید می افتیم !

تصویر مرتبط

با دیدن «قالی های » ایرانی به یاد هنر های ماندگار کشورمان می افتیم .

البته این نکته را هم باید متذکر شویم که همه «قالی های »دستباف به اندازه ای گران نیستند که مارااز خریدشان منصرف کنند .

بنا بر گزاش ارائه شده توسط خبرنگاران بجنورد :

در خصوص قیمت «فرش های »دستباف باید بگوییم که برخی از «قالی های» دستباف پشمی قیمتشان معادل یک «قالی» ماشینی می باشد که کیفیت معمولی دارد .

 

«قالی های » دستباف شاید کمی زمخت تر و سنگین تر باشند اما دوام بیشتری در مقایسه با «قالی های » ماشینی دارند .

 با خرید «قالی های دستباف »  نه تنها قدردان هنر و هنرمند تولیدکننده این صنعت بوده‌ایم، بلکه به سلامت خود هم کمک کرده‌ایم. چون فرش دستباف انرژی‌دهنده و ضدآلرژی است

غیر از این می‌توانید با خرید یک یا ۲ قالیچه کوچک، فضای خانه‌تان را با هنر دست بافنده قالی – آن‌هم با قیمت کم – پر کنید. سبد خرید این شماره، اطلاعاتی را که برای خرید یک قالی یا قالیچه خوب نیاز دارید، در اختیارتان می‌گذارد.

فرق فرش و قالی

قدمت فرشبافی ایرانیان به حدود ۲ تا ۳ هزار سال قبل از میلاد می‌رسد. در حفاری‌های شهر سوخته و محوطه‌های باستانی بین‌النهرین، وسایل و ابزارآلات قالی‌بافی یافت شده که نشان از قدمت ۴ تا ۵ هزار ساله رواج این هنر کاربردی در ایران زمین دارد.

اما سؤال اساسی اینکه، آیا فرش و قالی و قالیچه باهم فرق دارند؟ بله! دارند. به هرگونه گستردنی بافتنی «فرش» می‌گویند که شامل قالی، گلیم، جاجیم، زیلو، پلاس و… می‌شود اما به فرش پرزدار «قالی» گفته می‌شود و البته آن چیزی که باعث می‌شود قالی از قالیچه متفاوت شود، متراژ آن است. فرش‌های پرزداری که مساحت آنها ۶ متر به بالا باشد، قالی نامیده می‌شود و به فرش‌های پرزداری که مساحت آنها ۶ متر یا کمتر از آن باشد «قالیچه» می‌گویند. خوب است بدانید که کوچک‌ترین قالیچه‌ها را هم با مساحت یک تا یک و نیم متر، برای پشتی می‌بافند.

چرا یک قالی گران‌تر است، یک قالی ارزان‌تر؟

کارشناسان قالی معتقدند ارزش هنری یک قالی یا قالیچه به نقشه، میزان استفاده از رنگ‌های طبیعی و هماهنگی قرارگرفتن این رنگ‌ها در کنار هم بستگی دارد، اما قیمت یک قالی یا قالیچه بیشتر به نقشه و رنگ، جنس نخ، تار و پود و پرز آن و ریزبافی و درشت‌بافی آن ربط دارد.

انواع قالی را براساس جنس به چند دسته تقسیم می‌کنند:

قالی تمام پشم: فرشی که تار، پود و پرز آن از پشم باشد. این نوع قالی‌ها به دلیل جنس پرزها درشت بافت هستند. قالی خرسک که از کلفت‌ترین پشم‌ها بافته می‌شود جزء این دسته است. قالی تمام پشم مزیت‌هایی همچون بادوام و مقاوم‌بودن، قدرت برگشت‌پذیری پرزها پس از پاخوردن، قدرت بالای جذب رطوبت و… را داراست. این نوع قالی سنگین و ارزان‌قیمت است و کمتر می‌توان نوع هنری آن را پیدا کرد.

قالی چله پشم: نوعی قالی که چله آن از پشم است ولی پرزهایش تنها از پشم نیست.

قالی تمام ابریشم: فرشی که تار و پود و پرز آن همگی از ابریشم است. این نوع قالی معمولا بسیار ریزبافت است و ارزش هنری زیاد و البته قیمت زیادی دارد. چنین قالی یا قالیچه‌ای برخلاف ظاهر نرم و نازک و ظریفش، در مقابل لکه‌ها بسیار مقاوم است؛ یعنی اگر آب، چای، نوشابه یا هر نوع مایع دیگری را رویش ریختید، لازم نیست ضربان قلبتان را اندازه بگیرید؛ کافی است آن را با یک دستمال مرطوب و کمی شامپو فرش بشویید؛ عین اولش خواهد شد.

قالی کف ابریشم: فرشی که چله آن پشم است ولی تمام زمینه آن از ابریشم بافته شده است.

قالی گل ابریشم: چله این قالی‌ از پشم است ولی گل‌ها و احیانا برگ‌های موجود در نقشه از نخ ابریشم و بقیه پرزها از پشم بافته می‌شود. این نوع قالی‌ها ممکن است قیمت کمتری نسبت به قالی تمام ابریشم داشته باشند اما ارزش هنری زیادی دارند.

قالی عیب‌دار نخر

عیب و ایراد قالی را بهتر است موقع خرید تشخیص دهید، چون به احتمال زیاد پس از پرداخت پول آن و آوردنش به خانه، دیگر تعویض یا پس گرفته نمی‌شود. اما عیب و ایرادهای یک قالی چه چیزهایی می‌تواند باشد؟

دورگه ‌بودن زمینه

خوب خوب نگاه کنید. گاهی رنگ قسمت بالای زمینه قالی از رنگ قسمت پایینی آن کم‌رنگ‌تر یا پررنگ‌تر است. چشم دقیق و ریزبینی داشته باشید و در نور، خوب قالی را نگاه کنید؛ اگر ۲ رنگ باشد قیمت آن گاهی تا نصف کاهش پیدا می‌کند!

اندازه قالی: اگر اندازه فاصله لبه حاشیه بالایی قالی تا وسط ترنج، بیشتر یا کمتر از ۳ سانتی‌متر با اندازه فاصله آنجا تا لبه حاشیه پائینی تفاوت داشته باشد، از قیمت قالی بسیار کم می‌شود؛ پس توی جیبتان خط‌کش داشته باشید.

کم‌بافی: حتما موقع خرید قالی به پشت آن نگاه کنید؛ اگر گره‌ها منظم، پشت‌سر هم و یک‌اندازه بود که هیچ، ولی اگر اندازه گره‌ها متفاوت، نامنظم و گاهی با فاصله بود یعنی بافنده یا شلخته بوده یا خدای نکرده متقلب! مثلا در یک فرش ۵۰ رج که باید در هر ۷ سانتی‌متر ۵۰ گره داشته باشد، گره‌ها کمتر است، یا گره‌ها خوب شانه نخورده و پرزها کشیده نشده است؛ به‌هرحال یک جای کار می‌لنگد.

شکستگی گل قالی: این مورد خیلی تخصصی است زیرا گل‌های قالی اعم از شاه‌عباسی، آویزان، ستاره‌ای و… اندازه استانداردی دارند که تنها بافنده‌ها، کارشناسان و فروشندگان قالی از آن اطلاع دارند. اگر در بافت این گل‌ها شکل و اندازه استاندارد رعایت نشود، از ارزش قالی کم می‌شود. این دیگر کار شما نیست؛ از یک خبره کمک بگیرید یا از روی گل‌های قرینه، اندازه‌های ناموزون را حدس بزنید.

هزار نکته باریک‌تر از مو

راستی چرا فرش نائین از فرش همدان گران‌تر است؟ چرا فرش تبریز را بیشتر از فرش اراک می‌پسندند؟ فرق قالی با قالی چیست که گاهی صدها هزار تومان تفاوت قیمت دارند؟ چرا بعضی قالی‌ها مثل مخمل ظریف‌اند، سال‌های سال زیر پا لگد می‌خورند و آخرش تاجران فرش به ۱۰برابر قیمت اولیه روی دست می‌برندش؟

گره ترکی

ظرافت فرش جز نوع پرز که چه جور پشمی باشد و چند درصد ابریشم، به نوع گره آن نیز بستگی دارد. بافت دو گره یا گره ترکی که از ابتدا مخصوص بافندگان تبریزی بوده و امروز در مناطق دیگر نیز رایج است، روشی است که در آن هر دو سر پرز از لای تار رد می‌شود و گره می‌خورد. این روش وقت زیادی می‌خواهد و مخصوص قالی‌های ریزبافت و نقشه‌های ظریف با رنگ‌های متنوع و خطوط نازک است. در این روش، امکان بی‌گره بافی یا جفت‌بافی (که نوعی شلختگی در بافت یا تقلب است) وجود ندارد.

به همین دلیل، این قالی‌ها جز ظرافت بی‌اندازه، بسیار محکمند و به این سادگی‌ها نخ‌نما نمی‌شوند. از طرفی این گره آن‌قدر محکم است که می‌شود پرزهای فرش را چنان قیچی زد که به کوتاهی مخمل شوند و با پا خوردن بیشتر، نقش‌ها و ظرافت گره‌ها بیشتر نمایان ‌شود. به همین دلیل مشهور است که فرش کرمان هر چه پا بخورد مرغوب‌تر است و هیچ اتفاقی هم برای فرش نمی‌افتد. فرش‌های قم، تبریز، اصفهان و کرمان ترکی بافند؛ یعنی هم ظریف‌اند، هم بسیار زیبا و محکم و البته گران.

گره فارسی

فرش‌های پشمی درشت‌بافت که اغلب سنگین هستند و نقش‌های درشتی هم دارند، فارسی‌بافند. در گره فارسی یا یک گره فقط یک طرف پرز گره می‌خورد و طرف دیگر آن آزاد است. در این روش، چله شل‌تر است و برای سفت‌کردن آن، شانه‌های سنگین را محکم‌تر روی پرزها می‌کوبند تا پرزهای پشمی در هم فرو بروند و چله محکم شود. همین درهم رفتگی پشم‌ها، امکان بی‌گره‌بافی یا جفت‌‌بافی را بیشتر می‌کند.

بافنده‌های فرش‌های فارسی‌باف به خاطر درشتی پرزهای پشم، نمی‌توانند نقشه‌های ظریف و مینیاتوری ببافند. از طرفی، گره فارسی با پا خوردن در طول سال‌ها (که البته اصلا کم نیست) کم‌کم پرزها شل شده و نخ‌نما می‌شوند.

به خاطر همه این دلایل، این نوع فرش ارزان‌تر است. قالی‌های فارسی‌بافِ بختیاری، مشهد، اراک، همدان و… مشهورترند. اما به هر حال، این قالی‌ها و رنگ‌های زنده و گرم‌شان، انرژی خاصی به محیط زندگی می‌دهند و قطعا چشم‌نوازتر از هر بافته مصنوعی دیگر هستند.

کدام طرح را انتخاب کنم؟

وقتی به قصد خرید یک قالی یا قالیچه وارد یک فروشگاه فرش دستباف شدید، آنچه بیش از همه چشم‌هایتان را نوازش می‌دهد طرح قالی‌هاست؛ گاهی خیلی شبیه به هم و گاهی فوق‌العاده متنوع. آن‌وقت با خودتان می‌گویید «کدام طرح را میان این همه طرح انتخاب کنم؟». شاید بهترین راهش این باشد که درباره طرح قالی‌ها کمی اطلاعات به دست بیاورید.

بیشتر ما وقتی به قالی دستباف فکر می‌کنیم، فورا یاد یک قالی با زمینه لاکی – قرمز می‌افتیم که یک گل بزرگ در وسط دارد که نامش «ترنج» است و ۴ لچک (۳ گوش) در چهارگوشه قالی و اطراف آن ترنج هم پر از گل و برگ و اسلیمی است. خیلی‌ها این طرح را تکراری می‌دانند (البته همین طرح لچک و ترنج که برای ما تکراری است یکی از اصیل‌ترین طرح‌های قالی ایران است که در بازارهای جهانی کلی طرفدار دارد) ولی خب طرح قالی ایرانی فقط لچک ترنج – آن‌هم با زمینه لاکی – نیست؛ طرح‌های زیاد دیگری هم داریم که بعضی‌هایشان درحال فراموش‌شدن هستند. نکات زیر راهنمایی‌تان می‌کند:

•اگر یک قالی ریزبافت و هنری می‌خواهید که کف خانه‌تان را مثل یک باغ گل در فصل اردیبهشت تزئین کند، می‌توانید قالی لچک و ترنج یا «شکارگاه» تبریز، قم و اصفهان را بخرید یا «ریزماهی» خوی و «هزاره هریس» مرند. البته این نوع فرش‌ها گران است.

•اگردنبال قالی‌هایی با نقوش روستایی و ایلیاتی هستید، می‌توانید طرح‌های «انسان و حیوان»، «گل و مرغ»، «درختی» «درخت و انسان» و «پای شتر» استان‌های فارس، خراسان شمالی، کردستان و گلستان را بخرید. بعضی از این نوع طرح‌ها به دلیل درشت‌بافی، ارزان هم هستند.

• اگر می‌خواهید خانه‌تان با فرش‌های ساده تزئین شود و فضای آرامش‌بخشی را در خانه به‌وجود بیاورید بروید سراغ قالی‌های کویری کرمان و اردکان. زمینه این قالی‌ها مثل طبیعت کویر به رنگ‌های شتری، خاکستری و کرم است. طرح‌های «کف ساده» قالی‌ای که زمینه اطراف لچک و ترنج آن خالی از هر نوع نقشی است)، «محرمات»، «راه راه» و «قاب قرآنی» از همین نوع هستند.

• اگر دنبال طرح‌های مدرنی هستید که به مبل اسپرت‌تان بیاید، یکی از طرح‌های هندسی «خشتی»، «قاب‌قابی»، «میناخانی»، «بته جقه» اصفهان، کاشان یا اراک را بخرید.

• اگر دنبال قالی‌های خیلی ارزان هستید می‌توانید طرح‌های ریزماهی، محرابی و لچک ترنج استان‌های همدان، کاشان و زنجان را بخرید که از پشم کلفت بافته می‌شود و همان فرش خرسک است.

 

PERSIAN CARPET

فرش ایرانی | PERSIAN CARPET

ایران به عنوان یک قطب در صنعت فرش محسوب و شناخته میشه . با قدمت ترین فرش ایرانی که یافت شده فرشی است با نقش هایی از  هخامنشیان که در محل دفن یکی از پادشاهان سکایی در درهٔ پازیریک که  در ۸۰ کیلومتری مغولستان  پیدا شده است.

ایران در چند سال اخیر با تلاش زیاد و قبل توجهی در مسیر جهانی شدن قرار گرفته شده است و با حضور در بازارهای جهانی درصدد پیوستن به سازمان تجارت جهانی(WTO) برآمده.

فرش ایران و تاریخ آن موضوع جالب و مورد علاقه ی بعضی شرق شناسان ایرانی و غیر ایرانی هست

تصویر مرتبط

برخی از طرح‌های قالی ایرانی

گروه ۱- طرح‌های آثارباستانی و ابنیه اسلامی
این گروه شامل تمام طرحهایی است که از نقوش و اشکال تزیینی بناها، عمارات و کاشیکاری‌های آنها گرفته شده. طراحان فرش در برخی از طرح‌های اصلی نقوش این بناها بنابر سلیقه خود تغییراتی را انجام داده اما ساختار و تشابه اصلی طرح فرش با طرح اصلی بنا کاملاً حفظ گردیده است.
گروه ۲- طرح‌های شاه‌عباسی
ساس تمامی طرح‌های شاه عباسی بر مبنای کاربرد گل معروف شاه عباسی در این طرح است. گل‌های شاه عباسی به همراه بندهای ختایی و گاه تلفیقی با اسلیمی‌ها، انواع مختلفی از نقوش فرش را ایجاد می‌کنند.
گروه ۳- طرح‌های واگیره‌ای (بندی)

هنگامی که جزء کوچکی از طرح در متن فرش در جهات طولی و عرضی تکرار شده و به وسیلهٔ گیره به یکدیگر متصل شوند، به طرح بندی نامیده می‌گردد.

گروه ۴ – طرح درختی

اشکال درختان و شاخ و برگ و بوته‌ها، عناصر اصلی این طرح هستند. گاه در میان شاخ و برگ درختان، حضور پرندگان، و در پایین طرح حیوانات وحشی در حال چرا و استراحت دیده می‌شود. به این گونه طرح‌ها، طرح درختی حیوان دار گویند. اگر در طرح، شکارچیان در حال صید باشند به طرح درختی شکارگاه مرسوم می‌گردد. اگر میانهٔ فرش دارای برکهٔ آب با رنگ فیروزه‌ای باشد، طرح را درختی سبزی کاری یا آب نما گوییم.

گروه ۵- طرح‌های ترکمن

طرح‌های ترکمن درگروه نقوش هندسی قرار دارند و به صورت ذهنی بافته می‌شوند. معروفترین طرح‌های ترکمن در ایران عبارتند از غزال گز، قاشقی، آخال، چهار فصلو یموت.

گروه ۶ – طرح‌های ایلی وعشایری

این طرح‌ها عموماً توسط عشایر ایران بافته می‌شوند و اغلب نگاره‌ها و تزیینات طرح برگرفته از ذهن قالیبافان است. قرینگی در طرح معنایی ندارد. سادگی و عدم قرینه کاری نقوش از عوامل اصلی زیبایی طرح‌های این گروه است.

 

 

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است